Waarover gaat de binnenlandse berichtgeving in 2015? We bespreken vier onderwerpen die het nieuws dit jaar ongetwijfeld zullen blijven beheersen.

1. Ontknoping Passage nog lang niet in zicht

Een nieuwe kroongetuige, nieuwe verdachtmakingen tegen Willem Holleeder en een hoofdverdachte die een dag voor kerst in Turkije werd geliquideerd. Een ontknoping van het liquidatieproces Passage, de meest langdurige strafzaak die in Nederland ooit heeft gelopen, is nog lang niet in zicht. 

''De zaak wordt zeker niet afgerond in 2015, daarvoor moet er nog veel te veel gebeuren'', zegt Wim van de Pol, hoofdredacteur van crimesite.nl

Holleeder, die in ieder geval tot eind maart weer in de cel zit, maakt zijn comeback in het proces omdat hij door het OM wordt gezien als een van de opdrachtgevers van de moorden op vastgoed- en hasjhandelaar Kees Houtman in 2005 en kroegbaas Thomas van der Bijl in 2006.

Justitie wil deze zaak koppelen aan die van hoofdverdachte Dino S. Verklaringen van kroongetuige Fred Ros zouden tot nieuw bewijs tegen Holleeder en S. moeten leiden. "Daarvoor moeten waarschijnlijk tussen de 35 en 50 getuigen worden gehoord", zegt Van de Pol.

''Verder moet het OM tegenstrijdige verklaringen van Ros en de eerdere kroongetuige, Peter La S., zien te ontwarren. En de verdediging zal op zijn beurt proberen de kroongetuige onderuit te halen door aannemelijk te maken dat Ros wel degelijk betrokken is geweest bij de moord op Cor van Hout in 2003.'' 

Passage moet in ieder geval voort zonder een van de hoofdverdachten. Ali Akgün werd de dag voor kerst in Istanbul geliquideerd. Van de Pol: ''Hij was toch een sleutelfiguur, hoewel hij tot nu toe zeer weinig heeft losgelaten in de rechtszaal. Het hof had hem vast nog wel wat vragen willen stellen.'' 

2. Schuldvraag MH17 'onvoorstelbaar ingewikkeld'

In de eerste drie maanden van 2015 is van de Onderzoeksraad voor Veiligheid nog geen definitief uitsluitsel te verwachten over de oorzaak van de ramp met vlucht MH17.

''Een belangrijks spoor, de reconstructie van het toestel met de wrakstukken, zal nog weken of zelfs enkele maanden in beslag nemen'', zegt Dick Zandee, defensiespecialist bij Clingendael.

''Daarnaast gaat er veel tijd zitten in het analyseren van de satellietbeelden en informatie van de Amerikaanse inlichtingendiensten. En in het voorjaar gaan de onderzoekers nog terug naar de rampplek.'' 

Uiterlijk in de zomer zou het onderzoek klaar moeten zijn, maar onder deskundigen twijfelen er nauwelijks nog aan: het toestel is boven oorlogsgebied in Oost-Oekraïne uit de lucht geschoten door een luchtdoelraket van het type Buk. De vraag is alleen: door wie?

'Als duidelijk wordt dat dit een aanslag was, zal ik mij er persoonlijk voor inzetten dat de daders worden opgespoord en hun gerechte straf krijgen. Eerder zullen wij niet rusten.' Die woorden die Mark Rutte vlak na de ramp met vlucht MH17 sprak waren begrijpelijk in het licht van de emoties van dat moment, zegt Zandee.

Maar in de praktijk staat het OM, dat onderzoekt of de verantwoordelijken kunnen worden opgespoord en vervolgd, voor een onvoorstelbaar ingewikkeld vraagstuk.

Zandzee: ''Er moet worden vastgesteld wie de raket afvuurde, maar ook wie het commando daarvoor heeft gegeven. De leiders van de pro-Russische separatisten, de autoriteiten in Moskou? Het zal juridisch zeer lastig zijn om aan te tonen op welk niveau het bevel is gegeven. Ik denk niet dat ze daar op afzienbare termijn achter zullen komen. Het is in verleden wel vaker voorgekomen dat pas licht op een zaak wordt geworpen als direct betrokkenen na jaren uit gewetensnood hun verhaal doen.''

3. Syrië en Irak blijven in trek bij 'polder-jihadisten' 

Dick Schoof kondigde het vlak voor kerst al aan in EenVandaag: de dreiging die uitgaat van de actieve IS-aanhang in ons land blijft in 2015 hoog op de agenda staan. Het dreigingsniveau blijft 'substantieel', aldus de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding. 

In Syrië en Irak strijden naar schatting zo'n 100 à 120 Nederlandse jihadisten aan de kant van IS. Ruim dertig strijders keerden weer terug, zo'n twintig personen zijn omgekomen. In totaal hebben naar schatting 3000 Europeanen zich aangesloten bij IS. 

De situatie in Nederland omtrent jihadisme en extremistische netwerken is niet los te zien van de ontwikkeling van het conflict en Syrië en Irak, zegt Daan Weggemans, onderzoeker bij het Centrum voor Terrorisme en Contraterrorisme.

"Zolang dat voortduurt en het door IS uitgeroepen kalifaat stand blijft houden, zullen er mensen naar die regio blijven vertrekken."

Aanhangers uit andere landen sluiten zich aan bij IS vanwege een sterke ideologische motivatie, aldus Weggemans. ''Maar er kunnen ook andere redenen voor zijn, zoals de behoefte aan rechtvaardigheid, de hang naar avontuur of het behoren tot een sterke groep.''

Het kabinet probeert te voorkomen dat Nederlanders naar strijdgebieden reizen. Na terugkeer in Nederland kunnen ze een gevaar vormen voor de samenleving of hier anderen ronselen voor de strijd.

Vervolging van teruggekeerde jihadgangers is lastig omdat het moeilijk is om de bewijslast rond te krijgen in strijdgebieden zoals in Irak en Syrië. Inmiddels lopen er 'jihadgerelateerde' zaken tegen zo'n zestig personen. 

4. Politie heeft handen vol aan 'nieuwe' onderwereld

In de Amsterdamse gangsteroorlog van een nieuwe generatie criminelen werd in 2014 een lange lijst van personen op uiterst gewelddadige wijze in en rond Amsterdam op straat om het leven gebracht.

Zeker is dat de politie alles uit de kast haalt om de wild om zich heen schietende onderwereldfiguren in 2015 een halt toe te roepen.

''De politie kan moeilijk aan informanten komen omdat dit gaat om een nogal gesloten milieu. Ook zou het gaan om veelal jonge gasten die nog maar kort meedraaien", zegt Wim van de Pol, hoofdredacteur van crimesite.nl.

"Vooral die jonge jongens zijn nogal vatbaar voor de verlokkingen van snelle auto's en het grote geld. Ze willen erbij horen en laten zich makkelijk verleiden tot een 'klusje'. Bovendien durft niemand uit de school te klappen uit angst voor represailles."

De 'nieuwe' onderwereld zou gedomineerd worden door criminelen van Marokkaanse komaf, maar inmiddels is gebleken dat er ook veel mensen met andere nationaliteiten bij betrokken zijn.

De politie probeert nu ook om via de wapenhandel dichter bij de hoofdrolspelers te komen, zegt Van de Pol. ''Deze criminelen bedienen zich van zeer zware wapens, zoals kalasjnikovs. Kennelijk is het nogal gemakkelijk om daar aan te komen.''  

Volgens Van de Pol is het patroon van liquidaties nog niet zomaar doorbroken. "Er zullen in 2015 waarschijnlijk wel wat aanhoudingen worden verricht en personen voor de rechter komen. Maar voorlopig zal de politie de handen er nog aan vol hebben."

Zie ook: Jaaroverzicht 2014 - terugblik op het belangrijkste nieuws

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend