Geen hittegolf en toch het warmste jaar in (minstens) drie eeuwen; 2014 is in meteorologisch opzicht nu al historisch.

"De gemiddelde temperatuur in Nederland zal meer en meer vergelijkbaar zijn met midden-Frankrijk", zegt Margot Ribberink van Meteo Consult. "En de kans is groot, dat het hier tegen het eind van de eeuw op Zuid-Frankrijk lijkt."

Nog even wachten dus op de palmenstranden van Zandvoort en Scheveningen, maar dat ze er komen, daar twijfelt bijna geen weerkundige meer aan.

"Het zal in elk geval een hele andere natuur zijn dan nu", zegt Ribberink. "Je ziet nu al voorzichtig zuidelijke dier- en plantensoorten, zoals teken, eikenprocessierupsen en kleine mosjes. Als de ontwikkeling doorzet zoals verwacht, zullen het er steeds meer en steeds grotere worden."

Zeker is sinds deze week dat de gemiddelde temperatuur nog niet zo hoog is geweest sinds 1706, het eerste jaar dat er werd gemeten.

"In De Bilt kwam het jaargemiddelde uit op 11,5 graden, terwijl 10,1 graden normaal is", zegt Harry Geurts van het KNMI. "Tot nu toe waren 2006 en 2007 het warmst met 11,2 graden."

Lente leek op zomer

De lente leek op zomer, in augustus was er noodweer en in oktober hadden we een van de warmste herfstweken ooit. Veel warmer dan 25 graden werd het vrijwel geen dag, maar echt vriezen deed het ook niet. Volgens Geurts en Ribberink heeft dat te maken met zowel de wind als de wereldwijde stijging van de temperatuur.

De wind kwam dit jaar veel uit het zuiden, waarmee warme lucht uit Spanje en Portugal werd aangevoerd. "Normaal voor Nederland is een westenwind", zegt Ribberink.

"Dan is het niet echt koud, maar ook niet echt warm. Maar we hebben heel lang geen westenwinden gehad en dat komt door de zogeheten straalstroom. Dat is een soort rivier van wind op zo'n tien kilometer hoogte. Daar merken we niet veel van. Dénken we."

Als die 'rivier' vanaf de oostkust van Noord-Amerika straf oostwaarts loopt, tot boven Nederland, dan transporteert die rivier altijd wind en regen. Als die stroom echter meandert, oftewel kronkelt, dan worden de snelheid en kracht er uit gehaald.

Lange tijd is dat het geval geweest, waardoor die rivier niet over ons land is gestroomd. Daardoor is het niet alleen een warm jaar geworden, maar ook een overwegend rustig jaar. Momenteel stroomt die rivier overigens wel over ons land, waardoor we een week of twee wind en regen hebben.

Dat doet evenwel niets meer af aan het hoge jaargemiddelde, dat volgens Geurts in 2050 vermoedelijk heel normaal zal zijn.

"Dat is mede het gevolg van de wereldwijde temperatuurstijging, die voor een belangrijk deel wordt veroorzaakt door de toename van broeikassen, die vrijkomen bij de verbranding van fossiele brandstoffen als aardolie, aardgas en steenkolen."

Broeikasgassen

Klimaatwetenschappers zijn ervan overtuigd dat de aarde opwarmt, doordat we de dampkring verdikken met die broeikasgassen. De gemiddelde temperatuur in Nederland is daardoor 1,6 graden hoger dan een eeuw geleden.

De opwarming van Nederland en omliggende landen is vanaf 1950 zelfs twee keer zo groot als wereldwijd.

Geert Jan van Oldenborgh, klimaatonderzoeker bij het KNMI licht toe: "Als je over de lange termijn kijkt, is de temperatuur opgelopen. Dat komt door het broeikaseffect. De zonactiviteit is sinds de jaren zestig in elk afgenomen, dus daar kan het niet aan liggen."

“Ik durf wel te zeggen dat het volgend jaar niet warmer zal worden.”
Geert Jan van Oldenburgh (KNMI)

Voorspelling wordt verwachting

Ribberink wijst er op, dat als we het over de toekomst van het weer hebben, het niet gaat over voorspellingen, maar over verwachtingen.

"Het zijn kansberekeningen. En gezien de ontwikkelingen is de kans groot dat het ook de komende decennia warmer zal worden. Evenals de kans dat we een keer een zomer krijgen met een of meer dagen van veertig graden."

Van Oldenborgh: "Je kunt wel zeggen hoe de temperatuur zich over een periode van enkele tientallen jaren zal gedragen, maar niet hoe dat volgend jaar zal zijn. Net als het weer is ook de temperatuur grillig. Maar aangezien 2014 het warmste jaar in drie eeuwen is, durf ik wel te zeggen dat het volgend jaar niet warmer zal worden."

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend