Tot deze week waren er in Nederland niet veel mensen die wisten wie (inmiddels oud-) PvdA'ers Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk waren. Donderdagavond zijn ze door de sociaal-democratische fractie op straat gezet.

Beroemd zijn ze nog steeds niet, maar zichtbaar zijn ze nu zeker. Wat leidde tot de knallende integratieruzie die de PvdA nu met 36 zetels achterlaat?

Na een urenlange fractievergadering verscheen donderdagavond laat eerst partijleider Diederik Samsom voor de vaderlandse pers om bekend te maken dat het duo niet langer welkom is in de Partij van de Arbeid.

Kuzu (33) en Öztürk (42) uitten zich afgelopen woensdag in het AD kritisch over het integratiebeleid van de eigen PvdA-minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken).

Die sprak een dag daarvoor tegenover NU.nl zijn bezorgdheid uit over de verrassend grote steun onder Turks-Nederlandse jongeren voor jihadistische groeperingen zoals de Islamitische Staat (IS). 

Hij noemde die steun "verontrustend". Hij ziet dat veel Turks-Nederlandse jongeren zich door Turkse media en Turkse politiek laten sturen.

Integratieproces 

Hoewel vervolgonderzoek volgens Asscher bittere noodzaak is, wil hij wel alvast kijken naar de rol die Turkse organisaties in Nederland spelen in het integratieproces en welke rol de Turkse overheid daarin heeft.

Organisaties, waaronder Diyanet, de Fethullah Gülenbeweging, de Süleymanci beweging en de islamitische stichting Milli Görüs die sterke banden onderhoudt met Turkije, moeten van de minister nog eens goed onder de loep worden gehouden.

Hij wil weten of de organisaties de integratie juist tegenwerken door de behoud van de Turks-islamitische identiteit te propageren.

'Uitsluitingspolitiek'

Dat schiet de twee Kamerleden, zelf van Turkse komaf en met een grote Turks-Nederlandse achterban, in het verkeerde keelgat. Op de Turks-Nederlandse website Sonhaber.nl gaven zij te kennen dat hun minister Asscher te ver was gegaan.

Asscher voerde "geen integratiepolitiek, maar uitsluitingspolitiek". Volgens Kuzu en Öztürk doen de Turkse organisaties in Nederland niets verkeerd en houden ze zich aan de wet. Binnen die kaders moet het voor iedereen mogelijk zijn zich te verenigen, vinden de twee.

Kuzu en Öztürk, op dat moment nog twee backbenchers met kleine en weinig opwindende portefeuilles als ondernemerschap en schuldhulpverlening, vlogen met die opmerkingen uit de bocht. Kamerleden horen zich namelijk niet uit te laten op terreinen die niet in hun portefeuille zitten. En integratie, die is voor collega Ahmed Marcouch.

Gedoe

Die kan de uitspraken dan ook totaal niet waarderen. "Als die uitspraken gedaan zijn deugen ze niet", zegt Marcouch woensdag in een Kamerdebat. Hij is niet de enige PvdA'er die niet zit te wachten op opnieuw gedoe binnen de partij.

Kuzu en Öztürk worden door partijleider Samsom ontboden voor tekst en uitleg. Aanvankelijk relativeert Samsom de ernst van de situatie. De uitspraken van de twee zouden door de media zwaar overdreven zijn.

Donderdag spreekt Samson opnieuw met de heren. "Niet zoveel aan de hand", zegt Samson eerst nog. Na het vertrek van oud-Kamerleden Myrthe Hilkens en Desiree Bonis, die zich ook al niet in de strikte partijlijn konden vinden, zit de geplaagde partijleider niet te wachten op nog meer hommeles in zijn fractie.

Uren spreekt Samsom met Kuzu en Özturk. Hij legt uit dat kritiek op de partijlijn altijd mogelijk is, maar die moet dan binnen de muren van de fractiekamer geuit worden. Publiekelijk afwijken van de partijlijn en openlijke kritiek op de eigen minister, is onacceptabel.

Zij moeten hun excuses aanbieden en vertrouwen uitspreken in de partij en minister Asscher. Samsom weet het duo niet te overtuigen. Misschien dat collega-Kamerleden de twee op andere gedachten kunnen brengen.

'Moge Allah je straffen'

In een urenlange fractievergadering daaropvolgend vallen harde woorden. Tegenover NU.nl zeggen bronnen in de fractie dat ze vooral Öztürk als aanstichter te zien en dat Kuzu door hem wordt opgehitst.

"Moge Allah je straffen", schreeuwt Öztürk naar integratiewoordvoerder Marcouch, voordat hij samen met Kuzu woedend de fractiekamer verlaat. Öztürk blijkt niet voor rede vatbaar en wijst elke handreiking van de fractie resoluut van de hand. Hun trots zat een oplossing in de weg, zegt een PvdA-Kamerlid.

"Daarmee scheiden onze wegen", luidt de conclusie van Samsom. "De partijtop wilde ons monddood maken", zeggen de vertrokken PvdA'ers.

Vrijdag maakt Kuzu op zijn Facebookpagina bekend een nieuwe beweging te starten. De twee Kamerleden kwamen twee jaar geleden voor het eerst in de Kamer en leunen op een stevig mandaat. Kuzu haalde bij de verkiezingen in september 2012 ruim 23.000 stemmen, Öztürk bijna 10.000 stemmen.

Maar het Kamerlidmaatschap is niet geworden wat zij ervan hadden verwacht. In relatieve anonimiteit sjokten ze door de gangen van de Tweede Kamer onderweg naar overlegjes in achterafzaaltjes om te debatteren over ondernemerschap of geestelijke gezondheidszorg.

Nadrukkelijker profileren

Binnenskamers morden de twee Kamerleden al langer over de kleine portefeuilles die zij kregen toebedeeld. Kuzu en Öztürk wilden zich nadrukkelijker naar buiten toe profileren op portefeuilles die bij andere Kamerleden lagen, zeggen bronnen tegenover NU.nl.

Omdat de twee eerder door de partij op de vingers zijn getikt, lag het niet in de lijn der verwachting dat zij weer op de kieslijst zouden verschijnen.

Zo moest Kuzu zijn ggz-portefeuille neerleggen nadat hij te zien was in een reclamespot voor een Turkse zorgverzekeraar en Öztürk had voor Samsom een rechtszaak verzwegen. Ook vergoelijkte Öztürks het buitensporige geweld van de Turkse politie tegen demonstranten in Istanbul.

Met nog twee jaar van anonimiteit in het vooruitzicht, maar met wel een stevige achterban achter zich, kiezen de trotse en ambitieuze mannen eieren voor hun geld.

"Nederland snakt naar een beweging gericht op acceptatie van een ieder in de samenleving die wil bouwen aan een toekomst waarin iedereen echt gelijkwaardig wordt behandeld", schrijft Kuzu vrijdag op zijn Facebookpagina.

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend