Een Amerikaans-Nederlandse startup wil wereldwijd het beste van het internet aanbieden via een eigen netwerk van microsatellieten.

Het 'Outernet' is nu al actief en biedt gratis toegang tot onder meer Wikipedia en boeken die binnen het publieke domein vallen.

Op het kantoor van ruimtevaartbedrijf ATG Europe in Noordwijk ligt de Outernet-ontvanger achter een plant. Een minicomputertje is verbonden aan een kleine schotel op het dak, zodat de radiostralen van de satelliet kunnen worden opgevangen.

Via een wifi-signaal kan vervolgens op het Outernet worden gesurft. Op een simpele pagina staat een lijst ogenschijnlijk willekeurige Wikipedia-artikelen, een aantal nieuwsitems van Deutsche Welle, en een zoekbalk om het archief door te spitten.

Engineers

Robbert Mica is 'entrepreneur in residence' bij ATG en kwam het Outernet aan het begin van het jaar op het spoor, toen bedenker Syed Karim hier iets over plaatste op internetforum Reddit.

"Ik heb hem gewoon gebeld en gezegd: 'Volgens mij heb jij een idee en volgens mij hebben wij 180 engineers.'" Sindsdien wordt samengewerkt en inmiddels zoeken ze ook samen naar extra investeringen.

Het Outernet is met name gericht op de miljarden mensen die nog helemaal geen internettoegang hebben. "In Afrika is natuurlijk heel veel armoede, maar op een of andere rare manier lopen ze wel allemaal met smartphones rond", aldus Mica. "Ze hebben één probleem: ze hebben geen connectie. En het is verschrikkelijk duur." Het Outernet is altijd gratis voor de gebruiker.

Censuur

Daarnaast verwacht Mica dat het Outernet censuurbarrières als de 'Great Chinese Firewall', die al het internetverkeer in China filtert, zal doorbreken.

Struikelblok is daarbij wel dat de gebruiker een ontvanger moet hebben om het Outernet te kunnen oppikken. De verkoop van Outernet-ontvangers zou door een land als China simpelweg in de ban kunnen worden gedaan.

"Maar dan zijn er misschien al heel veel verspreid en zijn er misschien wel heel veel mensen die hem zelf kunnen bouwen", zegt Jeroen Thijs, een van de directeuren van ATG.

Hij wijst daarnaast op het belang van informatie in armere landen. Het eveneens Nederlandse en snelgroeiende initiatief Text to Change stuurt bijvoorbeeld per sms informatie over marktprijzen of de verspreiding van ziektes naar mensen in moeilijk bereikbare landen.

Het Outernet zou hier ook bij uitstek geschikt voor zijn, denkt Thijs. Binnenkort zal in samenwerking met de Wereldbank een test worden gedaan met het installeren van ontvangers in enkele Afrikaanse dorpen.

Radiofrequenties

"De innovatie zit niet zozeer in de technologie die we gebruiken. De innovatie zit meer in het concept", zegt Thijs. Het netwerk is nu al actief in Europa, Noord-Amerika, het Midden-Oosten en Noord-Afrika, maar er moet binnenkort wereldwijde dekking zijn.

Het Outernet werkt via radiofrequenties en is dus niet interactief zoals het internet. "Het beste van het internet" wordt verstuurd vanaf de satelliet en kan enkel worden opgevangen en opgeslagen. Per dag wordt zo 200 MB aan data naar de aarde gestuurd, maar de gebruiker kan geen gegevens terugsturen.

Gebruikers kunnen wel zelf bijdragen aan het Outernet, via een soort variant op Reddit. Met een internetverbinding kunnen mensen artikelen inzenden, waar anderen vervolgens op kunnen stemmen. De populairste onderwerpen worden automatisch via het Outernet uitgezonden.

De ontvanger die Outernet zelf op de markt brengt, de Lantern, is een router op zonne-energie die het signaal oppikt en vervolgens weer doorstuurt als openbaar wifi-netwerk.

Een heel Afrikaans dorp kan zo in één keer worden aangesloten op het Outernet, zegt Mica. Het apparaat is vanaf dinsdag voor 99 dollar te bestellen via een crowdfundingcampagne. Mensen kunnen dus ook zelf een ontvanger bouwen.

In de toekomst wil Outernet ook een klein ontvangertje aanbieden die in de koptelefooningang van smartphones wordt gestoken. Dat apparaatje moet voor tussen de 10 en 20 dollar worden verkocht.

Microsatellieten

Het Outernet wordt momenteel uitgezonden door middel van gehuurde ruimte op bestaande satellieten. Maar als het aan de oprichters ligt, komt daar zo snel mogelijk verandering in. Met twaalf à zestien 'cubesats', kleine satellietjes van tien bij tien centimeter, zou het Outernet zijn eigen infrastructuur kunnen krijgen.

"Het beginselprincipe is onafhankelijkheid. Je kan alleen maar 100 procent onafhankelijk zijn als je je eigen infrastructuur hebt", zegt Thijs.

Nu kan Outernet technisch gezien nog worden uitgeschakeld door de satellietbedrijven waar gebruik van wordt gemaakt. "Stel dat die partijen bijvoorbeeld door China of Rusland onder druk worden gezet: 'Je moet stoppen met het uitzenden van dat verschrikkelijke Outernet.'"

Raketten

Het lanceren van satellieten is nog altijd niet goedkoop, maar de bedragen die nodig zijn om kleine cubesats de ruimte in te krijgen dalen wel snel. De lancering kan relatief goedkoop zijn omdat wordt meegelift op raketten die nog een beetje ruimte overhebben.

"De targetprijs is 100.000 dollar voor de cubesat en 100.000 dollar voor de lancering", zegt Mica. "Ik zeg niet dat we daar al zijn, maar dat komt wel met rasse schreden dichterbij."

Er zijn dan ook steeds meer bedrijven geïnteresseerd in het gebruiken van zulke kleine satellieten. Eerder dit jaar kocht Google het bedrijf Skybox, wiens microsatellieten zullen worden gebruikt om betere en recentere luchtfoto's te maken voor Google Maps en Google Earth.

Satelliet van Skybox

Satelliet van Skybox

Voorsprong

Bedrijven als Google en Facebook werken ook aan de verspreiding van internet via drones, luchtballonnen en satellieten. Toch denkt Mica dat Outernet een voorsprong heeft op de concurrentie.

"Ten eerste zal je ervoor moeten betalen. En ten tweede gaat het nog lang duren voordat ze dat echt overal hebben. Wij zijn nu al live."

Het Outernet is gratis om te gebruiken, maar de oprichters willen wel degelijk winst maken. Naast een 'kern' van Wikipedia-pagina's en boeken zal het Outernet ook informatie aanbieden van betalende bedrijven. In eerste instantie wordt samengewerkt met de Nederlandse en Duitse wereldomroepen RNW en Deutsche Welle.

"Het gaat om het doorbreken van censuur, dus dan heb je het liefst partijen die dezelfde doelstelling hebben", zegt Mica. "Dat is de reden dat we voor non-profits hebben gekozen." Hij erkent dat in de toekomst mogelijk geld zal worden geboden voor het verspreiden van materiaal waar Outernet zelf niet achter staat. "Dan krijg je discussies, ik weet het nog niet."

Thijs: "Wij denken dat dit soort initiatieven, waar een maatschappelijk component in zit, alleen maar duurzamer worden van het feit dat er ook een commerciële kant is. Dat betekent dat het ook kan blijven bestaan."