Schrijver The Big Bang Theory wil weten of de kerstman bestaat

Eric Kaplan is schrijver en co-executive producer van de populaire serie The Big Bang Theory. Hij studeerde filosofie aan de universiteit van Harvard. 

Van hem is net het filosofische boek Bestaat de Kerstman? verschenen. Maar hoe verhoudt het schrijven van comedies zich met een universitair geschoolde filosoof?

"Ik voelde me er eerst schuldig over. Ooit was ik zo serieus, dacht ik, en nu verzin ik malle teksten en plotwendingen", zegt Kaplan in gesprek met NU.nl.

In Bestaat de Kerstman? gaat Kaplan verder op zoek naar uitwegen uit dit dilemma en zoekt hij persoonlijke antwoorden op de grote vragen: als we sterven, wat is het leven dan waard? Bestaat er een God? Bestaat de Kerstman?

U hebt best een machtige positie in Hollywood. Waarom hebt u toch gekozen voor het boek om uw punt te maken?

"Ik ben gek op boeken. Bij het schrijven van The Big Bang Theory zitten we met een heel team van mensen, maar het schrijven van een boek doe ik alleen.  Het is voor mij een eenvoudige, directe, oprechte manier van communicatie tussen mij en de lezer, en daar houd ik van."

Humor vindt u essentieel. Kunt u daar iets meer over zeggen? 

"Ik vind humor belangrijk, het is een machtig wapen en het is voor mijzelf ook een hulpmiddel. Mijn persoonlijkheid kent een vele kanten: soms blaak ik van zelfvertrouwen en soms voel ik me kleintjes. Ik kan heel aardig zijn maar ook heel kritisch. Humor is een vergevingsgezinde manier om al die verschillende eigenschappen een plekje aan de tafel te gunnen."

Vergevingsgezind?

"Er zijn momenten waarop ik me afvraag hoe ik toen en toen in vredesnaam zo zelfverzekerd was, terwijl ik me wel iets bescheidener had mogen opstellen. En soms is het andersom, dan was ik een muis waar ik eerder mijn kin in de lucht had moeten steken. Wat de juiste dosis bescheidenheid ofwel zelfverzekerdheid op bepaalde momenten is, blijft voortdurend wikken en wegen."

Bent u net zo kritisch op anderen als op uzelf?

"Dat ligt er helemaal aan. Groucho Marx (komiek, red.) zei dat hij nooit lid wilde worden van een club die hem als lid wilde. Als mensen me mogen, heb ik de neiging tegen hun kritischer te zijn omdat je dan de ruimte ervoor krijgt, je zit in het team."

“Je kan de Kerstman vervangen door Jezus Christus of door een socialistische ideoloog die het arbeidersparadijs nastreeft.”
Eric Kaplan

In Nederland hebben wij geen echte Kerstman-traditie. Hoe kunt u uw boek aan ons uitleggen?

"Ik zou zeggen dat Bestaat de Kerstman? een boek is dat een algemene discussie beoogt over geloven en niet-geloven. Waar geloven de mensen in Nederland zoal in? Je kan de Kerstman vervangen door Jezus Christus of door een socialistische ideoloog die het arbeidersparadijs nastreeft, door God of de algemene goedheid van mensen."

"De Kerstman is ook de man van de cadeautjes. Cadeautjes is een interessant gegeven, omdat je soms ook te véél kan piekeren hoe je iemand het allerleukste cadeau kan geven. Dan geef je die persoon bijvoorbeeld geld, zodat die zijn lievelingscadeau kan kopen. Maar geld is geen cadeau."

Ik bedoelde eigenlijk dat u de Kerstman in uw boek vergelijkt met Isaac Luria, de bedenker van de Tree of Life.

"Isaac Luria was een Jood en rabbi en kabbalist uit Israël, en in mijn ogen heeft hij een religieus probleem op bevredigende wijze aangepakt. Hoe komen we tot een moreel juist besluit? Een verkeerde beslissing nemen is erg, maar je kunt ervoor vergeven worden."

Hangt vergeving niet af van de afspraken die je als mens met elkaar maakt , als gemeenschap, wat wel en niet door de beugel kan?

"Jazeker. Maar stel, jij bent de laatste mens op aarde en je kweekt een bloem. Maar je verwaarloost de bloem en die gaat dood. Zelfs als laatste mens op aarde kan het je nog aan je hart gaan dat je de bloem hebt laten sterven, dus zonder een omgeving die daar maatgevend voor is, in moreel opzicht. Er zijn mensen die denken dat moraal alleen geldt wanneer je onderdeel uitmaakt van een groep en wanneer je door anderen op fouten of vergissingen wordt gewezen, maar ik vind dat dus niet. Moraal is een zaak voor het individu."  

Waarom krijgt die Tree of Life zoveel aandacht in uw boek?

"Het is een benadering van de filosofie die mij aantrekt, maar die ik anderen niet wil opdringen. Dat dwingende toontje hoor je weleens bij intellectuelen die iets hebben ontdekt en die willen dat anderen in hun ideeën meegaan. Dat is mij te strijdlustig, ik ben een vredesduif - daarom heeft die Tree of Life voor mij zoveel waarde. Het is een inspiratiebron die mensen helpt een bepaalde individuele kijk op hun leven te krijgen, en dan niet in groepsverband. Inspireren is het sleutelwoord, dwang is niet aan de orde. Mensen moeten zelf kunnen kiezen wat ze ermee willen."

U meldt in uw boek wel dat u het leuk zo vinden een cult aan te zwengelen.

"Ja, dat zou enig zijn. Maar dan wil ik wel dat degenen die zich tot mijn cult aangesproken voelen, zelf ook een cult beginnen, en dat ik dan bij die ander kan grasduinen wat hun eigen ideeën zijn. Ik geloof namelijk niet in hiërarchie, dat vind ik gevaarlijk."

Hiërarchie is toch een tamelijk standaard gegeven?

"Ja, en dat betreur ik. In Amerika heb je de uitdrukking: every man a king. Ik zeg daarop: elk mens een cultleider. Als je zo hartstochtelijk in iets gelooft dat je de moeite neemt er een cult van te maken, dan wil ik weten dat die cult inhoudt. Ik wil alleen niet dat die cultleider macht over mij heeft; ik wil alleen horen wat ze te melden hebben."

De een heeft ideeën die de minder verbaal of creatief behepte andere aanspreken en hoppa, je hebt leider en volgeling. Dat is toch niet zo raar?

"Ik ben er sceptisch over. Ik denk dat iedereen origineel is. Misschien dat de een harder moet werken om de originaliteit in zichzelf te ontdekken, maar iedereen is origineel omdat iedereen een verschillende achtergrond heeft. Kom jij uit Nederland? Dan heb jij je unieke ervaring met Holland, met het landschap, je school, je familie die ik niet ken; dus als jij kunt uitleggen wat jouw origine is, ben je origineel."

Maar niet iedereen kan zich op die manier uitdrukken.

"Dat is waar. Schrijvers bijvoorbeeld zijn opmerkzamer voor wat betreft hun omgeving, aangezien andere mensen niet de tijd hebben om hun omgeving op die manier op te nemen; die hebben andere prioriteiten. Of neem gitaristen, die het talent hebben om klanken aan een gitaar te ontlokken wat anderen niet kunnen. Ik al helemaal niet."

Dan is de cirkel toch rond? Er zijn leiders en volgers, waarbij de een de ander bewondert of volgt om wat die kan of omdat die hun ideeën weet te verwoorden.

"Misschien, maar in theorie hoeft het niet hiërarchisch te zijn. Er kunnen veel mensen rondlopen die menen te weten wat de waarheid over de hemel is, er kunnen vele profeten zijn; we hoeven niet één persoon tot paus te torpederen. Overigens heb ik goede dingen over de paus gehoord, dus geen kwaad woord over die man, maar om er één te kiezen vind ik beperkend. Wie weet lopen er wel honderd potentieel goede pausen in Nederland rond. Het kan interessant zijn om te horen wat ze allemaal te zeggen hebben. Ik zeg niet dat heel Nederland paus moet worden, maar een aantal van honderd pausen moet je toch kunnen halen."

Ik denk niet dat de Conclaaf het bestaan van honderd pausen tegelijk goedkeurt.

"Dat is nou net het punt: niet iedereen hoeft door iedereen geaccepteerd dan wel benoemd te worden."

Maar mensen hebben toch iconen nodig?

"Best, kies maar een icoon. Maar dan moet de keuze er wel zijn. Neem bijvoorbeeld een paus van ecologische zaken, een paus van volksdansen, allerlei pausen waar mensen naar believen uit kunnen kiezen. En als ecologie en volksdansen je geen van beiden interesseren, laat je ze voor wat ze zijn en kies een van de vele andere pausen."

“In alle vier de personages van The Big Bang Theory zit iets van mijzelf.”
Eric Kaplan

Hoe kwam u tot de verschillende disciplines om uw punt te maken over de Kerstman? Het gaat van filosofie naar neurologie naar wetenschap naar kabbala naar Boeddha.

"Ik beweeg me op een heel pragmatische manier door het leven. Ik verslind boeken omdat ik er iets uit wil halen. Met Bestaat de Kerstman geef ik geen algehele geschiedenis van het menselijk denken, dat zou onuitvoerbaar zijn. Ik zoek naar één doel. Ik was bijvoorbeeld geïnteresseerd geraakt in het Boeddhisme omdat ik me gelukkig wilde voelen en de boeddhisten hebben daar een aantal instrumenten voor waarbij ik dacht: 'Verhip, ze hebben gelijk.'"

"De psychologen bijvoorbeeld weten te verklaren waarom mensen zich druk maken, en omdat ik dat ook doe ga ik te rade bij psychologen. Ik had dus in eerste instantie een heel zelfzuchtige agenda voor alle onderwerpen die in mijn boek aan de orde te komen.

De kabbala raakte me op een soortgelijke manier, omdat ik altijd al een probleem had met het concept God. Hoe kan er een God zijn gezien al het leed op aarde, enfin. Toen stuitte ik op de kabbala en vond daar een begrijpelijk, aanvaardbaar antwoord in. Het is een redelijk verhaal hoe uit een bron alleen maar goed kan komen, terwijl er ook kwaad bestaat."   

Hoe verhoudt het schrijven van komedie zich met een universitair geschoolde filosoof?

"Ik voelde me er eerst schuldig over. Ooit was ik zo serieus, dacht ik, en nu verzin ik malle teksten en plotwendingen. Waarom doe ik dit? Toen bedacht ik dat het schrijven van komedie een goede kant kon hebben - komedie en filosofie zijn allebei manieren om naar het goede in het leven te kijken. Ik voel me net zo aangetrokken tot komedie voor tv als ik me tot filosofie en boeddhisme voelde aangetrokken. Het vergroot mijn spectrum, niet alleen op mentaal maar ook op emotioneel gebied." 

"Dat vond ik eerst moeilijk te begrijpen, die kwestie van mijn emotionele zelf. Tot ik begreep dat je je niet voor je emoties hoeft te schamen, emoties helpen je een mens te zijn. Dat was een waardevol inzicht. Voor mij is het schrijven van komedie als een verbindingsstuk tussen het hart en de geest, die zich verhouden als een stekker met een stopcontact. Kaboem. En zo zit in alle vier de personages van The Big Bang Theory iets van mijzelf."   

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend

Lees meer over:

Gerelateerde artikelen

NUshop

Tip de redactie