Guus Hiddink en de KNVB gaan voorlopig 'gewoon' met elkaar door, bleek deze week. Maar de positie van de coach van het Nederlands elftal is in korte tijd enorm onder druk komen te staan. 

Een analyse van hoe het zo ver heeft kunnen komen en waarom Oranje een cruciale maand wacht.

Het is gebruikelijk dat de technische staf van het Nederlands elftal en het bestuur van de voetbalbond na elke interlandperiode samen een kop koffie drinken om even terug te blikken.

De evaluatie van afgelopen week was echter ineens groot nieuws, na de dramatische 2-0 nederlaag in IJsland en de constatering van KNVB-directeur Bert van Oostveen dat de problemen van Oranje van structurele aard zijn. Een maand eerder verloor Hiddinks Oranje immers al van Italië en Tsjechië.

Tussendoor werd alleen Kazachstan geklopt. Het is in cijfers de slechtste start ooit van een Nederlandse bondscoach.

Prominente oud-internationals als Ronald de Boer en Ruud Gullit zeiden openlijk dat Hiddink maar beter kon vertrekken. Volgens hen en vele anderen was de destijds eveneens beschikbare Ronald Koeman een logischer keuze geweest.

De uitkomst van het overleg dat dinsdag plaatshad was niet verrassend: Hiddink mag blijven, maar moet wel beter gaan presteren met Oranje. Of, zoals de bond en de coach het in een gezamenlijke persverklaring formuleerden: "De aanpak rondom het Nederlands elftal moet overtuigender." 

En snel ook. Zo worden de komende twee interlands, een oefenwedstrijd tegen Mexico op 12 november en het EK-kwalificatieduel met Letland vier dagen daarna, ineens cruciaal.

Verwachting

Wie had dat gedacht toen de 67-jarige Hiddink het drie maanden geleden overnam van Louis van Gaal? Oranje was de nummer drie van de wereld en maakte zich op voor een EK-kwalificatiecampagne waar het ongetwijfeld weer soepel doorheen zou rollen.

Bovendien is het deelnemersveld van het eindtoernooi in 2016 uitgebreid van 16 naar 24 landen, waardoor zelfs de nummer drie uit iedere kwalificatiepoule nog kans heeft om zich te plaatsen.

Bizar genoeg geldt dat laatste feit nu ineens als potentiële reddingsboei voor Oranje. De achterstand op Tsjechië en IJsland, de koplopers in groep A, is tenslotte al zes punten.

En dat terwijl Hiddink over nagenoeg dezelfde spelers kan beschikken als zijn voorganger Van Gaal, al kreeg hij wel met wat blessures te maken. Alleen Dirk Kuijt bedankte voor Oranje.

De spelers zijn uiteraard net zo schuldig aan de mindere prestaties als Hiddink, maar het is duidelijk dat de ervaren Achterhoeker de klus flink heeft onderschat. Direct na het WK zei hij dat Oranje zou afstappen van het 5-3-2 systeem waarmee de ploeg op het WK zo succesvol was.

Nederland zou het spel weer gaan maken in het Hollandse 4-3-3. Tegen Italië koos Hiddink direct voor dat systeem, maar tegen Tsjechië viel hij toch weer terug op 5-3-2. Alsof hij het zelf ook niet helemaal wist.

Verantwoordelijkheid spelers

Hiddink was voornemens de spelers meer verantwoordelijkheid te geven, ze niet alles voor te kauwen. Dat pakt tot dusver dramatisch uit. En had Van Gaal bovendien niet al de conclusie getrokken dat die methode bij deze selectie niet werkt?

Een aantal Oranje-internationals heeft na het WK weliswaar prachtige transfers gemaakt, maar jonge spelers als De Vrij en Martins Indi zijn niet ineens wereldtoppers. Ze missen de strakke hand van Van Gaal.

“Bij Van Gaal moet je gewoon doen wat hij zegt”
Nigel de Jong

Nigel de Jong omschreef het verschil tussen beide coaches onlangs klip en klaar: "Hiddink geeft je heel veel verantwoordelijkheid. En als speler is het veel moeilijker om je verantwoordelijkheid te némen, dan wanneer je alles krijgt aangereikt door een coach als Louis van Gaal. Die geeft je geen verantwoordelijkheid, je moet gewoon doen wat hij zegt. Dat is een groot verschil."

Het pleitte voor de ervaren Oranje-middenvelder dat hij er niet bij zei wat hem beter beviel, maar KNVB-directeur Van Oostveen zal zich die vraag wel regelmatig hebben gesteld de afgelopen periode.  

Hij gaat van Hiddink in elk geval meer verlangen. In de persverklaring die na de evaluatie werd uitgegeven meldt de KNVB al dat er door bond en coach een gezamenlijk plan van aanpak is opgesteld voor de komende periode.

Dat zal een eis van Van Oostveen zijn geweest, die vond dat Hiddink wat al te veel met de losse pols te werk ging. Terwijl hij toch had kunnen weten dat Hiddink al decennialang op deze manier werkt.

Brevet van onvermogen

Als Van Oostveen Hiddink wegstuurt, dan speldt hij zichzelf dus ook een brevet van onvermogen op. Dat kan hij zich eigenlijk niet veroorloven. De aanstelling van Van Gaal bleek een uitstekende zet, maar de bondsbaas ging wel al eerder in de fout met de functie van bondscoach.

Bert van Marwijk mocht vlak voor het EK van 2012 voor liefst vier jaar bijtekenen, om na dat desastreus verlopen toernooi al weer te vertrekken. Ook het neerzetten van Adrie Koster als coach van Jong Oranje, eerder dit jaar, pakte niet goed uit.

De hoogste jeugdploeg verspeelde op dramatische wijze een zeker lijkend ticket voor het EK en kan daardoor ook deelname aan de Olympische Spelen van 2016 vergeten. Donderdagavond stapte Koster daarom op.

Een succesvol vervolg onder Hiddink is dus niet alleen voor de bondscoach zelf cruciaal. De toekomst van Van Oostveen zal ook ter discussie komen staan als Hiddinks kwalificatiecampagne mislukt.

Bovendien heeft Van Oostveen met Danny Blind de opvolger van Hiddink voor na het EK 2016 al vastgelegd. Als assistent van Hiddink is Blind momenteel medeverantwoordelijk voor de beroerde prestaties van Oranje. Waarom zou hij dan wél in staat zijn de ploeg tot grootse daden te inspireren?

Spannende maand

De komende maand wordt daarom net zozeer spannend voor Van Oostveen en Blind als voor Hiddink. Er moet een antwoord komen op de vraag wat dat plan van aanpak nou eigenlijk inhoudt.

Is de spelersgroep nog wel een eenheid? Gaat Hiddink oudgedienden afserveren? En gelooft de selectie nog wel in Hiddink, zeker nadat hij onlangs erkende dat Oranje vooral op de kwaliteiten van Robben teert.  

"Welke zaken precies gaan veranderen zal de komende interlandperiode wel duidelijk worden", hield Hiddink het zelf bewust vaag.

Of hij weet het gewoon nog niet. Veel tijd heeft hij niet meer, want komende week moet de bondscoach zijn voorselectie voor de duels met Mexico en Letland al bekendmaken.

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend