Mubarak luistert dit weekend met 'schoon geweten' naar vonnis

"Mijn geweten is schoon", stelde de Egyptische oud-president Hosni Mubarak vorige maand in de rechtbank. Het is nu aan de rechter om te bepalen of de dictator heeft aangezet tot het doden van 850 betogers in 2011. 

Aftreden Mubarak en proces tegen de ex-president

Hosni Mubarak, de oud-president van Egypte, hoort zaterdag het vonnis van de rechter. Hij wordt verantwoordelijk gehouden voor het neerslaan van protesten in 2011. © ANP
Gewapende agenten en scherpschutters schoten in januari en februari 2011 op het Tahrirplein honderden betogers dood. © AFP
Mubarak kondigde op 11 februari aan af te treden. In de dagen daarvoor stelde Mubarak nog herhaaldelijk dat hij niet af zou treden. © ANP
Op het Tahrirplein brak een volksfeest uit nadat Mubarak zijn aftreden had aangekondigd. © ANP
Mubarak werd op 13 april 2011, twee maanden na zijn aftreden, opgepakt. Op 3 augustus werd hij voorgeleid. © AFP
Na het aftreden van Mubarak werd in verkiezingen gestemd over een nieuwe leider. Dat werd Mohammed Morsi, die de Moslimbroederschap vertegenwoordigt. © AFP
Een Qatarese sjeik riep de sympathisanten van Mursi op zich te laten horen. Volgens de sjeik is voormalig president ''de legitieme leider van Egypte''. © ANP
Veel Egyptenaren wensten Mubarak de zwaarst mogelijke straf toe wegens het aanzetten tot het doden van betogers. Op 2 juni 2012 werd Mubarak veroordeeld tot levenslang. © ANP
Meteen na het vonnis verslechterde de toestand van Mubarak. Op 13 januari 2013 kreeg de afgezette president echter goed nieuws: het vonnis werd in hoger beroep nietig verklaard. © ANP
Mubarak sprak op 13 augustus voor het eerst sinds zijn aftreden tot het Egyptische volk. Miljoenen Egyptenaren konden het pleidooi van Mubarak in de rechtszaal thuis live volgen. © ANP
Het is de vraag of de rechter op onafhankelijke wijze tot een oordeel komt. Onder de nieuwe president van Egypte, Abdel Fattah al-Sisi, zijn al veel hoge figuren uit het Mubarak-tijdperk vrijgelaten. © AFP
Veel Egyptenaren en westerse politici vrezen dat Sisi, hier op de foto met zijn Russische ambtsgenoot Vladimir Poetin, uiteindelijk net als Mubarak een autocratisch leider wordt. © AFP

Het vonnis zou al eerder worden uitgesproken, maar de zitting is uitgesteld omdat de rechter niet genoeg tijd zou hebben gehad om de bewijsvoering door te lezen. 

Al in 2012 werd Mubarak veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf vanwege zijn rol in het neerslaan van de protesten in januari en februari van 2011. De protesten, die in totaal achttien dagen duurden, leidden uiteindelijk tot zijn aftreden. Kort daarna, op 13 april, werd Mubarak aangehouden en in staat van beschuldiging gesteld.

Een hoge rechter verklaarde het vonnis van de rechtbank echter nietig en de zaak werd terugverwezen. In een ander proces, een zaak die draait om corruptie, werd Mubarak vorig jaar al tot drie jaar cel veroordeeld. Die straf zit hij uit in een militair ziekenhuis in Caïro.

Pleidooi Mubarak

Mubarak sprak in zijn pleidooi op 13 augustus, anderhalve maand geleden, voor het eerst sinds zijn aftreden tot het Egyptische volk, via een live-verbinding in de rechtszaal.

De oud-president hield een lang betoog waarin hij vooral zijn grote staat van dienst in het leger en als president van Egypte benadrukte. Hij gebruikte de gelegenheid volgens persbureau Reuters als een "platform om zijn reputatie te herbouwen".

"Wellicht zijn de woorden die ik nu uitspreek de laatste die ik tegen de zonen van mijn natie zeg voordat het leven zijn einde nadert", sprak Mubarak plechtig. "Ik dank God, met een schoon geweten, dat ik mijn leven in het teken heb gesteld van het vechten voor Egypte en zijn kinderen."

Mubarak is ervan overtuigd dat de geschiedenis zal uitwijzen dat hij, en niet de aanklagers, gelijk hadden. "Ik zweer op God dat elk besluit dat ik heb genomen en elk beleid dat ik heb nagestreefd, door goede bedoelingen voor het land en het volk werd gedreven."

Uitspraak

Wat betreft de uitspraak van de rechter: dat is "koffiedik kijken" volgens Kiki Santing, die aan de Rijksuniversiteit Groningen onder meer onderzoek doet naar het Mubarak-tijdperk en de Moslimbroederschap in Egypte.

Santing benadrukt dat het in Egypte niet gegeven is dat een rechtbank op volledig onafhankelijke wijze tot een vonnis komt. Geruchten over partijdigheid van rechters doen in Egypte regelmatig de ronde.

Bij het pleidooi van Habib al-Adly, de voormalig minister van Binnenlandse Zaken die zich net als Mubarak moest verantwoorden voor zijn rol in het neerslaan van de protesten, zou de rechter bijvoorbeeld hebben gehuild

Advocaat André Seebregts, die als waarnemer aanwezig was bij een massaproces tegen Moslimbroeders in Caïro, stelde in gesprek met NU.nl al eens dat de rechter in een massaproces tegen honderden Moslimbroeders aan de officier van justitie vroeg om tegen het vonnis in beroep te gaan, omdat de straf in zijn ogen "te mild" was. De opgelegde gevangenisstraffen zouden in de ogen van die rechter omgezet moeten worden in de doodstraf. 

Dergelijke verhalen zijn niet uniek en het is niet gegarandeerd dat de rechter in de zaak tegen Mubarak op onafhankelijke wijze tot een oordeel komt.

Sisi's invloed

Het is de vraag of huidig president Abdel Fattah al-Sisi zijn macht inzet om zijn inmiddels impopulaire voorganger te sparen. Als hij dat zou doen, dan maakt hij daarmee volgens Santing duidelijk dat de oude garde in Egypte nog altijd de dienst uitmaakt. Sisi zou dan echter veel tegenstanders van Mubarak tegen zich in het harnas jagen. Een veroordeling zou bovendien het vertrouwen van Egyptenaren in de rechtsstaat enigszins kunnen herstellen.

Als Mubarak wordt vrijgesproken, dan kan het maar zo zijn dat hij vrijkomt. Het grootste gedeelte van de straf die hij kreeg wegens corrupte praktijken heeft hij nu uitgezeten en Mubarak zou daarom in aanmerking kunnen komen voor vrijlating.

Santing benadrukt dat het onwaarschijnlijk is dat Mubarak bij vrijspraak weer een rol van betekenis gaat spelen. "Als hij wordt vrijgelaten, ben ik ervan overtuigd dat hij als persoon weinig invloed meer zal uitoefenen", aldus Santing. Mubarak is oud (86), heeft al meerdere ernstige gezondheidsproblemen gehad, en geniet niet meer de steun van het volk.

Zelfde leerschool

Sisi geniet nu wél de steun van een groot deel van het volk, maar het is de vraag of Egypte onder zijn leiding een andere koers gaat varen. "Het zijn jongens uit dezelfde leerschool", stelt Santing, duidend op de lange carrière van Sisi in het leger.

Ook in politiek opzicht vertoont Sisi overeenkomsten met zijn voorgangers. Net als Mubarak en andere Egyptische leiders als Gamel Abdal Nasser en Anwar el-Sadat, belooft hij meteen na zijn aanstelling grote veranderingen. Zo spreekt Sisi over economische hervormingen en een tweede Suezkanaal.

De toekomst moet uitwijzen of Sisi de koers van vernieuwing blijft varen, of dat hij net als zijn voorgangers een autocratisch leider wordt.

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend

Lees meer over:

Gerelateerde artikelen

NUshop

Tip de redactie