Waarom haalt een vertraagde trein die ene stoptrein niet in? Hoe kan het dat een 'simpel' probleem als een wisselstoring altijd zo lang duurt? Kortom: Vragen die de treinreiziger zich stelt. Hieronder negen antwoorden. 

Er doen zich veel incidenten voor op het spoor waarvan de treinreiziger zich afvraagt waarom ze eigenlijk gebeuren. Kunnen problemen niet sneller worden opgelost? En waarom gaat er überhaupt zo vaak iets mis?

Terecht of onterecht, maar begrip voor de Nederlandse Spoorwegen is soms ver te zoeken. NU.nl verzamelde een aantal terugkerende vragen van treinreizigers en ging met de NS, Prorail en Rover op zoek naar de antwoorden. 

1. Waarom staat een vertraagde trein soms een paar minuten stil op het station?

Een treinvertraging, klein of groot, is zeer frustrerend. Nog vervelender is het als een trein slechts een paar minuutjes later aankomt, maar dan vervolgens nog een paar minuten blijft staan terwijl iedereen al is ingestapt. Moet die trein niet zo snel mogelijk vertrekken om een grotere vertraging te voorkomen?

"Ja, dat willen wij ook", zegt een woordvoerder namens de NS. "Maar dit hangt samen met andere treinen en seinen. Door de vertraging kan het zijn dat je nog niet veilig kan vertrekken omdat eerst andere treinen voorrang hebben."

Het kan in dat geval echt op minuten aankomen. Spoorbeheerder Prorail deinst er zelfs niet voor terug om een vertraagde trein nog even vast te houden om een intercity te laten passeren die wel op tijd rijdt. Zo wordt het treinverkeer niet verder ontregeld. "Uit veiligheidsoverwegingen laat de verkeersleiding een trein pas vertrekken als het spoor ook echt vrij is", aldus Prorail.

2. Waarom sluiten de deuren van een wachtende trein soms voor de neus van de reiziger? 

De deuren van de nieuwste sprinters sluiten automatisch, ook als de trein nog helemaal niet vertrekt. Reizigers die ruim op tijd zijn, kunnen opeens denken dat de trein toch op het punt staat te vertrekken en worden en onnodige sprintjes getrokken.

Je zou denken dat verwarring makkelijk voorkomen kan worden door de deuren open te houden tot vertrek. Maar dan hebben de reizigers in de trein kennelijk een probleem. De deuren gaan namelijk dicht om de temperatuur in de trein te bewaken. Zo blijft het in de zomer lekker koel en in de winter aangenaam warm. 

3. Waarom haalt een vertraagde intercity die stoptrein niet gewoon in?

Een intercity met vertraging kan een stoptrein tegenkomen op hetzelfde spoor die wel volgens het spoorboekje rijdt. En die stopt netjes bij elk station, waar de intercity dan de tijd heeft om de stoptrein te passeren.... Zou je denken. Maar dat gebeurt lang niet altijd. Waarom niet? Nu wordt de vertraging alleen maar groter.

Volgens de NS heeft het te maken met het aantal sporen dat beschikbaar moet zijn om een andere trein in te halen. Dat kan alleen als er meer dan twee sporen zijn waar op gereden mag worden en ze moeten niet bezet zijn. Daarnaast moeten er wissels zijn die het inhalen mogelijk maakt. 

Volgens Reizigersorganisatie Rover heeft ons spoor nu eenmaal niet veel 'extra' ruimte. "Het zou natuurlijk mooi zijn als er bij ieder station ruimte gemaakt zou worden om een stoptrein in te halen, maar hoeveel moeten we dan straks voor onze kaartjes betalen? Een betere oplossing is om stoptreinen zomin mogelijk vóór intercity’s te laten rijden. Helaas gaat Prorail hier nogal eens de mist mee in."

4. Waarom rijdt een trein harder bij vertraging?

Altijd nobel van de NS: een vertraagde trein harder laten rijden om zo verloren tijd in te halen. Maar waarom rijden ze dan niet altijd zo hard? 

Het is op drukke trajecten niet mogelijk om altijd de maximumsnelheid te rijden, zegt Prorail.

Het heeft allemaal te maken met de dienstregeling, een complexe puzzel van het aantal treinen en de stops die gemaakt worden. "Als elke trein zo hard mogelijk gaat, dan zou het bijvoorbeeld niet lukken om reizigers een directe overstap aan te bieden. Bij het opstellen van de dienstregeling spelen dus veel meer zaken een rol dan de maximaal haalbare snelheid."

De woordvoerder wil nog benadrukken dat het best meevalt met de extra snelheid van een vertraagde trein. "Bij het inhalen van verloren tijd rijdt de machinist vaak maar enkele kilometers harder dan normaal en alleen wanneer de drukte op het spoor en de baanvaksnelheid dit toe staan."

5. Waarom duurt het zo lang om een wisselstoring te verhelpen?

Een wisselstoring kan gevolgen hebben voor een enkel traject, maar kan net zo goed een groot deel van het treinverkeer in Nederland platleggen. Soms duurt het uren voordat zo'n storing is opgelost. Wat er dan precies aan de hand is, wordt nooit duidelijk. Eigenlijk denk je als reiziger: "Zo'n wisselstoring klinkt eigenlijk als iets dat best eenvoudig is op te lossen." Waarom is dat dan vaak niet zo?

Het probleem op zich is ook simpel: Er is een defect aan een wissel waardoor het niet lukt de wissel in de juiste rijrichting te zetten. Soms hoeft alleen een onderdeel vervangen te worden en dan is het snel opgelost. Maar het is andere koek als er een kabel onder de grond kapot is die moet zorgen voor de communicatie vanuit de verkeersleidingspost.

"De kabel moet dan eerst worden opgegraven", zegt een woordvoerder namens Prorail. "Daarna moeten alle draden stuk voor stuk worden doorgemeten. Dat is een arbeidsintensieve klus die veel meer tijd kost. De wissel wordt pas weer vrijgegeven als we zeker weten dat we er weer veilig overheen kunnen rijden."

6. Waarom is een seinstoring niet makkelijk op te lossen?

Ook een seinstoring kan zorgen voor grote problemen op het spoor, maar klinkt eigenlijk nog makkelijker op te lossen dan de wisselstoring. Een seinpaal staat op rood als er nog een trein op het spoor is. Maar bij een storing is dat niet met zekerheid te zeggen en springt de paal altijd op rood. Kwestie van kijken of de kust veilig is en de knop weer omzetten naar groen. Toch?

Nee. Net als bij een wisselstoring is de hersteltijd sterk afhankelijk van de oorzaak. "Er kan een relais kapot zijn dat in één van de kasten langs de baan zit, en zorgt voor de aansturing van het sein", zegt Prorail.

Een kapot relais vervangen is zo gepiept. Maar ook koperdiefstal is een veel voorkomende oorzaak van seinstoringen en dan wordt het lastiger. "Die kabels hangen er immers niet voor niets en zijn onderdeel van de aansturing van het sein. De hersteltijd is afhankelijk van de omvang van de schade. En kabelbreuken zijn wederom zeer arbeidsintensief en kosten veel tijd."

7. Waarom rijden er volle treinen in de spits met maar één treinstel?

Niets frustrerender dan een volle trein vol met forensen terwijl de treincapaciteit minimaal is. Meestal hebben de treinen in de spits meerdere treinstellen, maar het komt soms voor dat er slechts één treinstel beschikbaar was. Maar zoiets is van te voren toch makkelijk in te plannen?

Volgens de NS heeft het echter niets met gebrekkige planning te maken. "Op zo’n moment zouden wij het ook vaak graag anders zien voor onze reizigers. Er kunnen diverse oorzaken zijn dat er te weinig materieel is. Denk aan werkzaamheden in de nacht daarvoor of een storing waardoor een andere trein komt voorrijden dan gepland."

Maar ook: "Een storing die is opgelost kan er toe leiden dat het in de eerste trein die vertrekt erg druk is. En denk bijvoorbeeld aan een groot evenement dat niet bij NS was gemeld en we er dus geen rekening mee konden houden."

8. Waarom zijn die prullenbakken zo verdomd onhandig en klein?

Afval in de trein kan een probleem zijn als je van veel rotzooi af wil. Vaak zijn de prullenbakken te klein en mors je net dat beetje koffie over je broek als je de lege beker in het prullenbakje onder de stoel wil wegstoppen. Maar ruimte is schaars voor een grote vuilnisbak, legt de NS uit.

"Daar moeten we dus slim mee omgaan. Daarom zitten de prullenbakken weggewerkt in het interieur. Onder tafels of zittingen en op de balkons zitten soms grotere afvalbakken", zegt de woordvoerder.

Het is vaak niet anders dan dat alle rotzooi maar bewaard moet worden tot aan het einde van de treinreis. "Er staan grote prullenbakken op elk station staan en we zien ook graag dat mensen indien mogelijk hun afval meenemen."

9. Waarom werkt de wifi-verbinding niet optimaal?

Gratis internet in de trein is een service van de NS, maar werkt nog lang niet ideaal. De verbinding is vaak traag waardoor internetten op het wifi-netwerk eigenlijk niet echt loont. Er wordt gewerkt aan verbeteringen, maar voor nu is er helaas weinig aan te doen.

"De kwaliteit van de verbinding is daarbij afhankelijk van de dekking van het mobiele internet omdat een trein nou eenmaal geen vaste internetverbinding heeft, maar continu rijdt", legt de NS uit. "Dus in drukke gebieden heeft het netwerk last van andere 3G-gebruikers, in uitgestrekte gebieden wil de dekking wel eens wegvallen. In de trein merk je daarbij ook het effect van medereizigers die soms een flink deel van de aanwezige capaciteit opsouperen."

10. Heeft u nog andere vragen? Laat ze ons weten via NUjij.

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend