De rellen in de Amerikaanse plaats Ferguson maken het pijnlijk duidelijk: de droom van Martin Luther King dat de Verenigde Staten ooit een ''oase van vrijheid en gerechtigheid" zouden vormen, is nog altijd slechts een droom.

Hoewel de hoofdbewoner van het Witte Huis zelf een Afro-Amerikaan is, voelen veel zwarte Amerikanen dat grote gebieden van het land nog altijd segregatie (rassenscheiding) kennen.

De lont ging in het kruitvat in Ferguson toen een witte agent de zwarte Michael Brown doodschoot, maar het had net zo goed ergens anders kunnen gebeuren. Ferguson is een voorstad van St. Louis en was tot de jaren negentig vooral een blanke plaats.

Bij de volkstelling van 2010 was twee derde van de inwoners zwart. Naarmate Afro-Amerikanen meer toegang kregen tot de middenklasse, verkozen ze vaker een voorstad als Ferguson als woonplaats.

De blanken gingen juist steeds verder van de steden af wonen, om te ontsnappen aan de stijgende criminaliteit en omdat ze hun kinderen niet naar zwarte scholen wilden sturen.

Het bestuur in Ferguson, en in vergelijkbare kleine gemeenten, bleef intussen ferm in handen van blanken. Lokale verkiezingen vinden veelal plaats in oneven jaren, als er geen landelijke verkiezingen zijn, en de opkomst is vaak dramatisch laag.

Ferguson zag bij de laatste verkiezingen slechts 12 procent van de inwoners naar de stembus gaan, veelal juist de blanke minderheid. De plaats heeft dan ook een blanke burgemeester, vijf blanke wethouders en slechts één zwarte.

Van de 53 agenten zijn er maar drie zwart en het schoolbestuur in het district bestaat uit zeven blanken. Die laatsten ontsloegen dit  jaar zonder opgaaf van reden een zwarte toezichthouder, tot woede van de plaatselijke bevolking.

Verkeersboetes

De gemeente Ferguson is net als andere financieel deels afhankelijk van de inkomsten uit verkeersboetes. Uit een onafhankelijk onderzoek bleek dat een kwart van de gemeentebegroting op boetes rust, terwijl dat bij sommige andere gemeenten oploopt tot wel 50 procent. De politie voelt dan ook de druk om boetes uit te delen en houdt daarbij vooral zwarte bestuurders aan.

Vorig jaar werd in 86 procent van de gevallen zwarten tot staan gebracht, werd in 92 procent van de gevallen de auto van een zwarte doorzocht en van de gearresteerde automobilisten was slechts 7 procent blank. Niet voor niks kent het Amerikaanse 'slang' de uitdrukking DWB, ofwel 'driving while black', alsof het een verkeersovertreding zou betreffen.

De inkomens van zwarten zijn in de Verenigde Staten gemiddeld slechts twee derde van wat de blanken verdienen en het land telt twee keer zo veel zwarte werklozen als blanke. Het gebied rond St. Louis is niet eens het gebied waar de segregatie het ergst is. Uit onderzoek van vorig jaar bleek dat het in delen van Buffalo, New York, Cleveland, Detroit en Milwaukee de scheidslijnen nog scherper lopen.

Volkswoede

De frustraties die in Ferguson zijn verworden tot een volkswoede, waren eerder zichtbaar in de rellen die ontstonden toen O.J. Simpson van moord werd beschuldigd of na de dood van de zwarte taxichauffeur Rodney Kind door gewelddadig optreden van de politie.

De burgerrechtenorganisatie Malcolm X Grassroots Movement meldde vorig jaar dat het aantal zwarte doden door geweld door politie, veiligheidsmensen of buurtwachten scherp toenam. Aan het eind van 2012 zou elke 28 uur een zwarte op die manier om het leven zijn gekomen.

Deskundigen pleiten ervoor dat agenten worden uitgerust met een camera op hun lichaam. Uit onderzoek in Californië is gebleken dat het politiegeweld daarmee halveerde.

Miljoenen zwarte Amerikanen hebben wel de weg naar boven op de sociale ladder gevonden, zoals het best blijkt uit het voorbeeld van president Barack Obama zelf. Maar vele anderen wisten de middenklasse niet te bereiken en voelen zich duidelijk achtergesteld. Zij worden steeds onzichtbaarder in de samenleving.

De rellen in Ferguson hebben ook met die onzichtbaarheid te maken. Veel jonge zwarte mannen hebben het gevoel dat er nu eindelijk naar ze wordt geluisterd. 

Ligging Ferguson: