Guus Hiddink (67) is na avonturen in Spanje, Zuid-Korea, Australië, Rusland en Turkije terug als bondscoach van het Nederlands elftal. Een portret van een kosmopoliet uit de Achterhoek, die begint aan zijn laatste klus.

"Guus Hiddink leeft in een andere wereld", zegt Iwan van Duren met een glimlach. De VI-redacteur weet er alles van. "Guus belde bijvoorbeeld een keer op en vroeg of ik morgen een kop koffie met hem kon drinken. Ja, natuurlijk. Maar daarna werd duidelijk dat ik dan wel naar Istanbul of Moskou moest komen."

Van Duren heeft de trainer overal ter wereld geïnterviewd, tot de instabiele Russische deelrepubliek Dagestan aan toe. In 2010 schreef hij samen met Marcel Rözer de biografie van de 'Kosmopoliet uit de Achterhoek'.

"Als ik naar Moskou ga dan ben ik bij wijze van spreken drie dagen bezig met mijn koffer inpakken en koop ik een boekje van de stad. Guus niet. Die vliegt de wereld over als een kind dat naar school fietst."

Maar een kosmopoliet of niet, de komende jaren zal het vliegtuig Hiddink weer wat vaker naar Nederland sturen. Na een Europacup met PSV, een wereldbeker met Real Madrid, een FA Cup met Chelsea, WK's met Nederland, Zuid-Korea en Australië, een EK met Rusland en nog een hele rits aan clubs is hij terug als bondscoach van het Nederlands elftal. 

Gymleraar

Hiddink is terug in het land waar het allemaal begon. En ook al heeft hij tegenwoordig een huis in Amsterdam, de zoon van schoolhoofd Gerrit Hiddink uit Varsseveld groeide op in de Achterhoek. Net als zijn vader begon hij in het onderwijs. Een bescheiden voetbalcarrière bij De Graafschap, NEC en twee jaartjes PSV combineerde hij met een baan als gymleraar.

"Dat gymleraarschap zag ik bij Hiddink terug in Rusland", herinnert Joop Alberda zich. De huidige technisch directeur van de zwembond was in 2006 en 2007 adviseur van de Russische voetbalbond toen Hiddink daar bondscoach was. "De basis in zijn werk was en is dat hij van mensen houdt. Dat moet je als coach hebben en ook als gymleraar."

"En hij was altijd enorm goed voorbereid, geïnteresseerd, had een duidelijke visie, maar was ook wars van vooroordelen. Door alles wat hij al bereikt had als coach kwam hij in Rusland binnen als een fenomeen. Toch bleef hij altijd rustig. Met beide benen op de grond en beseffend waar hij vandaan kwam. Ergens bleef hij altijd de nuchtere gymleraar uit Varsseveld."

Nederlander gebleven

Van Duren herkent de woorden van Alberda. "Ja, waar hij ook was, hij is altijd een Nederlander gebleven. Hij heeft bijvoorbeeld ook altijd vastgehouden aan zijn voetbalclubje in Amsterdam."

De biograaf doelt op het groepje recreanten met oud-voetballers als Sjaak Swart, Simon Tahamata, maar ook cabaretier Freek de Jonge. Tot op de dag van vandaag reist Hiddink één keer per twee weken naar het veld van de Amsterdamse amateurclub Zeeburgia voor een 'rondootje'. Even terug naar de basis. Zonder enig belang zelf tegen een balletje trappen.

Het is misschien wel dezelfde ontspannenheid die Hiddink in zijn werk als trainer probeert te leggen. "Presteren stond voorop, maar plezier was ook belangrijk", vertelt Boudewijn Zenden, die in 1998 onder Hiddink de halve finale haalde met Oranje op het WK. 

De oud-speler van PSV, FC Barcelona, Chelsea en Liverpool zag als jonge international dat Hiddink als geen ander doorhad hoe de lijnen binnen de selectie liepen. "Hij was echt niet de hele dag schouderklopjes aan het geven om iedereen te vriend te houden", aldus Zenden.

"Maar voordat er ergens een brandje kon ontstaan, had hij het al gezien en geblust. En dat zorgde voor een hele goede sfeer. Ik kan me ook niet voorstellen dat de komende twee jaar een speler bedankt voor Oranje. Het is heerlijk voetballen onder Hiddink. Hij geeft zeker aan de ervaren spelers een bepaalde verantwoordelijkheid en vrijheid."

'Van Gaal betere trainer'

Die vrijheid en verantwoordelijkheid waren volgens Frank de Boer ook een belangrijke pijler bij het WK-succes in 1998. "Ik vind Louis van Gaal een veel betere trainer dan Hiddink", zei de Ajax-trainer onlangs bij de NOS.

"Maar als coach en als manager denk ik dat Van Gaal veel van Hiddink kan leren. Ik kan me niets herinneren dat Hiddink tactisch gezien de spelersgroep van 1998 heeft geleerd. Maar we gingen wel voor hem door het vuur. Wij zorgden bijna zelf voor het tactische gedeelte."

Met Van Gaal is ook meteen de trainer genoemd die Hiddink opvolgt als bondscoach. Ook hij combineerde een bescheiden voetbalcarrière met een baan als gymleraar. Maar verder gaat vrijwel elke vergelijking tussen de twee coaches mank.

Van Duren: "Van Gaal kan ook goed observeren. Maar waar hij bij een fout de training stil legt en begint te schreeuwen, daar kijkt Hiddink het vanaf de zijkant aan met een kop koffie. Na de training gaat hij pas met de speler zitten. Dat doet hij dus heel anders, maar de boodschap is wel hetzelfde. En die boodschap kan ook hard zijn. Hij is zacht van buiten en hard van binnen, zo werkt Hiddink."

Geen garantie

Het is een werkwijze die hem in binnen- en buitenland veel succes heeft gebracht. "Toch is Hiddink geen garantie voor succes", benadrukt Van Duren. "Zeker de laatste jaren heeft hij een paar tikken op z'n neus gehad."

"Hij werd bijvoorbeeld niet alleen bondscoach van Rusland, maar dacht ook even een andere structuur neer te kunnen zetten bij de bond. Dat heeft hij onderschat en tot overmaat van ramp liepen de Russen ook kwalificatie voor het WK 2010 mis. In Turkije schraapten ze vervolgens alle tv-gelden bij elkaar om Hiddink binnen te halen, waarna het land niet eens door de EK-kwalificatie kwam." 

"Maar het meest pijnlijke vind ik het avontuur in Dagestan bij Anzhi. Ook daar wilde hij iets neerzetten. Behalve een mooie club voor de arme bevolking moesten er ook een nieuw schooltje en een nieuw ziekenhuis komen. Maar na een jaar was Hiddink ineens weg en die school en dat ziekenhuis staan er nog steeds niet. Hij koos echt voor het geld en op zich is daar niets mis mee, maar maak er dan niet een heel ander verhaal van."

Sieraad

Het jaar in de Russische federatie aan de Kaspische Zee leek naast een pijnlijke affaire ook het laatste avontuur te worden voor Hiddink als trainer. Hij was de 65 gepasseerd, de jaren begonnen te tellen. Maar toen hij eind december liet blijken dat hij graag weer bondscoach van Oranje zou worden was het geheel in de stijl van Hiddink zo goed als met één kop koffie geregeld met de KNVB.

Zenden: "Daar was ik toch wel een beetje verbaasd over, dat Hiddink weer bondscoach wilde worden. Hij kiest meestal voor het avontuur en dat is Oranje niet. Wat wel zijn drijfveer is? Het is natuurlijk een prachtige baan. En ik denk dat hij het vooral heel erg leuk vindt om met die jonge jongens van Oranje aan de slag te gaan. Dat kan hij als geen ander. Het zal misschien wel op een andere manier gaan dan bij Van Gaal, maar er leiden meer wegen naar Rome. "

Ook Hiddinks oud-collega Alberda is positief. "Je hebt met Van Gaal en Hiddink twee van de beste coaches ter wereld. Wat is er mooier dan dat de een de ander opvolgt als bondscoach van Oranje?" 

"Bovendien is coachen een ervaringsvak en die ervaring heeft Hiddink als geen ander. Ik stoorde me daarom ook aan het feit dat er werd gezegd en geschreven dat Hiddink met 67 jaar te oud zou zijn. Wij beschouwen in Nederland 65 als een leeftijd waarop alles ineens anders is. Dat is onzin. Het gaat erom dat het vuur er is. En dat brandt nog steeds bij Hiddink."

Absolute top

Van Duren: "Ja, ik vind het ook nergens op slaan dat Hiddink te oud zou zijn. Qua ervaring is er geen betere. Ik ben kritisch vanwege zijn keuzes en prestaties in de laatste jaren, maar ik ben ook heel blij dat hij dit doet. Hij is nog steeds een sieraad voor het voetbal. Iedereen wil Guus en wij hebben hem."

"Alleen al zijn aanwezigheid zal heel veel druk wegnemen bij de jonge jongens in Oranje. Guus behoort qua persoonlijkheid tot de absolute top van het internationale voetbal. Hij is een grootheid. Ze zeggen weleens dat als je met een bepaalde trainer uit de bus stapt, je al met 1-0 voor staat. Maar Hiddink komt niet met de bus. Hij stapt uit een privéjet en dan sta je al met 2-0 voor." 

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend

De loopbaan van Hiddink in beeld

Guus Hiddink vertrekt na minder dan een jaar als bondscoach van het Nederlands elftal. © ANP
Zijn trainersloopbaan begon in 1998 bij PSV. © ANP
Hij won met de Eindhovenaren de Europa Cup I in 1988. © ANP
Er volgden jaren bij het Turkse Fenerbahce en het Spaanse Valencia waarin geen prijzen werden gewonnen. © ANP
In 1995 keerde Hiddink terug in Nederland. Hij werd bondscoach. © ANP
Met Ronald Koeman en Frank Rijkaard als assistenten leidde hij Oranje in 1998 naar de halve finale op het WK. © ANP
Real Madrid hem na het WK-succes weer naar Spanje. Enkele maanden later wonnen de Madrilenen de wereldbeker. © ANP
Binnen een jaar werd Hiddink echter al ontslagen en ook een avontuur bij Betis Sevilla was geen succes. © ANP
Hiddink revancheerde zich door met Zuid-Korea de halve finale te halen op het WK 2002. Hij werd een held in het Aziatische land. © ANP
Ook zijn tweede termijn bij PSV was succesvol. De Eindhovenaren werden drie keer landskampioen. © ANP
Met Australië schreef hij historie door het land in 2006 voor het eerst naar de tweede ronde op een WK te loodsen. © ANP
Met Rusland was er ook succes. Het land haalde met Hiddink de halve finale op het EK 2008, maar plaatste zich vervolgens niet voor het WK 2010. © ANP
Het bondscoachschap van Turkije werd een mislukking. Na anderhalf jaar werd Hiddink ontslagen. © ANP
Hiddink verbaasde de wereld door bij Anzhi te tekenen. In 2013 vertrok hij na ruim een jaar uit de Russische deelrepubliek Dagestan. © ANP
Zijn tweede termijn als bondscoach van Oranje is normaal gesproken zijn laatste klus geweest. © ANP