Het is vrijdag 13 juni, een uur of zes middags. Over drie uur speelt Nederland zijn eerste wedstrijd op het WK. Ik heb zin in bier, nootjes, bitterballen.

Dit is het moment waarop ik het niet meer trek. Het is de twaalfde dag van mijn poging om alleen te leven op Soylent, een zelfgemixt drankje dat bestaat uit tien poeders, drie pillen, olijfolie, melk en water. Ik heb mijn limiet bereikt.

Soylent werd vorig jaar de wereld in geholpen door Rob Rhinehart, een programmeur in Silicon Valley die de innovatiedrift van die regio wilde toepassen op eten. Al die natuurproducten waarmee we een gebalanceerd dieet proberen samen te stellen vindt hij maar inefficiënt. Bovendien kiezen we te vaak voor de makkelijke optie en eten we ongezond.

Alles in één drankje

Rhinehart vroeg zich af of er niet een manier was om alle voedingsmiddelen die een mens nodig heeft in één drankje te verwerken dat je de hele dag kan drinken. Zonder specialistische kennis van voeding onderzocht hij wat mensen nodig hebben, bestelde hij allerlei ingrediënten in poedervorm, en ging hij aan de slag.

"Ik heb dertig dagen lang geen hap voedsel gegeten, en het heeft mijn leven veranderd", blogde hij euforisch een maand later. "Ik voel me als de Man van Zes Miljoen. Mijn lichaamsbouw is duidelijk verbeterd, mijn huid is gaver, mijn haar dikker en mijn roos verdwenen." Bijkomend voordeel: de tijd die je normaal besteedt aan koken kon hij nu ergens anders voor gebruiken.

Hoewel de claims van Rhinehart schromelijk overdreven aandoen, bleek er veel interesse te zijn in zijn uitvinding. Meer dan 10.000 mensen staken in totaal ruim 1,7 miljoen dollar in een crowdfundingcampagne om als eerste de zakjes poeder thuisgestuurd te krijgen.

Maar kan je echt op Soylent leven? Om dat uit te vinden besloot ik ook het zelf te proberen. Regelmatig grijp ik 's avonds ongeïnspireerd naar een diepvriespizza of ander ongezond voedsel. Ik zou wel iets gezonds willen eten, maar ben te lui om te koken. Biedt Soylent een uitkomst? Net als Rhinehart wil ik een maand lang niets anders eten, maar dat doel blijkt voor mij ongrijpbaar.

Gezond?

Kan het eigenlijk wel, leven op één drankje? Op zich wel, zegt Roy van der Ploeg, woordvoerder van het Voedingscentrum. Maar het idee achter Soylent is niet helemaal nieuw: "Voor zieke mensen bestaan er namelijk al drinkvoedingen die alles in zich hebben dat je nodig hebt." Ook zijn er shakediëten die mensen helpen met afvallen.

Het nieuwe aan Soylent is dan ook vooral de presentatie en de prijs. Medische totaalvoedingen kosten een veelvoud van de 5 euro per dag waar je Soylent van kan kopen.

"Het grootste effect lijkt me de verandering in smakelijkheid en de invloed op sociaal en psychologisch welbevinden", voorspelt voedingsonderzoeker Jeanne de Vries van de Wageningen Universiteit. Ze slaat de spijker op zijn kop.

Doe-het-zelf

Een blik op het aanbod van tegen de tweeduizend recepten op de doe-het-zelfwebsite van Soylent toont dat er al een klein groepje Nederlanders het product maakt. Ik kies een recept met de veelbelovende naam 'Lekker en compleet', goed voor 100 procent van de benodigde voedingswaarden.

Het recept werd geplaatst door Thomas Phil, een software-ontwikkelaar uit Arnemuiden. Hij is met name geïnteresseerd in Soylent om op een gezonde manier af te vallen, zegt hij. "Dat is hiermee makkelijk te doen. Je haalt gewoon wat calorieën eruit en je valt af."

Het bevalt hem goed: "Ik heb meer energie. Dit spul valt niet als een bom op je maag. Het is niet dat je een half uur later een dipje hebt."

De smaak zit Phil niet dwars, zeker niet met een sociale maaltijd op zijn tijd. "De rest van de week, als je aan het werk bent, eet je alleen maar om even snel calorieën binnen te krijgen. Even tanken, zeg maar."

Smaak

Ik bestel de juiste ingrediënten en krijg van de pakketbezorger onder meer extreem fijnkorrelige havermout, eiwitten afkomstig uit hennep en wei, maltodextrine, psyliumvezels en cholinebitartraat. Het klinkt nauwelijks als echt voedsel en zo ziet het er ook niet uit.

Ik meng de poeders met sojameel, maïsmeel, een multivitaminepil, foliumzuur, chroompicolinaat, zwavelpoeder en zout. Een scheutje olijfolie zorgt voor wat vet. In combinatie met 1,5 liter koud kraanwater heb ik na tien minuten 'koken' een dagportie van een groengrijzig drankje voor me staan. Hier wil ik een maand op leven.

De eerste indruk valt verrassend genoeg mee. De kunstmatige bananensmaak van de wei overheerst. De textuur is erg poederig, maar het drankje is wel binnen te houden. Stel je voor dat je een zak snoepbanaantjes en een paar handen modder in de blender gooit, en je komt aardig in de buurt.

Klodders

Die indruk verdwijnt snel. Je drinkt Soylent niet als een milkshake van de gemiddelde burgertent, want het is veel vullender en gaat door het gebrek aan suiker een stuk minder makkelijk naar binnen. Bovendien lossen niet alle ingrediënten goed op, waardoor de laatste slok vaak bestaat uit een onsmakelijke klodder poeder.

De tijdsbesparing waar ik op had gehoopt wordt daardoor deels ongedaan gemaakt. Na mijn werk hoef ik niet meer te koken, maar ben ik wel anderhalf uur bezig om in kleine slokjes mijn niet al te smakelijke avondmaaltijd weg te krijgen.

Op mijn tweede dag bel ik met Tijmen Blankevoort, die dan al ruim een maand voornamelijk op Soylent leeft. Ik vertel hem dat de smaak van mijn Soylent me tegen begint te staan, waarop hij me adviseert om een recept met melk te proberen.

's Avonds volg ik direct zijn advies. Ik kopieer zijn recept en pas deze aan op het aantal calorieën dat ik binnen wil krijgen. Door het ontbreken van het henneppoeder is de licht beige kleur een stuk aantrekkelijker. Ik kan er weer even tegenaan.

De volgende dagen heb ik over het algemeen geen honger, al heb ik rond een uur of 5 's middags moeite om niet naar een snack te grijpen. Mijn gezondheid is niet beter of slechter. Ik word niet dunner of dikker.

In mijn omgeving wordt geïnteresseerd maar vooral ook sceptisch gereageerd op het merkwaardige drankje dat ik steeds meesleep. Uiteindelijk leidt bijna elk gesprek naar dezelfde vraag die niemand direct durft te stellen: wat doet zo'n dieet nou met je toiletbezoek? (Antwoord: minder regelmatig, maar geen klachten.)

Tegenzin

Na een aantal dagen aan de shakes vlieg ik voor werk één dag op en neer naar Londen. Vloeistoffen kunnen niet mee, dus ik zit weer een dag aan de vaste voeding. Het voelt als een enorme verademing.

Met frisse tegenzin begin ik de volgende dag weer aan de Soylent. "Drink je nou nog steeds die rommel?", vragen collega's, terwijl ik nog niet eens op een kwart van mijn experiment ben.

Dat weekend vertrek ik naar mijn vriendin, die in Duitsland woont. Ik bereid twee grote zakken met poeder voor, die ik ter plekke kan aanmaken.

Ik zie mijn vriendin gemiddeld eens in de drie weken, dus een heel weekend aan de Soylent is niet erg gezellig. Na enige niet al te subtiele hints - "Eet je alleen Soylent? Anders doe ik nog even wat boodschappen voor lekkere dingen" - besluit ik niet het hele weekend treurig aan mijn plastic fles te lurken. Het experiment moet wijken voor een avondje uit eten.

Brandstof

Voedingsdeskundige De Vries is niet verbaasd over mijn moeite om aan de Soylent te blijven. "Waar Soylent aan tegemoet probeert te komen is voldoende voedingswaarde, dus dan sluit je eigenlijk alle andere functies die eten heeft uit.”

Volgens De Vries heeft eten een veel bredere functie in ons leven dan alleen als 'brandstof' voor het lichaam. "Het gaat om smakelijkheid, samen eten met anderen, genieten van je eten."

Het belang van sociale maaltijden werd in 1972 al pakkend omschreven door de Britse antropologe Mary Douglas: "Drankjes zijn voor vreemden, kennissen, werklui en familie. Maaltijden zijn voor familie, goede vrienden, geëerde gasten. De grote beheerder van het systeem is de grens tussen intimiteit en afstand."

De historicus Warren Belasco schreef bijna dertig jaar later een essay over het beeld van de 'maaltijdpil' in literatuur en sciencefiction. Hij liet zich sceptisch uit over het vooruitzicht van een maaltijd in pilvorm: "De uitwisseling en het delen van voedsel is zo belangrijk voor groepslidmaatschap dat het sociaal desastreus, of minstens destabiliserend, zou zijn om de rituelen van het eten af te schaffen."

De sociale maaltijd

Op zoek naar meer informatie over de sociale maaltijd, kwam ik uiteindelijk uit in een dependance van de Hogeschool van Amsterdam, waar ik als internetjournalist nota bene het papieren boek Food in Society van de geografen Peter Atkins en Ian Bowler raadpleegde.

Zo kwam ik op het spoor van Anne Murcott, een sociologe aan de Londense SOAS-universiteit die al ruim dertig jaar onderzoek doet naar gezondheid, voedsel en cultuur. Ze is niet verrast dat ik tijdens een bezoek aan mijn vriendin heb 'valsgespeeld'. Het Soylent-dieet was een verstoring van mijn gewoonten en van de ongeschreven regels die in onze cultuur zijn vastgelegd, zegt ze.

"We geven niet alleen betekenis aan hetgene we eten, maar we geven ook betekenis aan het proces van het eten zelf", zegt ze. "En over het algemeen eten mensen samen."

Mensen kiezen nauwkeurig met wie ze eten: "Het betrekt mensen bij je, maar sluit ook mensen uit", aldus Murcott. "En je kan iets aflezen over de verdelingen in een samenleving door te zien wie met elkaar eet en wie dus niet met elkaar eet."

Optimistisch over de toekomst van Soylent is Murcott dan ook niet. "Ik ben voor 99 procent zeker dat het de richting van de maaltijdpil op gaat, een idee dat drie of vier decennia oud is."

"Een van de grote problemen is dat het saai is. We zijn omnivoren, we houden van verschillende dingen." Met enige overdrijving vergelijkt ze Soylent met het voedsel dat werd geserveerd in de Goelag: "elke dag hetzelfde afschuwelijke, waterige, nare spul."

Weerzin

De dagen na mijn uitstapje naar Duitsland zit ik weer netjes aan de Soylent, maar mijn weerzin groeit. Ik woon dan niet in de Goelag, maar tijdens een tripje naar de supermarkt loop ik haast kwijlend langs de schappen.

Zo beland ik dus op 13 juni, de borreltijd voor de wedstrijd van Oranje. Ik vraag me af waar dit experiment precies nog goed voor is. Ik heb na twaalf dagen gemerkt dat de Soylent geen grote effecten heeft op mijn lichaam. Ik geloof maar al te graag dat je het als enige voedsel kan gebruiken. Maar ik wil het niet. Ik loop naar de supermarkt en haal een diepvriespizza, cola en een enorme bak popcorn.

Het idee van een drankje dat alle voedingsstoffen bevat blijft aantrekkelijk. Maar om succes te behalen zou je Soylent eigenlijk kant en klaar uit het supermarktschap moeten kunnen halen, met een betere smaak.

Volgens De Vries zijn er ook redenen om aan te nemen dat een gebalanceerd dieet gezonder blijft dan alleen Soylent, ook al krijg je op papier net zo veel gezonde voedingsstoffen binnen.

"Bij groente en fruit zien we in wetenschappelijke onderzoeken altijd positieve associaties met het voorkomen van chronische ziekten. Maar als je dan onderzoek bekijkt waar bepaalde componenten uit groenten en fruit worden bekeken, dan worden die effecten niet gevonden."

Hoe dat precies kan, weten onderzoekers nog niet. "Een van de verklaringen zou kunnen zijn dat het ook een soort interactie is, dat er nog andere componenten zijn die daarbij een rol spelen. Dus vandaar ook dat het advies is om groente en fruit eten, en niet per se Vitamine C of bètacaroteen."

Smakeloos, poederig, eentonig

Gezond of niet, de Bourgondiër in mij accepteert Soylent nog niet als alternatief voor eten. De smakeloosheid, poederigheid en eentonigheid staan nog te veel in de weg.

Geef me een versie die smaakt naar echt eten, misschien met wat vitaminecroutons om de kaken aan het werk te houden, en ik heroverweeg mijn mening maar al te graag. Ik weet van mezelf dat ik te vaak kies voor het gemak, voor de snelle en ongezonde maaltijd. Maar overstappen op een dagelijkse sloot aan poederwater is niet haalbaar.

Misschien dat de innovatieve geesten van Silicon Valley met een nog betere oplossing komen. Tot die tijd blijven mijn ongezonde impulsen de baas.

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend