De rebellen in het oosten van Oekraïne werden door een militair offensief van het Oekraïense leger teruggedrongen en moesten enkele bolwerken opgeven, maar het verzet is niet gebroken. 

Petro Porosjenko, de in juni aangestelde president van Oekraïne, sprak in juli van een keerpunt. Een totale overwinning wilde hij de overname van Slavjansk niet noemen, maar hij sprak van "een gebeurtenis van enorme symbolische betekenis''.

Begin juli moesten separatisten de gebouwen in Slavjansk die zij drie maanden geleden bezetten, verlaten. Ook in Kramatorsk hielden de separatisten niet langer stand. 

Porosjenko's volharding in de anti-terroristische operatie, die al lang voor zijn aanstelling werd gestart, leek zijn vruchten af te werpen. Kramatorsk en Slavjansk stonden symbool voor de dominantie van de separatisten in het oosten van het land. Die symboliek liep een flinke deuk op. 

Niet verslagen

De rebellen zijn, vooral door de hulp van Rusland, echter nog altijd sterk in de oostelijke regio's Donetsk en Loehansk. Volgens een hooggeplaatste generaal van de NAVO heeft het Oekraïense leger de strijd in het Oosten zelfs al verloren

De Russische bemoeienis is sterk opgeschaald en door het pas geopende front bij de stad Marioepol is Oekraïne de controle over de grens met Rusland vrijwel volledig kwijt.

Oekraïne stelt dat er Russische troepen zijn gesignaleerd in de grote steden die in handen zijn van de rebellen. In de strijd om een vliegveld bij Loehansk, dat door de rebellen is veroverd, was volgens Kiev een Russisch tankbataljon betrokken. 

Rebellen

De rebellen lijken geen gebrek te hebben aan wapentuig en beschikken bijvoorbeeld nog altijd over zware wapens. Ook de moraal van de opstandelingen is nog altijd niet gebroken. Woordvoerders van de rebellen hebben aangegeven gemotiveerd te zijn en te zullen strijden tot de laatste man. 

In het overwegend pro-Russische Donetsk staan de separatisten nog altijd sterk. Daar hebben ze wegen geblokkeerd en barricades opgeworpen. Na hun vertrek uit Slavjansk en Kramatorsk hergroepeerden de rebellen zich in Donetsk. Inmiddels wordt in Donetsk weer gevochten tussen het leger en de separatisten. Vooral het vliegveld is strijdtoneel. 

Poetin

De rol van Poetin in het conflict blijft uiterst schimmig. Volgens Oekraïense en westerse regeringen heeft Moskou strijders, wapens en andere middelen over de grens met Oekraïne geloodst. Op donderdag 14 augustus trok bijvoorbeeld een Russisch konvooi met militaire voertuigen, waaronder pantservoertuigen, over de grens in een door separatisten gecontroleerd gebied. 

Anders Fogh Rasmussen, de uittredende secretaris-generaal van de NAVO, waarschuwde voor het "dubbelspel" dat Poetin speelt in Oekraïne. "Er bestaat geen twijfel dat Rusland een grote rol speelt in het destabiliseren van Oost-Oekraïne", sprak Rasmussen volgens The New York Times

"Maak geen inschattingsfout; dit is puur tactiek. Poetin houdt de optie om te interveniëren als het nodig is open", aldus Rasmussen. 

Zelfbestuur

Het feit dat Porosjenko recentelijk aankondigde bereid te zijn om Donetsk en Loehansk een grotere mate van zelfbestuur te geven, lijkt sterk op een handreiking van Kiev aan de rebellen. Het leger lijkt niet langer van plan om de oostelijke regio's met een militair offensief te heroveren. 

Liever zoekt Porosjenko naar een politieke oplossing voor het conflict in zijn land. Op dinsdag 3 september kondigde Porosjenko aan dat hij overeenstemming had bereikt met Poetin over een permanent staakt-het-vuren in Oost-Oekraïne. Poetin weersprak dat echter meteen, en stelde dat Rusland geen partij is in het conflict. 

In Oekraïne is inmiddels een staakt-het-vuren van kracht. De strijdende partijen leken zich daar even aan te houden, maar op 2 oktober steeg weer een dikke rookpluim op uit het centrum van Donetsk. Het bestand is fragiel: van beide kanten wordt het soms gebroken. 

Oekraïne kan rekenen op financiële steun van het Westen, maar Porosjenko kreeg tijdens zijn bezoek aan Amerika ondanks aandringen geen Amerikaanse wapenleveranties toegezegd. De Oekraïense leider moet nu hopen dat de rebellen ingaan op zijn voorstellen voor zelfbestuur, want vechtend lijkt de strijd niet te winnen. 

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend