Freelancers achter hun laptop zijn in veel café's een bekend beeld; daar is wifi, goede koffie en het geroezemoes van mensen versus de stilte in eigen huis. In Berlijn hebben steeds meer café-eigenaren daar genoeg van en leggen geen wifi aan. Zet die trend door naar Nederland?

Zo is er koffiehuis The Barn in de populaire wijk Prenzlauer Berg. Jezelf met laptop voor het raam parkeren zit er niet in.

De bordjes met 'no laptops' hangen overal en ook muziek wordt er niet gedraaid. Want, zegt eigenaar Ralf Rueller, je komt hier voor de koffie en het gezelschap. Niet om urenlang op één cappuccino te teren, naar een beeldscherm te staren en ondertussen te vergaderen via Skype.

En het werkt. Was Rueller een paar jaar geleden nog de enige, inmiddels zijn er meer cafés die de wifi-stekker er - gedeeltelijk - uit hebben getrokken.

Eenzaam

"Het idee ontstond in 2011", vertelt Rueller, "toen mijn neefje terugkwam van zijn reis. Ik vroeg hem welke nieuwe vrienden hij in zijn hostels had gemaakt en welke culturen hij had leren kennen. 'Niemand', zei mijn neefje. Iedereen zat blijkbaar de hele dag op Instagram." 

Voor Rueller het begin van zijn strijd tegen het multimediale tijdperk. "Mensen hebben tegenwoordig duizend Facebookvrienden maar gaan tegelijkertijd naar de psycholoog omdat ze eenzaam zijn. Dat is toch absurd?"

Volgens Rueller moeten we terug naar de basis. Daarvoor is goede koffie in een rustige - maar zeker ook hippe - omgeving genoeg. "Dit is een plek waar mensen tot rust komen, elkaar in de ogen aankijken en met elkaar in gesprek raken", vertelt hij. "Juist de groep van app-ontwikkelaars en jonge ondernemers die zo breed vertegenwoordigd is in Berlijn, heeft hier een groeiende behoefte aan."

Kleinere café's

Ook in Nederland kennen we de lange tafels waaraan freelancers en studenten schouder aan schouder hun koffie drinken en verder niet op of om kijken. Geen probleem, vinden ze bij ketens als Starbucks of Coffee Company, maar de kleinere cafés zijn er minder gecharmeerd van.

Om die reden heeft de Koffiesalon in Amsterdam bewust geen wifi aangelegd. Het komt de sfeer simpelweg niet ten goede.

Ook café Wolvenstraat 23 in de hoofdstad heeft laptops een tijdlang bewust geweerd. "Laptoppers vinden we niet zo gezellig", viel er op een briefje op de deur te lezen. "Verbieden is een groot woord", vertelt eigenaresse Anna Mol. "Maar we ontmoedigen het wel op deze manier."

"Die laptoppers steken ongevraagd hun stekker in elk stopcontact, nemen onnodig veel ruimte in en als het een beetje tegenzit komt er ook nog geluid uit dat ding", vervolgt ze. "Dat werkt nou niet bepaald sfeerverhogend."

Zespersoonstafel

Inmiddels is het bordje verdwenen, omdat Mol's compagnon minder moeite met laptops had. De ergernis is wel gebleven. "Ook nu kijk ik weer uit op twee meisjes achter hun beeldscherm. Ze nemen een tafel van zes personen in beslag en dragen totaal niet bij aan de gezelligheid." 

Toch denkt ze dat het de goede kant op gaat. "Het is aan het afnemen. De mensen weten waar hun laptop wel en niet gewaardeerd wordt."

Kinderwagens

Terug naar Berlijn, waar het voor Ralf Rueller nog wel verder mag gaan. Ook kinderwagens komen er bij The Barn niet in. Een radicale stap, vooral in een wijk als Prenzlauer Berg dat als kinderrijkste buurt van Europa geldt.

"Kinderwagens nemen alle ruimte in en als kinderen willen spelen, gaan ze maar naar een speeltuin." De regel is - inmiddels - geaccepteerd. "Ouders komen hier nu zonder kinderen om juist even te ontsnappen aan hun verplichtingen."

De wifi-loze cafés zijn met name in trek bij twintigers en dertigers, ziet Mueller. "Ze werken in start-ups of als freelancer de hele dag achter kun computer en zijn enorm overprikkeld. Er is duidelijk behoefte aan een plek waar je rustig kunt zitten zonder na te denken over je volgende statusupdate of tweet. Hier kijken de mensen elkaar in de ogen en wordt er weer geflirt."

Ook buiten de cafés zet de trend zich voort. Zo is er ook een aantal clubs waar je telefoon niet meer welkom is. Het zou de atmosfeer in de weg staan. In diezelfde lijn heeft club Trouw in Amsterdam sinds begin dit jaar een nieuwe regel: liever geen foto's maken. "What happens in Trouw, stays in Trouw", zo legde de eigenaar het eerder aan 3voor12 uit.

Geen keten

In Duitsland zijn inmiddels meer dan vier miljoen mensen geregistreerd als freelancer of ZZP'er. En net als in Nederland stijgt dat aantal nog altijd. In Berlijn werkt het grootste deel daarvan in de tech- of in de creatieve sector.

Rueller wil in de toekomst dan ook meer mensen een 'pauze' kunnen aanbieden en een derde zaak openen. Een keten zoals Starbucks zit er echter niet in. "De kwaliteit blijft voorop staan."

Inmiddels is The Barn volgelopen met mensen die geduldig op hun 'slow-koffie' zitten te wachten. Eén jongen vraagt verward of er ook wifi is en of hij misschien zijn telefoon ergens kan opladen. "Nee, sorry", antwoord de barista. "Al hebben we wél hele lekkere koffie." Enigszins beduusd gaat de jongen zitten. Het concept kan hij wel waarderen. “Maar ik moet nu gewoon heel dringend iets op internet opzoeken dus dat is wel wat lastig."

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend