Hoe gevaarlijk is de zon nou echt?

De zon scheen de afgelopen weken uitbundig, de zomer komt er aan. Straks, als we vakantie hebben, liggen we weer massaal op de stranden. Aanleiding voor artsen om opnieuw een krachtige waarschuwing te laten horen: zonnebaden is slecht, want het verhoogt het risico op huidkanker.

In 2013 werd bij ruim 100.000 mensen een vorm van kanker vastgesteld, een stabilisatie ten opzichte van het jaar daarvoor. Maar het aantal gevallen van huidkanker is juist explosief gestegen.

Borstkanker komt nog steeds het meeste voor met 14.600 nieuwe gevallen in 2013. Inmiddels is huidkanker (met vorig jaar 14.400 nieuwe gevallen, tegen 4000 gevallen in 1989) opgerukt naar een stevige tweede plek, vóór long- (13.000), darm- (11.700) en prostaatkanker (10.900).

De verwachting is dat de stijging ook de komende jaren zal doorgaan. Huidkanker is zelfs de meest voorkomende vorm als de milde variant (basaalcelcarcinoom) wordt meegeteld: die werd vorig jaar ruim 50.000 keer vastgesteld.

Alarmerende cijfers, vinden KWF Kankerbestrijding (voorheen het Koningin Wilhelmina Fonds) en de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie al enkele jaren, en alle reden om zonaanbidders te blijven waarschuwen. Blijf uit de zon, bescherm je huid.

Doel voorbij

Maar de zon wordt tegenwoordig wel in een erg slecht daglicht gesteld, vindt de gerenommeerde dermatoloog Han van der Rhee, auteur van het recentelijk verschenen boek ZonWijzer (uitgever Prometheus). Iedere zomer worden we overladen met waarschuwingen voor de gevaren van de zon en bijbehorende goedbedoelde adviezen. Onnodig negatief en eenzijdig en dat schiet zijn doel voorbij, stelt hij.

''Huidartsen worden vaak geconfronteerd met de schade door te veel zon. Ik begrijp wel dat ze daar voor waarschuwen. Maar ze weten vaak niet wat de voordelen zijn voor het menselijk lichaam."

Door voortdurend de alarmbellen te laten rinkelen, ontstaat volgens Van der Rhee onterecht een angstbeeld. ''Mensen denken nu dat ze al huidkanker kunnen krijgen als ze hun hoofd buiten de deur steken.’’

Van der Rhee stelt het anders: de zon is juist heel goed en gezond voor het menselijk lichaam. ''Als je verstandig omgaat met de zon, is er niks mis mee.’’ Het is al langer bekend dat zonlicht goed is voor de aanmaak van vitamine D, huidaandoeningen als eczeem en psoriasis vermindert en zorgt voor een prettiger gemoedstoestand. Maar, stelt hij, de laatste tien jaar stapelen de wetenschappelijke bewijzen zich op dat de zon veel meer doet.

Van der Rhee bekeek en bundelde tal van recente internationale onderzoeken en concludeert: je kunt heel goed van de zon genieten zonder al te veel risico te lopen. Sterker, zonlicht helpt ook ernstige ziektes als borst- en protstaatkanker, multiple sclerose , hoge bloeddruk en mogelijk zelfs suikerziekte te voorkomen.

''Zo blijkt bijvoorbeeld uit proeven met ratten en muizen dat tumoren minder snel groeien als ze worden blootgesteld aan zonlicht en zelfs dat het ontstaan ervan wordt voorkomen", zegt hij.

Gevaren

Van der Rhee is niet blind en ziet wel de gevaren van een overmaat, benadrukt hij. ''Al in de jaren 80 ging ik de stranden langs om badgasten te waarschuwen." En laatst nog zat hij op een zonnige dag hoofdschuddend op een terras in zijn woonplaats Noordwijk.

''Ik zag al die rode mensen van het strand komen." En ook hij stelt dat het onverstandig is om ''met ons Hollandse huidje dat in het begin van de zomer nog nergens aan gewend is" uitbundig hele dagen aan een Spaanse costa in de zon te bakken. Maar dat wil niet zeggen dat de zon ''per definitie" een gevaar vormt, luidt zijn boodschap.

Uit meerdere onderzoeken die de laatste jaren in Noordwest-Europa zijn gehouden, geeft hij als voorbeeld, blijkt dat mensen die veel in de buitenlucht werken juist een geringere kans hebben om huidkanker te krijgen.

''De huid krijgt vanaf het prille voorjaar de kans en de tijd om te wennen aan zonlicht. Het is daarom wat merkwaardig dat de medische wereld alleen maar een negatief beeld schetst en roept om uit de zon te blijven en je voortdurend in te smeren met allerlei crèmepjes. Ik mis in dat verhaal de nuance."

Harde cijfers

Maar ook Van der Rhee kan toch niet om de harde cijfers heen? Dat doet hij ook niet, zegt hij, maar ook hier wordt een erg negatief beeld neergezet. De werkelijkheid is dat 90 tot 95 procent van het aantal gevallen van huidkanker relatief onschuldig is en makkelijk is te behandelen. Slechts een heel kleine groep heeft een zwaardere ingreep nodig, 1 tot 2 procent overlijdt.

''Maar het beeld is ontstaan dat je direct doodgaat. Ik vind dat erg overdreven. De voordelen van zonlicht overtreffen de nadelen.’’

Het is een boodschap tegen de tijdgeest in, realiseert Van der Rhee zich. ''Mijn verhaal wordt door KWF en mijn eigen beroepsvereniging niet in dank afgenomen. Ik krijg het verwijt dat mijn boodschap te ingewikkeld is en mensen in verwarring brengt." 

"Ik denk: liever een ingewikkelde boodschap die klopt dan een simpele boodschap die eenzijdig is."

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend

Lees meer over:

Gerelateerde artikelen

NUshop

Tip de redactie