De grote invloed van Eritrea op gemeenschap in Nederland

De dictatoriale Eritrese regering van Isaias Afewerki heeft via verschillende wegen een enorme invloed op het denken en handelen van de Eritrese gemeenschap in Nederland. Dat blijkt uit gesprekken die NU.nl had met Eritreeërs die zich tegen het regime hebben gekeerd.

NU.nl schreef op 9 mei 2014 een achtergrondartikel over de groeiende vluchtelingenstroom uit Eritrea, met duiding over de erbarmelijke omstandigheden in het land. In het stuk nuanceerde Meseret Bahlbi, van de Eritrese Vereniging Amsterdam en Omgeving (EVAO), de negatieve invloed van het regime op de bevolking.

Bahlbi gaf, ondanks gerichte vragen over zijn achtergrond en ideeën, pas in een later gesprek toe lid te zijn van de YPFDJ, de jongerentak van de partij van president Afewerki. Hij stelde namens de gemeenschap te spreken, en niet namens de politieke partij.

Bahbli sloot zich als jongen naar eigen zeggen bij YPFDJ aan "om iets terug te doen voor de gemeenschap". Enkele familieleden - onder wie zijn oudste broer die hij nooit heeft gekend - kwamen om in de onafhankelijkheidsoorlog met Ethiopië.

De onafhankelijkheidsstrijd is volgens Bahlbi nog 'vers' en "het besef dat Eritrea 24 jaar geleden een droom was en zonder buitenlandse hulp is verwezenlijkt, zal niet zo snel verloren gaan". De culturele en aan de geschiedenis van Eritrea gerelateerde activiteiten van YPFDJ spreken hem aan. 

Verdeeld

Bahlbi sprak, zo blijkt uit verschillende gesprekken met andere Eritreeërs, voor een klein deel van de gemeenschap. Volgens Samuel Tekeste, in het dagelijks leven bankmanager in Nederland en kritisch op het regime, is de Eritrese gemeenschap in Nederland erg verdeeld en zijn er ruwweg drie groepen.

Eén groep is openlijk vóór het regime van Afewerki en actief bezig diens standpunt uit te dragen. Een tweede groep is de fragmentarische oppositie die naar democratie en vrijheid streeft. 

De grootste groep is volgens Tekeste wat hij de 'middengroep' noemt. Habtom Yohannes, een Nederlandse journalist van Eritrese komaf, stelt dat er daarnaast een onafhankelijke groep is, die vanwege het eigen beroep of geweten dingen aan de kaak wil stellen.

Bang

Tekeste: "De middengroep hoor je niet. Mensen in die groep zijn bang om te praten, of ze weten niet wie ze moeten geloven. Ze horen verhalen over misstanden in Eritrea, maar willen of kunnen niet geloven dat de eigen regering hen heeft bedrogen. Het regime krijgt, vooral vanwege de onafhankelijkheidsstrijd, snel het voordeel van de twijfel."

Daarbij komt, zo stelt Tekeste, dat het veel tijd kost om je te verdiepen in de complexe politieke situatie en dat het alternatief moeilijk is in te schatten. Volgens Tekeste is het daarom binnen de gemeenschap gemakkelijker en veiliger om je aan te sluiten bij de 'stabiele' dictatuur, dan bij de oppositie.

Machine

"De propagandamachine van Eritrea is ontzettend sterk", aldus Tekeste. "Op subtiele wijze wordt de nieuwe generatie gehersenspoeld, om zo de financiële en morele steun aan het regime voor de toekomst veilig te stellen. Alles wat negatief is over het regime wordt stellig ontkend."

Tekeste legt uit dat PFDJ, de partij van dictator Afewerki, automatisch wordt geschakeld aan Eritrea. Als je je tegen de partij keert, zo doet de propaganda geloven, keer je je tegen Eritrea. Eritreeërs in de diaspora zijn doorgaans nationalistisch en op zoek naar stabiliteit. De stille meerderheid kiest daarom volgens Tekeste voor de 'stabiele' dictatuur. 

Steun

Het Eritrese regime doet er alles aan om het beeld van Eritrea als trots en benadeeld land tegenover vijand Ethiopië in stand te houden. Volgens het regime verkeert Eritrea in een permanente staat van oorlog met Ethiopië, dat gesteund wordt door het Westen.

Met de propagandamachine probeert het regime de Eritreeërs in het buitenland financieel en moreel aan het regime te binden. Het land is erg afhankelijk van de financiële steun van Eritreeërs die over de grens zijn gaan wonen.

Yohannes benadrukt dat het regime "enorm investeert" om de Eritreeërs buiten de landsgrenzen van Eritrea aan de partij te binden. "Er is bijvoorbeeld een televisiezender die 24 uur uitzendt naar Eritreeërs in het buitenland terwijl mensen in Eritrea amper elektriciteit en water hebben."

Afgevaardigden

De propagandamachine wordt soms ook op bijeenkomsten van Eritrese verenigingen in Nederland ingezet.

Die bijeenkomsten hebben doorgaans een feestelijk karakter: Eritreeërs uit de middengroep en aanhangers van het regime gaan voor de gezelligheid, en om te eten en te dansen. Regelmatig komen er echter hoogwaardigheidsbekleders uit Eritrea naar de evenementen en wordt in toespraken ingespeeld op de nationalistische gevoelens van de gemeenschap.

Yemane Ghebreab, de rechterhand van de president, komt bijvoorbeeld gemiddeld een keer per jaar naar een evenement in Nederland, maar ook ministers en andere vertegenwoordigers zijn vaak van de partij.

Fondsenwerving

Met enige regelmaat is er op de bijeenkomsten ook sprake van fondsenwerving, bevestigen zowel Tekeste als Yohannes. Na een toespraak over de geschiedenis van Eritrea, staat een handlanger van het regime in het publiek op om te zeggen dat Eritrea meer financiële steun verdient. 

Een biedingsproces volgt, onder toeziend oog van een regeringsvertegenwoordiger, iemand van het consulaat en een vertegenwoordiger van de regering. Uiteindelijk wordt een "bindende afspraak" gemaakt over het extra te betalen bedrag, vaak enkele honderden euro's, per Eritreeër. 

Yohannes benadrukt dat het bedrag ook geldt voor mensen die niet bij de bijeenkomst aanwezig zijn, of mensen die later pas in Nederland komen wonen. 

'Inzamelingsactie'

Bahlbi erkent dat er in het verleden, "vooral tijdens de laatste oorlog met Ethiopië en de periode daarna" wel "inzamelingsacties" zijn geweest. "Vergelijkbaar met Giro 555 na een ramp." Hij benadrukt dat de bijdrage vrijwillig is. "Sinds ik actief ben binnen de gemeenschap, ongeveer zes jaar, heb ik het niet meer meegemaakt."

Niet betalen is mogelijk, maar dan kun je allerlei belangrijke diensten van het consulaat op je buik schrijven. Yohannes en Tekeste stellen dat ook familieleden in Eritrea benadeeld kunnen worden. Ondernemingsvergunningen kunnen worden ingetrokken en overheidsdiensten worden geweigerd.

Tactieken

Yohannes: "Het regime is erop uit dat je betaalt en gebruikt daarom verschillende tactieken om je onder druk te zetten. Als je moeder in Nederland overlijdt en je wilt het lichaam naar Eritrea overbrengen, dan kan het consulaat vragen of zij en haar familieleden aan hun verplichtingen hebben voldaan." 

Ook kan het volgens Yohannes zo lopen dat "je zus in Eritrea het huis van je ouders niet kan erven omdat het consulaat geen stempel wil zetten op de brief waar jij je handtekening op hebt gezet om je zus toestemming te verlenen".

Isolement

In Nederland kan kritiek uiten op het Eritrese regime tot sociaal isolement leiden. Zowel Tekeste als Yohannes stellen dat er in het geval van kritiek 'lastercampagnes' worden gestart door mensen binnen de Eritrese gemeenschap in Nederland die het regime actief steunen.

Afgevaardigden van de regering moedigen die handelswijze volgens Yohannes aan, en stellen bijvoorbeeld dat men niet naar de verjaardag, begrafenis, of doopdienst van een criticus moeten gaan.

Volgens Tekeste voelt elke Eritreeër de druk van de regering. Hij stelt dat er sprake is van angst en dat mensen "op hun tellen passen".

Uitzondering zijn diegenen die op geen enkele manier meer banden hebben met het land van herkomst. Zij hoeven nooit naar het consulaat hoeven en worden daarom bijvoorbeeld niet aangespoord te betalen.

Nihil

De regeringsgezinde Bahlbi heeft in eerdere gesprekken altijd gesteld dat de invloed van de Eritrese regering op het handelen van Eritreeërs in Nederland juist nihil is.

"De regering heeft andere dingen aan het hoofd dan zich bezig te houden met zaken in Nederland", zegt hij. Ook stelt hij dat het wel mogelijk is kritisch te zijn over het regime. 

Bahlbi erkent dat er soms vertegenwoordigers van de Eritrese regering over de vloer komen bij evenementen van de EVAO. 

Journalist Yohannes is boos op Bahlbi en stelt dat hij zand strooit in de ogen van de Nederlandse media en samenleving. "Nederlandse politici en de Nederlandse samenleving zijn voorgelogen. En hij doet het weer, want hij moet het regime verdedigen over de ruggen van de asielzoekers en het Eritrese volk." 

Debat

Tekeste wil dat er een "constructief en open debat" komt, gericht op een "positieve toekomst zonder compromis op het gebied van mensenrechten en humanitaire waarden. Zonder erkenning van fouten en grondige verandering is er geen vooruitgang mogelijk en blijven mensen massaal vluchten."

Tekeste: "Het is een moeilijk moreel dilemma dat de ooit zo hechte gemeenschap langzaam verscheurt."

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend

Lees meer over:

Gerelateerde artikelen

NUshop

Tip de redactie