Een toenemend aantal huizenkopers dat bij een bank of adviseur binnenstapt, verdiept zich meer in de hypotheek dan vroeger het geval was. "Mensen zijn wijzer geworden van de crisis."

Als mensen aantoonbaar weten wat ze willen, scheelt dat bij sommige aanbieders in de advieskosten. Bij de Rabobank zelfs 450 euro voor een startershypotheek. Veel meer banken en tussenpersonen overwegen een dergelijke aanpak, nu mensen zich niet meer geheel onwetend voor een hypotheek melden.

Over het algemeen kunnen huizenkopers nog maar slecht wennen aan het provisieverbod voor adviseurs. Tot 1 januari 2013 werden de adviseurs voor hun bemiddeling door de banken betaald, waar ze hun hypotheken plaatsten. Huizenkopers merkten daar niks van, omdat deze provisie onzichtbaar werd 'versleuteld' in de rente van hun hypotheek.

Nu krijgen de consumenten de advieskosten zelf op hun bordje, terwijl ze niet precies kunnen vaststellen of ze als compensatie iets minder rente betalen dan vroeger.

De advieskosten van banken en tussenpersonen voor een hypotheek bedragen, al naar gelang de adviseur of geldverstrekker, 1000 tot 2500 euro. Die moeten ook betaald worden als er uiteindelijk geen hypotheek uit de bus komt. Ze zijn dan niet aftrekbaar van de belasting. Voor degenen die wel een hypotheek afsluiten, zijn advieskosten en de uiteindelijke afsluitprovisie wel aftrekbaar.

Tarieven

Een grote hypotheekadviseur als De Hypotheker, met kantoren in het hele land, rekent 1495 euro voor advieskosten en nog eens 1145 euro als het advies daadwerkelijk leidt tot een hypotheek. De advieskosten voor een risicoverzekeringen bedragen 350 euro.

De Hypotheker 'oriënteert zich' op variabele tarieven voor klanten die hun huiswerk hebben gedaan. Volgens Jan-Pieter Schrier, marketingmanager van de  organisatie, moeten huizenkopers er nog steeds aan wennen om zelf de advieskosten te betalen en de hoogte ervan te accepteren.

''Onze adviseurs beginnen het adviesgesprek heel duidelijk met een uitleg over die kosten. Dus dat die vroeger ook betaald moesten worden, maar dat ze niet goed zichtbaar waren. De meesten hebben er misschien wel eens iets van gehoord, maar daar blijft het bij. Je koopt gemiddeld maar een keer in de zeven jaar een huis. Nou, zeven jaar geleden was de situatie nog heel anders."

Voor Schrier is de economische crisis de reden dat de huizenkopers zich meer verdiepen in hun hypotheek. ''Ze realiseren zich dat woningen ook in prijs kunnen dalen, met alle persoonlijke gevolgen van dien. Hans André de la Porte, woordvoerder van belangenvereniging Eigen Huis, is dezelfde mening toegedaan.

''Veel mensen zijn wijzer geworden van de crisis", zegt hij. ''Eerder stonden ze niet stil bij de gevolgen van een scheiding of werkloosheid voor een hypotheek. Het was ook niet zo'n probleem. Je verkocht het huis en stak de winst in je zak. Maar dat gevoel is weg. Mensen weten beter dan een paar jaar geleden wat ze aan wonen willen besteden en ze zijn zich ervan bewust dat ze hun baan kunnen verliezen."

Beter verdiepen

Al enkele jaren hamert de Autoriteit Financiële Markten (AFM) als toezichthouder op de financiële markten erop dat consumenten zich beter moeten verdiepen in de financiële producten die ze willen aanschaffen. Deze week kwam de AFM met het bericht dat banken en verzekeraars inmiddels 'de taal gebruiken die hun klanten begrijpen.'

Martijn Pols (AFM): ''Duidelijke taal, ontdaan van allerlei juridische jargon, zet mensen aan tot lezen. We hebben zelf ook het gevoel dat de kennis van hypotheken bij mensen toeneemt. Ze beseffen dat de tijd voorbij is dat het allemaal wel kon, dat je echt moet weten waar je aan begint als je je handtekening onder een koopakte zet."

Ook de AFM pleit ervoor dat kopers niet in het wilde weg naar huizen gaan zoeken in de hoop dat er een financiering bij past. Pols: ''Integendeel. Kijk eerst eens wat je wilt en kunt betalen en ga dan pas naar Funda. Dat is de volgorde. Dan kom je later niet voor verrassingen te staan. Dan weet je van tevoren dat je een bepaald huis kan betalen."

Niet langer

De strengere regelgeving voor hypotheken betekent niet dat het langer duurt voordat mensen een offerte krijgen. Enkele makelaars hadden dat probleem gesignaleerd.

Maar volgens de Hypotheker wordt een hypotheekaanvraag binnen drie of vier dagen behandeld en krijgt de klant een week later al te horen of die wordt geaccepteerd. Belangrijk is wel dat de klanten hun werkgeversverklaring en medische gegevens voor de levensverzekering op tijd en compleet inleveren.

Jeroen Baardmans (ING): ''De hypotheekmarkt is in acht jaar van 125 miljard euro terug gegaan naar 36 miljard. Daarop is de organisatie aangepast. Nu stijgt het aantal aanvragen weer, maar dat betekent niet dat we onvoldoende mensen hebben om ze af te handelen. Als de behandeling van een offerte langer duurt, komt dat omdat het om een complex dossier gaat."

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend