De campagne voor de Europese verkiezingen gaat vrijwel uitsluitend over meer of minder Europese Unie. NU.nl zet de extremen naast elkaar.

D66 en GroenLinks voorstander van een federaal Europa. Wat houdt dat in?

Deze partijen willen uiteindelijk naar een een politieke unie. In dit model wordt de Europese Commissie een echte Europese regering in plaats van een groep benoemde bestuurders.

Europese partijen zullen na verkiezingen meerderheidscoalities sluiten. Op basis van deze coalities zal een Europese Commissie worden samengesteld, zoals in Nederland een kabinet wordt geformeerd. 

Het Europees Parlement moet in het federale model de mogelijkheid krijgen om commissarissen naar huis te sturen, maar ook om zelf wetsvoorstellen in te dienen.

Een belangrijk verschil met het huidige systeem is dat de nationale regeringen hun macht op de Brusselse besluitvorming deels verliezen. 

Zware stempel

D66 en GroenLinks vinden dat regeringsleiders nu een te zware stempel drukken op de Europese besluitvorming.

Nu is het bijvoorbeeld zo dat op bepaalde punten waar Brussel nog niet over gaat, zoals belasting en buitenlands beleid, de lidstaten via een veto in de Europese Raad of de Raden van vakministers voorstellen mogen afwijzen. 

D66 en GroenLinks willen af van dit veto en uitsluitend werken met meerderheidsbesluiten waarbij de stemming transparant moet zijn. 

GroenLinks gaat naar eigen zeggen nog een stapje verder dan D66. "D66 wil Europese belastingen als vervanging van de afdrachten van lidstaten, maar wij willen ook bijvoorbeeld winstbelasting en kerosinebelasting Europees regelen", aldus GroenLinks-lijsttrekker Bas Eickhout.

Volgens hem is dit nodig, omdat lidstaten elkaar nu beconcurreren op belastingen om een zo gunstig mogelijk belastingklimaat voor ondernemingen te creëren.

Wat zijn de gevolgen van een Europese federatie?

De Europese Unie zal slagvaardiger kunnen opereren, omdat er een machtsblok (de lidstaten) deels wegvalt en de Commissie een politiek orgaan wordt. Machtige lidstaten als Duitsland en Frankrijk hebben dan minder te vertellen.

Frankrijk zou dan bijvoorbeeld vanwege het schrappen van het veto een brede wens om te stoppen met het maandelijkse verhuiscircus tussen Brussel en Straatsburg niet meer kunnen blokkeren.

Ook hebben lidstaten dan geen vetorecht meer over besluiten als een gemeenschappelijk defensiebeleid of Europees belastingbeleid.

Waarom willen ze dat?

D66 en GroenLinks zien de eurocrisis als een bewijs dat slagvaardig Europees beleid nodig is en dat de euro de meeste overlevingskans heeft als Brussel de macht heeft om de waarde te bewaken.

D66-lijsttrekker Sophie in 't Veld vindt bijvoorbeeld dat de Commissie krachtiger dan nu maatregelen bij de lidstaten moet kunnen afdwingen.

Een federaal Europa zal als het aan D66 en GroenLinks ligt ook mondiger worden op het internationale toneel. Nu spreekt de EU zelden met één krachtige stem, omdat de lidstaten te verdeeld zijn.

Europa kan volgens D66 en GroenLinks een steviger geluid laten horen tegen bijvoorbeeld Rusland in de Oekraïne-crisis of tegen de Verenigde Staten over het afluisterschandaal.

Wat zeggen de critici daarover?

Tegenstanders zeggen dat D66 en GroenLinks Nederland overleveren aan Brussel en dat straks de beleidsmakers aldaar alles bepalen zonder dat we daar zelf nog enige invloed op kunnen uitoefenen.

Ook verwijten andere partijen D66 en GroenLinks te veel 'eenheidsdenken'. "Dat ontkent  het karakter van de Europese samenwerking. Europa is geen land", aldus PvdA-lijsttrekker Paul Tang.

Bovendien wijzen critici erop dat er in Europa weinig draagvlak is voor een federale staat.

Het andere uiterste is de PVV. Wat wil die partij precies?

De PVV wil uit de Europese Unie en terug naar de gulden. Volgens PVV-leider Geert Wilders is er te veel soevereiniteit overgedragen aan Brussel en moet Nederland weer baas zijn in eigen land.

De PVV appelleert daarmee aan een steeds sterker sentiment onder Europeanen dat Brussel te veel macht opeist zonder dat nationale lidstaten daar veel over te zeggen hebben.

Zeker door de Eurocrisis werd duidelijk dat er een groot beroep moest worden gedaan op de solidariteit van landen als Nederland en Duitsland om de zuidelijke landen overeind te houden, met als doel om de munt te kunnen redden. Die prijs is veel te groot, vindt de PVV.

De PVV wil wel handel blijven drijven met de Europese Unie via de interne markt. Volgens PVV-lijsttrekker Marcel de Graaff heeft Nederland daarvoor een riante positie vanwege de Rotterdamse haven.

Wat zijn de gevolgen van een exit uit de Europese Unie?

De PVV erkent dat er risico's aan een exit verbonden zijn, maar dat deze zijn te overzien en dat het netto voordeel voor Nederland groot is. Uiteindelijk zou de Nederlandse economie met 10 procent moeten groeien, stelt de partij.

Zo zou Nederland de handen vrij hebben om handelsverdragen te sluiten met landen buiten de EU, zoals China. Volgens De Graaff kan Nederland in zijn eentje gunstigere handelsverdragen afsluiten, omdat wij als exportland andere belangen hebben dan bijvoorbeeld Duitsland.

De handel binnen de Europese Unie loopt wel schade op, blijkt uit een door de PVV zelf geïnitieerd onderzoek. Ondernemers zullen moeilijker zaken kunnen doen als Nederland buiten de monetaire unie valt.

De PVV ziet het neutrale Zwitserland, waar de werkloosheid erg laag is, als voorbeeld dat een exit prima kan. "Zwitserland heeft wel economische voordelen maar geen politieke nadelen van Europese samenwerking en hoeft ook niet miljarden bij te dragen aan de redding van de euro en de zuidelijke lidstaten", aldus De Graaff. 

10 procent groei. Dat klinkt te mooi om waar te zijn.

Dat zeggen critici ook. Nederland zou als exportland juist enorm gebaat zijn bij de Europese samenwerking. Tegenstanders zeggen dan ook dat het een illusie is om te denken dat Nederland zonder de EU kan. 

Ook staat de Europese Unie als grote unie volgens hen juist sterker bij onderhandelingen, dan wanneer Nederland in zijn eentje handelsverdragen zou sluiten.

Uit peilingen blijkt dat een ruime meerderheid van de Nederlanders de euro wil houden. Wel vinden veel Nederlanders dat er te veel soevereiniteit aan Brussel is weggegeven.

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend