Louis van Gaal begint woensdag aan het eerste deel van de voorbereiding op het WK. Fitheid is het stokpaardje van de bondscoach. Twee experts leggen uit hoe Van Gaal Oranje klaar zal stomen voor Brazilië.

"De klassieke fout die gemaakt wordt is een voorbereiding van drie weken met focus op fitheid terwijl de spelers al fit zijn na een lang seizoen", zegt inspanningsfysioloog Raymond Verheijen.

De Amsterdammer maakte deel uit van de staf van Nederland op de EK's van 2000 en 2004 en werkte later met Guus Hiddink, die na het WK van 2014 de leiding bij Oranje overneemt, bij Zuid-Korea en Rusland.

Verheijen ziet gevaren op de loer liggen bij de voorbereiding op een groot toernooi. "Spelers hebben tien maanden lang wedstrijden gespeeld. Dan moet de staf zich concentreren op frisheid en geen extra vermoeidheid creëren. Niet meer dan één keer trainen per dag, maar die training voer je wel in het hoogste tempo uit."

Frisse spelers

Op het laatste eindtoernooi, het EK 2012 onder bondscoach Bert van Marwijk, werd door kritische volgers veel geklaagd over de conditie van de Oranje-spelers. Twee jaar later heeft Van Gaal vijf weken tot de eerste groepswedstrijd tegen Spanje op 13 juni in Salvador om die kritiek te voorkomen.

De 42-jarige Verheijen denkt dat de internationals na de competitie baat hebben bij een week rust. Van Gaal kiest ervoor om vier dagen na het einde van de eredivisie te beginnen en vaak twee keer per dag te trainen, al zal in die oefensessies ongetwijfeld ook alleen maar tactiek voorbij komen.

"De hersenen moeten goed herstellen van het seizoen om weer fris te worden. Daarna is het een kwestie van rustig opbouwen. De frisheid van de spelers gaat langzaam maar zeker omhoog en ze zullen het ervaren als fitter worden. Het is beter om frisse spelers te hebben die een mindere conditie hebben dan topfitte spelers die moe zijn."

Die vermoeidheid zal in Brazilië ongetwijfeld aangewakkerd worden door de hitte. Het trainingskamp in Portugal, van 20 tot en met 27 mei, is volgens Verheijen een goede manier om gewend te raken aan de zware weersomstandigheden. "Maar daarna gaan ze weer terug naar het koude Nederland. Ze moeten natuurlijk meteen door naar Brazilië."

Ei niet kwijt

Van Gaal wond zich de afgelopen tijd regelmatig op over het feit dat hij zelden kan trainen met de spelers tijdens zijn periode als bondscoach. Verheijen hoopt dan ook dat de trainer zich een beetje kan inhouden bij de voorbereiding. Van Gaal staat erom bekend scherp en fanatiek te trainen.

"Hij kan twee jaar lang zijn ei niet kwijt als bondscoach. Dan kan ik me voorstellen dat hij zich loopt op te vreten en het gevaar is dat hij dan helemaal losgaat. Dat zou heel menselijk zijn, vergeet ook niet dat niemand in de staf als coach ervaring heeft op een eindtoernooi. Van Gaal moet gewoon één keer per dag 75 minuten lang zichzelf zijn. Dan heeft hij na drie weken trainen topfitte spelers."

Moordend programma

Rob Ouderland denkt dat Van Gaal zich bewust is van die gevaren. De fysiotherapeut benadrukt dat van elke speler in de selectie bij Oranje een uitgebreid medisch rapport wordt overlegd. Hij predikt dan ook een individuele aanpak tijdens de voorbereiding om iedere speler op zijn eigen manier klaar te stomen voor het WK. Ouderland maakte onder meer het WK 1998 en het EK van 2004 mee met Oranje.

"Ik heb begrepen dat het bijhouden van de diverse statussen vrij consequent gebeurt onder Van Gaal. Hij is daar zelf logischerwijs erg scherp op. We hebben bij het Nederlands elftal te maken met ervaren mensen die het klappen van de zweep kennen. Er zal echt niemand te veel arbeid gaan verrichten. De spelers hebben allemaal een moordend programma achter de rug bij hun clubs."

Toch zal het fysieke vermogen van de eredivisiespelers die als eerste instromen wellicht lager liggen dan dat van de spelers uit de topcompetities als Engeland en Duitsland, die volgende week nog moeten spelen.

"Ze stromen op verschillende niveaus in, maar de meesten hebben zonder kleerscheuren die competitie afgemaakt. Toch moeten ze vooral mentaal fit zijn. Van Gaal moet zorgen dat ze zin krijgen in het toernooi."

De coach die met zijn methode successen kende bij Ajax, AZ, FC Barcelona en Bayern München werkt al jaren samen met inspanningsfysioloog Jos van Dijk. "Dat is een twee-eenheid. Van Gaal heeft mensen met veel kennis om zich heen verzameld omdat hij alleen op topniveau werkt. Die weten precies hoe spelers optimaal fit aan de start verschijnen en die plannen passen ook binnen de speelstijl van de bondscoach."

Robin van Persie

Van Gaal kreeg de afgelopen maanden toch te maken met wat tegenvallers op het gebied van fitheid. De belangrijke middenvelder Kevin Strootman raakte geblesseerd en moet het toernooi missen. Van Gaal is bovendien ontevreden over de conditie van beoogd spelmaker Wesley Sneijder.

Daarnaast is aanvoerder Robin van Persie herstellende van een knieblessure. Het is de vraag of de spits in zijn beste conditie aan de voorbereiding begint.

"Hij zal een uitgestippelde route hebben waarop staat wat er precies per dag moet gebeuren om hem in vorm aan de start te krijgen. Dat is een gedetailleerd stappenplan dat is afgestemd met coach, fysiotherapeut en inspanningsfysioloog. De fysieke parameters worden gemonitord en dan moet Van Persie fit kunnen beginnen in Brazilië."

Juist in dat soort trajecten zag Ouderland tijdens zijn carrière bij de KNVB de grootste uitdaging. "Het fit krijgen van Dennis Bergkamp voor het WK van 1998 en Arjen Robben voor het EK van 2004 hebben mij veel voldoening gegeven. Dan is het mooi om te zien als die spelers ook nog schitteren tijdens het toernooi. Als je dan zes weken lang heel intensief met iemand gewerkt hebt, is de vreugde ook een beetje voor de medische staf."

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend