Aanstaande donderdag, op 1 mei, is het precies twintig jaar geleden dat één van de zwartste weekenden in de Formule 1-historie de dood betekende van één van de grootste kampioenen: Ayrton Senna.

In totaal vonden tijdens dit raceweekend twee coureurs de dood en raakten diverse coureurs, monteurs en toeschouwers licht tot zwaar gewond.

De zevende ronde van de Grote Prijs van San Marino op het circuit van Imola is net begonnen. De onboardcamera op de Benetton van de jonge Michael Schumacher volgt de voor hem rijdende leider in de race: de Braziliaanse drievoudig wereldkampioen Senna.

Senna is op dat moment de laatste grote kampioen die nog actief is in de koningsklasse, aangezien Nelson Piquet, Nigel Mansell en Alain Prost in de jaren daarvoor zijn gestopt of elders actief zijn geworden.

Die ochtend had Senna tijdens de warming up via de radioverbinding in zijn wagen nog verzoenende woorden gesproken tegen Prost: "We missen je, Alain."

Eerste bocht

Samen sturen Senna en Schumacher de eerste bocht in, de beruchte lange doordraaier Tamburello. Eerder ontsnapten grote coureurs als Piquet en Gerhard Berger hier al aan de dood na zware ongevallen. Door het riviertje achter de bocht is de uitloopstrook klein.

Zodra de regie weer overschakelt op de vaste camera bij het uitkomen van de Tamburello heeft Senna inmiddels de macht over het stuur verloren. Met 250 kilometer per uur slaat Senna's Williams te pletter tegen de muur.

Als de auto tot stilstand is gekomen zien miljoenen mensen op televisie hoe de onsterfelijk geachte Braziliaanse volksheld, met karakteristieke kanariegele helm, stil in de auto zit.

Senna wordt nog per helikopter naar het ziekenhuis gevlogen. Een coureur sterft namelijk nooit op het circuit, is de etiquette. Racedokter Sid Watkins weet echter dan al: Senna is niet meer te redden.

Hulpmiddelen

Voor het bewuste weekend in Imola was het twaalf jaar goed gegaan. In 1982 was Ricardo Paletti de laatste die tijdens een grand prixweekend verongelukte.

Als begin jaren negentig de auto's worden uitgerust met elektronische hulpmiddelen als tractiecontrole, abs en actieve ophanging nemen de gevaren weer toe. Door de hogere snelheid, maar ook doordat de elektronische hulp het regelmatig liet afweten.

Om de gevaren te beteugelen worden per seizoen 1994 alle elektronische hulpmiddelen verboden. Aanvankelijk lijkt dit goed uit te pakken, tot het circus aanbeland in Imola voor de derde race van het seizoen.

Op de eerste trainingsdag is een gigantisch ongeluk van Rubens Barrichello een slechte voorbode. In de Variante Bassa maakt de Braziliaan bij dik 200 kilometer per uur een stuurfout. Hij komt ervan af met een gebroken arm en neus.

Een dag later heeft de beschermengel de sport verlaten. De Oostenrijker Roland Ratzenberger verliest tijdens een kwalificatiesessie een stuk van de voorvleugel van zijn Simtek met meer dan 300 kilometer per uur op de teller.

De wagen is onbestuurbaar en Ratzenberger knalt in de bocht Villeneuve, vernoemd naar de Ferrari-coureur die hier in 1980 al zwaar crashte, keihard tegen de muur.

Senna beziet het vanuit de pitsstraat en wendt in afschuw zijn hoofd af als Ratzenberger wordt gereanimeerd. Het mag niet baten. De Braziliaan laat zich naar de plek op het circuit rijden voor inspectie.

Racedokter Watkins vraagt hem waarom hij überhaupt nog van start wil gaan. "Waarom stop je er niet mee? Je ben drie keer wereldkampioen geworden en overduidelijk de snelste coureur. Hou er mee op en ga vissen."

Senna antwoordt: "Sid, ik kan niet stoppen, ik moet doorgaan."

1 mei 1994

Als op 1 mei om twee minuten over twee de race van start gaat komt de Benetton van JJ Lehto niet weg. De Portugees Pedro Lamy ziet de stilstaande wagen te laat en duikt er achterin. 

De coureurs komen met de schrik vrij, maar een band van één van de wagens belandt in het publiek, waardoor in totaal negen mensen gewond raken. 

De race wordt geneutraliseerd om de ravage op te ruimen. Als na vijf ronden de race wordt hervat kan Senna nog één ronde van de leiding genieten.

De oorzaak van zijn dodelijk ongeluk is jaren later officieel vastgesteld op een afgebroken stuurkolom. Deze zou kort voor de race zijn aangepast, maar slordig zijn afgewerkt. 

Terwijl Senna in het ziekenhuis van Bologna voor zijn leven vecht gaat de race gewoon door. Uiteindelijk wint Schumacher de race.

Beelden van de bewuste crash in 1994:

Laatste dode 

Na de staatsbegrafenis van volksheld Senna in een rouwend São Paulo, waar een half miljoen mensen op af komen, komt er in de F1-wereld een indringende discussie op gang over de veiligheid van de wagens. 

In de jaren daarna worden geleidelijk maatregelen genomen om de sport veiliger te maken. Met betere hoofdbescherming en stevigere overlevingscellen. Ook worden de circuits veiliger met langere uitloopstroken en dikkere bandenstapels. 

De wakeupcall van het weekend in Imola heeft er uiteindelijk voor gezorgd dat anno 2014 Senna nog altijd de laatste dode in de Formule 1 is.

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend