De koninklijke familie viert dit jaar voor het eerst Koningsdag op de verjaardag van Willem-Alexander, maar vanaf volgend jaar krijgt de dag zeer waarschijnlijk een andere opzet. 

Dit jaar gaat de familie nog op pad op de manier die koningin Beatrix in 1981 introduceerde. Ze bezoeken alsnog Amstelveen en de Rijp, de twee gemeenten waar vorig jaar de Koninginnedagviering afgezegd werd vanwege de troonswisseling.

Pieter van Vollenhoven liet onlangs vallen dat dit voor hem wel eens de laatste keer zou kunnen zijn, en dat "de formule" van Koningsdag daarna gaat veranderen. "We gaan nog één keer met ons allen op pad", zei de echtgenoot van prinses Margriet in het EO-programma Blauw Bloed.

Koningshuisdeskundige en historica Dorine Hermans (auteur van onder meer Wie ben ik dat ik dit doen mag) ziet het bezoek daarom als eerbetoon aan Koninginnedag en koningin Beatrix. "Het heeft wel iets melancholieks ook, er gaat nu duidelijk een nieuw tijdvak komen. Er komt een andere opzet, maar welke… Dat is koffiedik kijken. "

Ze wijst op het interview dat Willem-Alexander en Máxima hielden vlak voor de inhuldiging vorig jaar, waarin de nieuwe koning alleen een paar accentverschillen voorspelde bij toekomstige Koningsdagen. "Máxima voegde toe dat ze wel op bezoek blijven gaan bij een gemeente in Nederland, maar ook dat de hele familie daarbij naar buiten zal treden. Dat is in tegenspraak met wat Pieter van Vollenhoven zei."

Muziek

Over de invulling kan Hermans alleen een inschatting maken: Willem-Alexander gaat volgens haar iets met zijn liefde voor muziek doen. "Daar is hij echt dol op, en Máxima al helemaal natuurlijk. Hij is er al mee begonnen, met Armin van Buuren bij de troonswisseling en ook met die enorme toestand bij de Arena op zijn huwelijksdag."

Uit een enquête vorige week bleek dat de helft van de Nederlanders een muziekfeest op Koningsdag een goed idee zou vinden. "Hij is echt de koning van de muziek", aldus Hermans.

Voorouders

Willem-Alexander zal niet de eerste vorst zijn die een eigen invulling geeft aan de viering van zijn verjaardag. Op initiatief van de liberalen werd onder Wilhelmina op 31 augustus 1885 de eerste Prinsessedag gevierd, vanaf 1891 was het Koninginnedag. Daar was de koningin zelf echter niet bij; het was vooral een feest voor kinderen, zo valt te lezen op de website van de RVD.

Koningin Juliana vierde vanaf 30 april 1949 haar verjaardag met een defilé langs het bordes van paleis Soestdijk. Beatrix eerde haar moeder door op dezelfde datum Koninginnedag te blijven vieren, maar draaide het wel precies om: zij ging naar het volk toe.

Dat was tegen het advies van haar vader in, vertelt Hermans. "Bernhard heeft ooit tegen Beatrix gezegd: 'Je moet nooit het land intrekken, dat is veel te gevaarlijk. Het bordes is veel beter te beveiligen.' Daar heeft hij in zekere zin natuurlijk ook gelijk in gekregen natuurlijk, met Apeldoorn. Het is inderdaad veel enger voor die familie om zich heel tastbaar onder het volk te mengen, dat is nooit helemaal af te dekken."

Prinsesjes

Deze Koningsdag gaan de prinsessen Amalia, Alexia en Ariane dan ook niet mee. Volgens Hermans tot verdriet van veel Nederlanders die de kinderen graag vaker zouden willen zien. "Het schijnt dat Máxima daar vooral heel erg mee bezig is, die wil de prinsesjes niet blootstellen aan zoiets."

Ook volgens Justine Marcella, hoofdredacteur van het blad Vorsten, is de voornaamste reden voor verandering de deelname van de kinderen. "Ik denk dat de route zoals die nu wordt afgelegd, over achthonderd meter met heel veel activiteiten, heel hectisch en overweldigend is voor jonge kinderen."

Marcella noemt daarnaast eveneens de beveiliging, die ingewikkeld en bovendien vrij kostbaar is. "Dat was voor Apeldoorn al zo, maar sindsdien weten we: je kan het nooit helemaal beveiligen."

Contact

Als het aan voorzitter van de Bond van Oranjeverenigingen Jean-Paul Gebben ligt, blijft het koningspaar wel net als Beatrix het land ingaan. "Ik hoop dat ze in ieder geval een manier vinden waarop er contact is met het volk. Gelukkig staan ze er om bekend dat ze dat graag doen."

Een muziekfeest zou natuurlijk ieder jaar in een andere stad kunnen plaatsvinden, maar de kans is klein dat het koningspaar zich met hun jonge kinderen tussen het publiek zal begeven. "Je kan daar juist beter afgeschermd worden", zegt Hermans.

Ze denk wel dat koning Willem-Alexander zijn best zal doen zowel jong als oud tevreden te stellen.

Koekhappen

Hermans stelt bovendien dat het altijd een uitdrukkelijke wens van de familie is geweest om tijdens Koninginnedag oudhollandse spellen te doen.

"Wij hebben altijd gezegd: wat zielig voor die prinsen dat ze weer moeten gaan koekhappen, maar dat werd écht met klem gevraagd. Daar zagen ze erg het nut van in, dus ik denk dat ze dat er ook wel inhouden."

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend