Wat gebeurt er precies in Oost-Oekraïne?

In Oost-Oekraïne is het al maandenlang onrustig. Wat gebeurt er precies in de regio? Zes dingen die u moet weten.

Verkiezingen in Oekraïne hebben vooralsnog geen rust gebracht. 

Op 25 mei stemden Oekraïeners massaal op de pro-westerse presidentskandidaat Petro Porosjenko. Hij belooft zowel met de EU, met Rusland en met de pro-Russische inwoners van Oost-Oekraïne te praten.

Rusland erkent de nieuwe president van Oekraïne, maar separatisten in de regio's Donetsk en Loehansk geven zich vooralsnog niet over. Poetin stelt de dialoog met Oekraïne aan te willen gaan, maar steunt via de achterdeur de separatisten in het oosten van Oekraïne. 

Het belangrijkste strijdtoneel is de regio Donetsk.

Donetsk is met ongeveer een miljoen inwoners een belangrijke stad, waar veel van de aanhangers van de verdreven president Viktor Janoekovitsj wonen.

Op 6 april werd hier de 'Volksrepubliek Donetsk' uitgeroepen, nadat gebouwen van de regionale regering door pro-Russische troepen waren ingenomen.

Sindsdien maken de separatisten in Donetsk de dienst uit: ze rijden in konvooien door de stad, wonen in universiteitsgebouwen en hangen op straat. In Donetsk genieten de separatisten de steun van een deel van de lokale bevolking.

Bij gevechten tussen regeringstroepen en separatisten zijn al honderden mensen omgekomen. Donetsk was tot nu toe een onneembaar rebellenbolwerk, maar de Oekraïense troepen rukken op. 

Na Donetsk volgden andere steden in het oosten van Oekraïne.

Op 12 april sloeg de vlam in de pan. Gewapende pro-Russische activisten namen in Slavjansk, een stadje in de buurt van Donetsk, een politiebureau en verschillende regeringsgebouwen in.

De troepen wierpen checkpoints op rond de stad en het kwam tot gewelddadige conflicten. Ook in Horlivka onstond onrust en ging bijvoorbeeld een politiebureau in vlammen op. In andere kleine steden in Oost-Oekraïne ontstond een vergelijkbare situatie.

Inmiddels is een groot deel van de rebellenbolwerken, waaronder Slavjansk, door het leger heroverd. De rebellen trekken naar Donetsk voor een grote slag met het leger. 

De Oekraïense regering probeert de separatisten met het leger te verdrijven.

Onder aanvoering van interim-president Oleksandr Toertsjinov werd een ultimatum opgesteld: de pro-Russische betogers kregen tot maandagochtend 14 april om te vertrekken. Dat ultimatum verstreek zonder resultaat.

Op dinsdag 15 april besloot Toertsjinov dat de 'anti-terroristische operatie' van start zou gaan. Die operatie is nog altijd gaande. De rebellen kampen met grote verliezen, maar slaan soms genadeloos toe. Zo schoten ze op 14 juni een militair vliegtuig uit de lucht. 49 mensen kwamen om.

Aan de ontwikkelingen in het oosten van Oekraïne ging de annexatie van de Krim vooraf.

De Krim werd in maart ingelijfd door Rusland. Tienduizenden Russische militairen vielen het schiereiland binnen, nadat de inwoners in een haastig georganiseerd referendum massaal voor aansluiting bij Rusland hadden gestemd. 

Europese en Amerikaanse sancties volgden, maar de Russische president Vladimir Poetin houdt vast aan zijn standpunt dat de Krim onderdeel van Rusland hoort te zijn, en zal zijn.

Op 11 mei werd in de zelfgeproclameerde Oost-Oekraïense 'volksrepublieken' Donetsk en Loehansk net als op de Krim gestemd over zelfbestuur.

En aan de annexatie van de Krim gingen bloedige protesten in Kiev vooraf.

Eind november gingen mensen in Kiev de straat op nadat de inmiddels verdreven pro-Russische president Viktor Janoekovitsj een associatieverdrag met de EU van de hand wees.

De protesten groeiden in omvang en de verschillen tussen het pro-westerse West-Oekraïne en het pro-Russische Oost-Oekraïne werden steeds duidelijker. Bij gevechten tussen betogers en het leger komen tientallen mensen om. Janoekovitsj vluchtte naar Rusland en verkiezingen in Oekraïne volgden. 

Meer langere verhalen en achtergronden op NUweekend

Lees meer over:
Tip de redactie