Wonderlijk Veers schilderij precies vierhonderd jaar oud

In het Veerse gemeentehuis in Domburg is donderdag (24 november) een schilderij te bewonderen dat dan volgens de eigenaren, de gemeente Veere en het Zeeuws Archief, exact vierhonderd jaar oud is. Het gaat om het doek Gezicht op Domburg met raap van een onbekende schilder.

‘Op de authentieke lijst onder de afbeelding is Den 24 november Anno 1616 geschilderd’, aldus de woordvoerder van de gemeente Veere. Het komt volgens de eigenaren niet vaak voor dat op een schilderij uit de zeventiende eeuw de datum staat. 

“Het uitzicht vanuit het gemeentehuis is zoals de schilder het zicht op de molen en kerk van Domburg vierhonderd jaar geleden heeft vastgelegd”, laat een gemeentewoordvoerder weten.

Op Gezicht op Domburg met raap is een knolraap te zien waaruit een bos loof groeit. Op de achtergrond zijn huizen, een molen op een molenberg, bomen, duinen en een kerk met toren geschilderd. Het tafereel wordt verlevendigd door een man die met een zak op zijn rug richting de molen loopt.

Wonderbaarlijk

Dat de raap het onderwerp van het schilderij is, blijkt uit een gedicht dat op de lijst is geschilderd:

Siet Godts wonderwerck, in dees rape gewrocht,
In Walchren gegróijt, bij Domborch voort gebrocht. 
Sij woegh XI pont en een half en een achtste effen,
Wat schepsel, wat verstant, wat menschelijke kracht,
Heeft oijt het minste loof na leven connen treffen,
Wilt den alwijsen Godt in dit gewas verheffen.

‘Dankzij deze tekst weten we dat hier een wonderbaarlijk gewas is geschilderd’, aldus de gemeentewoordvoerder.

‘Het wonder is een raap die in Domburg is geoogst en bijna zes kilo woog. De dichter of schilder is ervan overtuigd dat niet door menselijke wijsheid of kracht dit gewas deze omvang kon bereiken, maar dat God hierin de hand had.’

Datum

Waarom zo expliciet de datum is vermeld is onduidelijk. ‘Was donderdag 24 november 1616 de dag dat de wonderraap werd geoogst, ontdekt, gepresenteerd of geschilderd?’ Het schilderij roept meer vragen op.

‘Wie heeft het geschilderd, waarom een raap, waarom Domburg, is het een symbolisch schilderij? Hoe komt de gemeente Veere aan dit schilderij? Zijn er in de schilderkunst vergelijkende schilderijen?’

Een mogelijke verklaring voor de datum zou volgens de gemeente kunnen zijn dat op donderdag 24 november 1616 in Domburg God werd gedankt voor het gewas en de arbeid.

Dankdag voor gewas en arbeid wordt in Zeeland gehouden op de laatste woensdag in november. ‘Er zijn aanwijzingen dat dit in de zeventiende eeuw de laatste donderdag betrof.’

Donderdag 24 november hangt het schilderij in de publieksruimte van het gemeentehuis.

Tip de redactie