Op vier plekken in Nederland is eind vorig jaar vogelgriep ontdekt. In alle vier de gevallen gaat het om het zeer besmettelijke type H5N8.

De eerste uitbraak kwam 15 november aan het licht bij een kippenboerderij in Hekendorp (Utrecht).

De ziekte is 21 november ondekt bij een bedrijf in het Overijsselse Kamperveen. Een dag eerder werd ook al vogelgriep geconstateerd bij een bedrijf in het Zuid-Hollandse Ter Aar.

De meest recente uitbraak is die in Zoeterwoude, op zondag 30 november.

H5N8 is zeer besmettelijk (hoogpathogeen) voor gevogelte en overdraagbaar op mensen. 

Na de uitbraken heeft staatssecretaris Sharon Dijksma (Economische Zaken) het land opgedeeld in vier regio's om de vogelgriepuitbraak zo goed mogelijk in te dammen. 

Locaties waar tot nu toe vogelgriep is ontdekt:

Wanneer is sprake van vogelgriep of vogelpest en hoe verspreidt het virus zich? 

1. Vogelgriep of 'aviaire influenza' komt in veel verschillende varianten voor.

Er bestaan milde, zogenoemde laagpathogene (LPAI) varianten, en gevaarlijke, zeer besmettelijke versies, de hoogpathogene (HPAI) virussen. Van (klassieke) vogelpest is sprake wanneer veel vogels tegelijkertijd besmet raken met een gevaarlijke variant en doodgaan.

2. Trekvogels, vooral wilde eenden, dragen milde varianten van het virus bij zich zonder daar zelf ziek van te worden.

Vogels kunnen het virus aan elkaar doorgeven via ademhaling, oogvocht en mest.

Kippen en kalkoenen zijn het meest gevoelig voor besmetting. Ook mensen en handelstransporten kunnen het virus verspreiden. Reizigers kunnen dat bijvoorbeeld al doen via een restje vogelpoep onder hun schoenen.

3. Het vogelgriepvirus kan ook mensen (en zoogdieren als katten, varkens en tijgers) besmetten.

Dat gebeurt echter niet vaak. Concrete symptomen zijn snel opkomende koorts, spierpijn, rillerigheid, keelpijn, hoesten en een uitgeput gevoel. Dat komt heel plotseling. Binnen twee tot drie uur voelt iemand zich echt ziek.

Na besmetting kan het bij mensen zeven tot tien dagen duren voor ze daadwerkelijk ziek worden. De zwaarste symptomen houden zeker vijf dagen aan.

Het is volgens deskundigen mogelijk dat het vogelgriepvirus muteert met een menselijk griepvirus. Als dat gebeurt, ontstaat een gevaarlijkere variant.

4. In 2003 werd de Nederlandse pluimveesector hard getroffen door de vogelpest (H7N7).

Op 1.349 pluimveehouderijen werden kippen, kalkoenen en eenden gedood. In totaal zijn 30,7 miljoen landbouw- en hobbydieren geruimd.

Negentien mensen die bij het doden van de zieke dieren waren betrokken, raakten besmet met het virus. Een dierenarts uit Rosmalen is hieraan overleden.

Ook in de jaren daarna dook het virus met enige regelmaat op, maar kon de besmetting telkens beperkt worden tot hooguit enkele bedrijven.