Beveiligers in Qatar werken onder omstandigheden die gelijkstaan aan dwangarbeid, schrijft Amnesty International in een nieuw rapport. Ook bij projecten voor het WK voetbal, dat eind dit jaar in het land wordt gehouden, bevinden arbeidsmigranten zich in erbarmelijke situaties. De aangepaste wetten blijken niet of nauwelijks te worden nageleefd door de Qatarese werkgevers.

In de afgelopen jaren werden de arbeidsomstandigheden in Qatar aangepakt met juridische hervormingen conform de internationale rechten en normen. Op papier althans, want in de praktijk blijkt daar nog weinig van terecht te komen.

In het Amnesty-rapport, getiteld They think that we're machines, komen 34 werknemers van 8 beveiligingsbedrijven in Qatar aan het woord. Met de arbeidsmigranten, die afkomstig zijn uit landen als Kenia en Oeganda, is tussen april 2021 en februari 2022 gesproken. Ze vertellen schrijnende verhalen.

Zo moeten de beveiligers zeven dagen per week werken en krijgen ze soms maanden of zelfs jaren geen dag vrij. Volgens de meesten werd hun wettelijk verplichte wekelijkse rustdag geweigerd door hun werkgever en werden ze gestraft met minder loon als ze toch een dag vrij namen.

De bewakers werken voor particuliere bedrijven die beveiligingsdiensten leverden aan onder meer voetbalstadions, ministeries, hotels en transportsystemen die van belang zijn voor het WK 2022. Zeker drie van de acht bedrijven werden ingehuurd voor eerdere FIFA-toernooien, waaronder het WK voor clubs en de Arab Cup in 2021.

Uit diverse voorbeelden blijkt dat veel beveiligers door een combinatie van te lange werkdagen en te weinig (of geen) vrije dagen stelselmatig 84 uur per week werken, in plaats van de maximaal toegestane 60 uur. Ze betaalden hoge bemiddelingskosten om naar Qatar te reizen, waar de arbeidsvoorwaarden vervolgens heel anders bleken dan beloofd.

Van Gaal: 'Belachelijk dat we een WK in Qatar gaan spelen'
42
Van Gaal: 'Belachelijk dat we een WK in Qatar gaan spelen'

'Als je klaagt, word je ontslagen en uitgezet'

De verhoudingen tussen werkgevers en werknemers blijken nog steeds zoek te zijn. Beveiligers durven in Qatar uit angst voor straffen vaak niet op te komen voor hun rechten.

"Ze zeggen op het werk dat je een lunchpauze van een uur hebt, maar die hebben we niet en ze betalen je niet", vertelt Lawrence uit Kenia in het Amnesty-rapport. "Ze zeggen dat vrijdag een vrije dag is, maar het is een vrije dag die je niet krijgt. Je kunt niet klagen. Als je dat doet, word je ontslagen en uitgezet."

Bovendien blijkt dat bewakers onder barre omstandigheden als extreme hitte moeten werken en dat ze financieel worden gestraft voor 'wangedrag', zoals het niet correct dragen van hun uniform of het verlaten van hun post om naar het toilet te gaan.

Ook komt in het rapport naar voren dat racisme een rol speelt in Qatar. Zo worden arbeiders uit Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara, zoals Kenia en Oeganda, vaak ingezet onder de zwaarste omstandigheden, terwijl ze lagere lonen krijgen dan andere beveiligers.

Het WK begint op 21 november met de wedstrijd Nederland-Senegal.

Het WK begint op 21 november met de wedstrijd Nederland-Senegal.
Het WK begint op 21 november met de wedstrijd Nederland-Senegal.
Foto: Getty Images

Amnesty noemt FIFA nalatig en wil dat de organisatie druk op Qatar opvoert

Amnesty International noemt de acht bedrijven niet bij naam om te voorkomen dat klanten zich terugtrekken en de arbeidsmigranten daardoor hun banen kwijtraken.

De situatie is door Amnesty wel aangekaart bij het ministerie van Arbeid in Qatar, de FIFA en haar partner Supreme Committee, dat het WK organiseert. Het ministerie sprak in een reactie over "individuele gevallen" en denkt niet dat dit onderzoek wijst op "onderliggende problemen met het solide systeem dat Qatar heeft ingevoerd".

Het organisatiecomité stelde dat sommige werkgevers hoe dan ook zullen proberen de regels te omzeilen, maar beloofde wel de problemen aan te pakken.

Amnesty noemt de FIFA en het organisatiecomité nalatig bij het contracteren van de bewuste beveiligingsbedrijven. Wel hebben ze de contracten met twee van de drie bedrijven die WK-locaties beveiligden inmiddels opgezegd. Volgens Amnesty gebeurde dat nadat de FIFA bewijs had gevonden van enkele problemen die Amnesty gesignaleerd had.

De mensenrechtenorganisatie spoort de FIFA aan om vanaf nu eerder in te grijpen, zich in te zetten tegen alle misstanden en vooral Qatar onder druk te zetten om de hervormingen beter door te voeren en wetten te handhaven.