De terugkeer van volle stadions markeert zaterdag na ruim anderhalf jaar het einde van de coronacrisis voor de clubs uit de Eredivisie. Volgens Jan de Jong, directeur van de Eredivisie CV, is het een klein wonder dat alle profclubs nog bestaan. Een gesprek over rollebollende clubs, lobbyen in Den Haag en de mistige toekomst voor het Nederlandse voetbal.

Een dag voor het gesprek in de fraaie kantoorvilla in Zeist heeft De Jong een statement moeten maken tegen bier gooiende fans bij FC Groningen-Vitesse. Ook voor hem als directeur van de Eredivisie CV, het overkoepelende orgaan van de achttien clubs uit de Eredivisie, is een nieuwe werkelijkheid aangebroken.

Sinds zijn komst in mei vorig jaar vergaderde De Jong, voormalig directeur van Feyenoord en de NOS, dag in, dag uit met de Eredivisie-clubs over de impact van de coronacrisis en lobbyde hij in politiek Den Haag voor versoepelingen en financiële steun voor het profvoetbal. "Onze missie is geslaagd", concludeert hij. "Het feit dat alle 34 profclubs er nog zijn, zegt dat we toch iets goeds hebben gedaan met z'n allen."

Is de coronacrisis voorbij voor het voetbal en de clubs nu de stadions weer vol mogen?

"Nee. De jaarcijfers zullen na enig moment naar buiten komen. Op dat moment ga je zien dat de clubs flinke schade hebben geleden door de coronacrisis. Wel zie je nu echt het licht aan het einde van de tunnel. Je bent erdoorheen. Het probleem is nog niet opgelost, maar het wordt niet groter."

"We dachten lange tijd dat we een marathon liepen waarvan de finish niet op 42 kilometer en 195 meter lag. Steeds als we in de buurt van de 40 kilometer waren, kwamen er wat kilometers bij. Dat maakte het voor de clubs extra zwaar. Nu lijkt het te finishen. Maar het probleem dat je tijdens de marathon hebt opgelopen, is nog niet verdwenen."

Feyenoord-Fortuna Sittard werd in april in een lege Kuip afgewerkt.

Feyenoord-Fortuna Sittard werd in april in een lege Kuip afgewerkt.
Feyenoord-Fortuna Sittard werd in april in een lege Kuip afgewerkt.
Foto: ANP

'Tsunami' werd 'aangename verrassing'

Een "tsunami" voorspelde De Jong in november vorig jaar voor de clubs, toen de stadions nog leeg bleven. In februari voegde hij daaraan toe dat "nergens zo lang de klok op twee voor twaalf staat als in het voetbal". Hoewel volgens een schatting van De Jong de clubs 50 tot 100 miljoen euro coronaschade hebben geleden, is geen enkele club failliet gegaan.

Wat had je niet voorzien?

"Je wordt in het leven weleens onaangenaam verrast, maar ook aangenaam verrast. De aangename verrassing zat 'm in de enorme loyaliteit van de sponsors en supporters. Wij hadden de angst dat minder mensen naar het voetbal zouden gaan omdat ze een jaar niet naar het stadion mochten. Maar er is een recordaantal seizoenkaarten in de Eredivisie verkocht en de meesten zagen ook af van compensatie. Dat heeft een wereld van verschil gemaakt. Bovendien werd de NOW-regeling (looncompensatie, red.) verlengd en kwam er een vaccin. Daardoor zijn we beter door de crisis gekomen dan we hadden ingeschaald."

Is het een wonder dat de 34 profclubs er nog zijn?

"Op het eerste oog is het een wonder, maar je kunt wel verklaren waarom een wonder een wonder is. Misschien is het daarmee geen wonder meer. De politieke steun aan het voetbal moest niet betekenen dat clubs die voor de coronacrisis de zaken niet op orde hadden, door de crisis werden getrokken. Maar je moest niet gestraft worden als je echt slachtoffer van de coronacrisis was - en dat was het voetbal. Dat is gelukt. De steunpakketten van de overheid hebben daar enorm bij geholpen. Net als het improvisatievermogen van de clubs. Dat was ongekend."

Jan de Jong is bijna anderhalf jaar directeur van de Eredivisie CV.

Jan de Jong is bijna anderhalf jaar directeur van de Eredivisie CV.
Jan de Jong is bijna anderhalf jaar directeur van de Eredivisie CV.
Foto: Pro Shots

Je bent in mei vorig jaar begonnen als directeur van de Eredivisie CV. De competities waren toen net beëindigd. De clubs gingen rollebollend over straat met de KNVB over de afwikkeling van de competitie en het voetbal stond er ook niet best op bij de politiek omdat ze zonder plannen om steun vroegen. Wat was je grootste taak?

"Dan heb je gelijk de grootste uitdaging te pakken. Het was een gegeven: hoe gaan we dat allemaal oplossen? En hoe zorgen we ervoor dat we met een goed plan komen? We moesten heel zichtbaar en hoorbaar actief zijn in politiek Den Haag. Ik denk dat we met vereende krachten, samen met de KNVB en de Keuken Kampioen Divisie, snel tot een goed plan zijn gekomen."

Er klonk veel kritiek dat het voetbal niet genoeg zichtbaar was aan talkshowtafels en in Den Haag. Hoe kijk je daar zelf tegenaan? Heeft het voetbal een gebrek aan ambassadeurs?

"Nee. Mede dankzij onze lobby hebben we een seizoen lang een uitzonderingspositie gekregen. De vraag is ook of je aan tafels in televisie het verschil maakt in beleid en de politiek zijn oren daar naar laat hangen. Tegelijkertijd ben ik alleen al meerdere keren bij Jinek en Humberto geweest, wat best veel is. Voetbaldirecteuren hebben ook allemaal aan die tafels gezeten."

Jan de Jong overlegde meerdere malen met demissionair minister Hugo de Jonge, een fervent bezoeker van duels van Feyenoord.

Jan de Jong overlegde meerdere malen met demissionair minister Hugo de Jonge, een fervent bezoeker van duels van Feyenoord.
Jan de Jong overlegde meerdere malen met demissionair minister Hugo de Jonge, een fervent bezoeker van duels van Feyenoord.
Foto: ANP

'Brengen en niet alleen halen in Den Haag'

Als afgestuurd politicoloog wist De Jong dat lobbyen in Den Haag niet alleen de hand ophouden is, maar "ruilhandel". "Je moet ook wat brengen en niet alleen wat halen. Je moet oplossingsgericht denken. Ook toen de stadions voor twee derde vol zaten en er een probleem zich voordeed met staantribunes omdat mensen moesten zitten, heeft het voetbal het gewoon direct aangepakt."

"Ministers Hugo de Jonge en Ferd Grapperhaus zeiden: 'wauw, hoe is het mogelijk dat jullie dat in twee dagen oplossen? Namen andere sectoren maar een voorbeeld aan het voetbal'. Dat hebben ze letterlijk zo gezegd. Dat koester ik."

Hoe heb je een voet tussen de deur gekregen in Den Haag?

"Dat is gewoon mensen bellen, contact zoeken. Kunnen we eens praten met? Ik ben vanuit mijn verleden bij de NOS gewend om heel veel met de politiek bezig te zijn. Dat is in het voetbal niet anders. Maar ook de KNVB heeft uitstekend toegang tot politiek Den Haag hoor, ik was niet het persoonlijke antwoord op alles. We moesten alles heel erg op één lijn krijgen. Ik heb heel vaak tegen de clubs gezegd dat ze ons, de Eredivisie CV, Coöperatie Eerste Divisie (CED) en de KNVB, het vertrouwen moesten geven om dat gesprek te voeren."

Werden jullie gezien in Den Haag? Vaak werd gedacht: al die miljoenen in het voetbal, al die jongens die veel geld verdienen, kunnen ook met minder genoegen nemen.

"Er is altijd het idee dat alle voetballers miljonair zijn, maar dat is natuurlijk helemaal niet zo, en al helemaal niet in de Keuken Kampioen Divisie. Er zijn vier of vijf clubs waar een alleszins redelijke vergoeding verdiend wordt, maar bij de rest is het niet zo dat spelers hun leven lang niet meer hoeven te werken. Dat beeld bestond ook in Den Haag, maar dat konden we heel makkelijk weerleggen."

"Ik zei bijvoorbeeld wat een speler van een gemiddelde club uit de Eredivisie per jaar verdiende (291.000 euro in 2019, red.), dat was heel anders dan ze daar dachten. Er bestaan hardnekkige beelden. Met een onafhankelijk rapport hebben we ook laten zien wat de maatschappelijke waarde van het voetbal in Nederland is. Het is ook niet zo dat er in Den Haag geen liefde voor het voetbal is. Klaas Dijkhoff, maar ook Lodewijk Asscher en Lilian Marijnissen zijn gek op het voetbal."

Belangrijkste punten uit rapport adviesbureau PWC (maart 2021)

  • 8,2 miljoen Nederlanders zijn geïnteresseerd in profvoetbal
  • Gemiddeld 205.000 mensen zitten wekelijks op de tribune bij duels uit het profvoetbal
  • Het profvoetbal draagt voor ruim 2 miljard euro bij aan het bruto binnenlands product (BBP)

Het was voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog dat er niet gevoetbald werd. Welke lessen kunnen de clubs trekken uit deze rampspoed?

"Dit geldt niet echt voor de Nederlandse clubs. Maar clubs met een omzet van 1 miljard euro, zoals Real Madrid en FC Barcelona, zijn zeer kwetsbaar. Die hebben eigenlijk geen gezond weerstandsvermogen. Het economische elastiekje in het voetbal staat heel erg strak gespannen. Je wenst het voetbal meer stabiliteit toe. Het is eigenlijk van de gekke wat er gebeurde bij FC Barcelona en Real Madrid. Ze hadden 1 miljard euro omzet, maar waren na drie weken voetbal zonder publiek technisch failliet. Dat kan niet."

Hoelang denk je dat de Nederlandse clubs nodig hebben om weer vet op de botten te krijgen?

"De laatste clubs hebben wel twee, drie seizoenen nodig om helemaal terug te zijn op het niveau van voor corona. Het is maar net hoe groot het probleem is en hoe je het hebt aangepakt. Je kan het ook morgen oplossen als je een wereldtransfer doet. Er is niet een formule die voor iedereen geldt."

Wat betekent de coronacrisis voor de internationale positie van de Eredivisie?

"Je kan je heel dubbel kijken naar de situatie in Spanje. Je kan zeggen dat FC Barcelona en Real Madrid minder goed zijn dan voorheen en dat de Nederlandse topclubs dichter in de buurt van hen komen. Aan de andere kant is het Nederlandse voetbal extreem afhankelijk van transfers. De kans dat Nederlandse spelers voor heel veel geld naar Real Madrid en FC Barcelona gaan, is kleiner. Wat weegt het zwaarst? Ik weet het niet."

Volle voetbalstadions zijn vanaf zaterdag weer toegestaan in Nederland.

Volle voetbalstadions zijn vanaf zaterdag weer toegestaan in Nederland.
Volle voetbalstadions zijn vanaf zaterdag weer toegestaan in Nederland.
Foto: Pro Shots