Het was al zeker dat de cruciale KNVB-bijeenkomst van vrijdag historisch zou worden, want niet eerder waren de Nederlandse betaaldvoetbalcompetities voortijdig stopgezet. Het werd een dag met bijna alleen maar verliezers en veel chagrijn. Een terugblik.

Proloog

Na anderhalve maand van onduidelijkheid, hoop en publieke onenigheid in het profvoetbal is het premier Mark Rutte die dinsdagavond op zijn persconferentie het vonnis velt over het seizoen in de Eredivisie en de Keuken Kampioen Divisie.

"Evenementen gaan niet door tot 1 september", zegt Rutte. "Dit betekent definitief geen betaald voetbal tot 1 september. Dat is zuur, maar door alle gevolgen die deze crisis heeft voor de samenleving, ontkomen we er niet aan deze beslissing te moeten nemen."

Daarmee is over één ding eindelijk duidelijkheid: hoewel alle clubs nog negen of acht duels moeten spelen, is het seizoen in de betaaldvoetbalcompetities voorbij. Maar een grotere vraag staat nog open: wat nu? Het reglement betaald voetbal van de KNVB beslaat 97 pagina's, maar dit scenario staat er niet in. Komt er een kampioen? Moeten er ploegen degraderen? Wie mogen er Europa in? Op die vragen belooft de KNVB vrijdag antwoord te geven na overleg met de clubs.

De UEFA zorgt donderdag al voor een extra handvat: als een nationale competitie echt niet afgemaakt kan worden, dan moeten de tickets voor de Champions League en de Europa League "op sportieve gronden" worden toegewezen.

De bijeenkomst

Donderdag om 22.05 uur krijgen de 34 betaaldvoetbalclubs ter voorbereiding op de allesbeslissende bijeenkomst een mail van de KNVB waarin drie mogelijke scenario's voor het stopzetten van de competities uiteen worden gezet en waarin alle clubs worden gevraagd een mening te vormen.

Duidelijk is al dat de KNVB de UEFA volgt en de huidige ranglijst zal gebruiken om de Europese plaatsen in te vullen. Ook duidelijk: er komt voor het eerst sinds 1945 geen kampioen van Nederland. Wat nog openstaat, is de vraag of er vastgehouden wordt aan promotie/degradatie.

Vrijdag even na 10.00 uur volgt een tweede mail van de KNVB, waarin clubs worden opgeroepen om 's middags na de bijeenkomst via e-mail te stemmen op een van de volgende twee scenario's: geen promotie/degradatie of wél promotie/degradatie.

Een derde scenario, waarbij er wel promotie maar geen degradatie is, is al afgevallen; een Eredivisie met twintig clubs is volgens de KNVB onuitvoerbaar. "Wellicht was het goed geweest om dat scenario eerder te benoemen om erover te discussiëren. Het was ook vrij kort dag om je mening te geven over het lot van een ander", zegt algemeen directeur Frank van Mosselveld van Eredivisie-hekkensluiter RKC Waalwijk.

Tijdens de videoconferentie, die van 14.30 tot 15.30 uur duurt, wordt al snel duidelijk dat aardig wat clubs geen behoefte hebben om hun mening te geven. "Het is niet aan ons te beslissen over het lot van een collegaclub. Dat is niet onze rol", meldt algemeen directeur Cees Roozemond om 16.00 uur op de site van zijn club sc Heerenveen, nog voordat het besluit van de KNVB bekend is.

Dat besluit zou rond 16.15 uur komen, maar er is om een bijzondere reden vertraging: de mailbox van de KNVB zit vol, omdat het mailadres op straat is komen te liggen. Om 16.45 uur is er dan toch uitsluitsel: er zullen dit seizoen geen clubs promoveren of degraderen.

Willem II-fans de straat op om Europa League-ticket te vieren
55
Willem II-fans de straat op om Europa League-ticket te vieren

De nasleep

"Dat deze muis nog een staart krijgt, lijkt me duidelijk", vat algemeen directeur Ard de Graaf van SC Cambuur met gevoel voor understatement het gevoel van een flink aantal clubs samen.

Elk besluit van de directie betaald voetbal van de KNVB, bestaande uit Eric Gudde en Jean-Paul Decossaux, zou onherroepelijk tot teleurstelling en boosheid bij clubs hebben geleid. Maar dít besluit zorgt voor wel heel veel chagrijn.

"Dit voelt voor mij als de grootste schande uit de Nederlandse sport ooit", zegt trainer Henk de Jong van Keuken Kampioen Divisie-koploper SC Cambuur tegen de NOS. "Het is onbegrijpelijk dat ervoor gekozen is om aan de bovenkant van de Eredivisie wel keuzes te maken op basis van de ranglijst en Europese tickets toe te kennen, en dat er geen regeling is om promotie/degradatie toe te passen", foetert algemeen directeur Hans Martijn Ostendorp van De Graafschap, dat ook hoopte op promotie.

In de Eredivisie kondigt FC Utrecht, dat geen bekerfinale mag spelen en net geen Europees ticket krijgt, vrijwel direct een rechtszaak aan. En ook nummer twee AZ meldt niet akkoord te gaan met de verdeling van de Europese tickets.

De kritiek van de clubs richt zich vooral op de communicatie van de KNVB en de stemming, die volgens velen een wassen neus was. De uitslag (zestien clubs voor promotie/degradatie, negen tegen en negen blanco stemmen) gaf een meerderheid vóór promotie/degradatie aan, maar de directie betaald voetbal legde dat advies naast zich neer.

"Waarom ga je dan stemmen?", vraagt een boze De Graafschap-trainer Mike Snoei zich af bij Omroep Gelderland. "Het hele idee van stemmen vond ik al waardeloos. Nu ga je kalkoenen vragen wat ze van Kerstmis vinden."

Volgens KNVB-directeur Gudde was de stemming niet duidelijk genoeg om een besluit op te baseren. "We hoopten dat er een overduidelijke uitkomst uit de bus zou rollen, maar de uitslag van de raadpleging was zo divers, dat je niet kunt zeggen dat hij eenduidig was. Dus moesten we als directie zelf beslissen."

"Het is aan anderen om te beoordelen of we het goed hebben gedaan", zegt Gudde in reactie op de harde kritiek van de clubs. Na een historische dag in het Nederlandse voetbal lijkt het zeker dat bij die "anderen" ook één of meerdere rechters zullen horen.