Het Openbaar Ministerie (OM) is maandag even na 10.00 uur begonnen met het voordragen van de feiten en bewijzen in de strafzaak rond het neerhalen van passagiersvlucht MH17 in juli 2017. Het OM wil "recht doen" aan de 298 mensen die omkwamen toen een raket hun vliegtuig uit de lucht schoot, zo begon het zijn betoog.

"Een wereld die geen moeite doet om de waarheid te achterhalen, verklaart zijn burgers vogelvrij", verklaarde het OM.

In de inleiding van het drie dagen durende zogenoemde requisitoir schetsten de officieren van justitie het contrast op 17 juli 2014. Op Schiphol was er een bont gezelschap van jong en oud, op weg naar familie of hun vakantiebestemming. Duizenden kilometers verderop waren separatisten zich aan het voorbereiden "op een nieuwe dag vol geweld".

Wat is de aanleiding voor de MH17-rechtszaak?

  • In de zomer van 2014 was er een burgeroorlog in het oosten van Oekraïne. Oekraïense rebellen wilden liever bij Rusland horen en de Russen steunden hen bij die strijd.
  • Op 17 juli 2014 wilden de Oekraïense rebellen een militair vliegtuig met een raket uit de lucht schieten, maar onbedoeld haalden ze een heel ander toestel neer. Dat was geen militair vliegtuig dat te maken had met de burgeroorlog, maar een passagiersvliegtuig van Malaysia Airlines: vlucht MH17.
  • De vlucht was vertrokken vanuit Amsterdam en op weg naar Kuala Lumpur, de hoofdstad van Maleisië. Alle 298 inzittenden kwamen om het leven. 196 van hen waren Nederlands.
  • De persoon die de raket heeft afgeschoten, is tot nu toe niet gevonden. Wel zijn drie Russen en één Oekraïner verdachten in de zaak. Zij vochten aan de kant van Rusland. De vier mannen zouden de raket naar Oekraïne hebben gebracht.
  • De verdachten zeggen zelf dat ze niks te maken hebben met de MH17-ramp. Ze komen niet eens naar de rechtszaak. Drie van de vier laten ook geen advocaat komen.

Verdachten zijn niet aanwezig in rechtbank

Vier mannen (drie Russen en een Oekraïner) worden vervolgd voor hun vermeende rol in de ramp. Het gaat om rebellenleider Igor Girkin, zijn rechterhand Sergey Dubinskiy, diens assistent Oleg Pulatov en garnizoenscommandant Leonid Kharchenko.

Geen van allen zijn verschenen in het justitieel complex bij Schiphol. Pulatov laat zich wel juridisch bijstaan.

Voordat het OM begon met het requisitoir wees de rechtbank nog enkele verzoeken van de verdediging van Pulatov af. De verdediging wilde stukken van het OM over anonieme getuige S45 toegevoegd zien aan het procesdossier.

Deze getuige zou deel hebben uitgemaakt van de 53e brigade van het Russische leger en was ten tijde van de ramp in Oekraïne. Hij verklaarde dat de Boeing volgens hem niet met een buk-raket is neergehaald, maar trok dit later weer in. De rechtbank vertrouwt erop dat er door het OM geen ontlastende informatie uit het dossier is gelaten.

Dit zijn de vier MH-17-verdachten tegen wie levenslang is geëist
297
Dit zijn de vier MH-17-verdachten tegen wie levenslang is geëist

Bewijs tegen verdachten bestaat uit afgeluisterde gesprekken

Het bewijs tegen de mannen omvat onder meer afgeluisterde gesprekken en beelden van de buk-raketinstallatie waarmee vlucht MH17 van Malaysia Airlines op 17 juli boven Oost-Oekraïne werd neergehaald.

Het is niet precies bekend waarom het vliegtuig werd neergehaald. Het waarschijnlijkste scenario is dat de pro-Russische separatisten niet doorhadden dat het om een passagiersvlucht ging.

De vier verdachten die nu terechtstaan, hebben volgens het OM een rol gespeeld in het binnenhalen of het wegbrengen van de buk-raketinstallatie.

'Desinformatie verstoorde rouwproces nabestaanden'

De rechtbank verwacht niet eerder dan in de tweede helft van 2022 uitspraak te kunnen doen.

Het OM zegt dat de verdachten een eerlijk proces krijgen. Niemand zou er iets aan hebben als een vonnis later zou worden teruggedraaid door een onzorgvuldige rechtsgang, onderbouwt het OM die stelling.

Opnieuw haalde het OM aan dat de desinformatie die na de aanslag is verspreid het rouwproces van de nabestaanden zou hebben verstoord. "Een vonnis zou hen duidelijkheid en rust kunnen geven", aldus het OM.

"Waarheid en leugen moeten worden onderscheiden en daders moeten worden bestraft. En wij staan voor die taak hier in de rechtszaal."