Rusland heeft woensdagavond tijdens een stemming in de VN-Veiligheidsraad een veto uitgesproken over de oprichting van een tribunaal dat de daders van de MH17-ramp zou moeten berechten.

De resolutie ter oprichting van het tribunaal werd ingediend door Maleisië, het thuisland van Malaysia Airlines, eigenaar van het neergestortte toestel. Het was een gezamenlijk voorstel van Maleisië, Nederland, Australië, België en Oekraïne.

Elf leden van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties (VN) stemden voor, alleen Rusland stemde tegen. De voorstemmers hebben teleurgesteld gereageerd. China, Angola en Venezuela onthielden zich van hun stem.

Als een van de vijf permanente leden van de VN-Veiligheidsraad heeft Rusland vetorecht.

Het besluit dat recht te gebruiken komt niet als een verrassing. De Russische VN-ambassadeur Vitali Tsjoerkin liet dinsdag weten dat zijn land hoe dan ook zou zorgen dat het plan voor het tribunaal van tafel zou worden geveegd.

Koenders

"Diepe, diepe teleurstelling" voelt Nederland, reageerde minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken. Door het veto ontneemt Rusland de slachtoffers en de nabestaanden de kans om het recht te laten geschieden, aldus Koenders.

Nederland zal er alles aan doen om te zorgen dat de schuldigen worden berecht, herhaalde Koenders. Hij stond nog eens stil bij het grote leed dat de inzittenden van de neergehaalde Boeing van Malaysia Airlines en hun nabestaanden heeft getroffen. Hun diepste wens is gerechtigheid, zei de minister.

Hij noemt het onbegrijpelijk dat een lid van de Veiligheidsraad (Rusland) de loop van het recht dwarsboomt, bij "deze tragedie die zovelen heeft geraakt". Aan Nederland heeft het niet gelegen, aldus Koenders.

Video: Teleurstelling na veto over MH17-tribunaal

Straffeloosheid

De Maleisische minister van transport Liow Tiong Lai zei na afloop van de stemming dat de VN-Veiligheidsraad "een gevaarlijke boodschap van straffeloosheid heeft gegeven aan de dader van deze afschuwelijke misdaad". 

De Amerikaanse ambassadeur bij de VN, Samantha Power, liet weten dat "geen veto vervolging en onderzoek naar deze afschuwelijke misdaad in de weg zal staan".

Bellen

Premier Mark Rutte belde woensdagochtend nog met de Russische president Vladimir Poetin om hem dringend te vragen om steun voor het tribunaal.

Poetin bleef bij het standpunt dat een VN-tribunaal "voorbarig" is, omdat het onderzoek naar de toedracht van de ramp nog niet is afgerond.

Alternatief

Een mogelijk alternatief voor het afgewezen voorstel is een stemming in de Algemene Vergadering van de VN, maar uitspraken van dat lichaam zijn niet bindend.

Berechting kan ook plaatsvinden in Nederland of Oekraïne, maar Rusland kan een dergelijk hof vooringenomenheid verwijten, vanwege de betrokkenheid van de desbetreffende landen.

Volgens Koenders kijkt Nederland nu samen met de andere landen in het onderzoeksteam naar mogelijkheden om de daders alsnog voor een rechter te krijgen. "Er zijn nog meerdere opties voor vervolging, zowel op internationaal als nationaal niveau", aldus Koenders.

Onderzoek

Nederland heeft de leiding in het onderzoek naar de toedracht van de ramp. Ook Rusland voerde een onderzoek uit. De Russische onderzoekers leggen de schuld voor het neerhalen van het toestel bij het Oekraïense leger.

Het toestel van Malaysia Airlines stortte op 17 juli 2014 neer bij het dorp Hrabove in de Oost-Oekraïense provincie Donetsk. Al snel bleek dat het vliegtuig was neergeschoten.

Van de in totaal 298 slachtoffers hadden 196, twee derde, de Nederlandse nationaliteit.  

Video: De MH17-ramp in 60 seconden