Naast de gevechten tussen het Oekraïense leger en de separatisten in oost-Oekraïne, was de Russische troepenopbouw aan de Oekraïense grens de aanleiding de missie in het rampgebied af te breken.

De directeur-generaal van het ministerie van Buitenlandse Zaken, Wim Geerts, zei dat maandag in een briefing in de Tweede Kamer.

De zoektocht van Nederlandse, Australische en Maleisische experts in het rampgebied naar menselijke resten en bezittingen van slachtoffers, is vorige week vanwege de aanhoudende strijd en onveiligheid tijdelijk stopgezet. Afgelopen weekeinde kwamen de eerste missieleden terug naar Nederland.

Ook de OVSE kreeg steeds meer aarzelingen over de missie en de zorg over mogelijke nieuwe gijzelingen nam toe, aldus Geerts. Ook Australië twijfelde over voortzetting van de missie en zonder de Australiërs zou het voor Nederland niet verantwoord zijn door te gaan.

Bekijk hier de verklaring van directeur-generaal Wim Geerts: 

Video

'Oog van de storm'

Volgens Commandant der Strijdkrachten generaal Tom Middendorp was het vanaf het begin "balanceren op een slap koord". De veiligheidssituatie was zeer onvoorspelbaar en instabiel.

Hoewel er op de crashsite "schijnbare rust" lijkt te zijn, bevindt het rampgebied zich "in het oog van de storm", aldus Middendorp. Leden van de missie moesten de laatste dagen soms ook dekking zoeken voor mortier- en geweervuur.

Hij vergeleek de ontplooiing van Russische eenheden op Russisch grondgebied met de activiteiten voorafgaand aan de Russische annexatie van de Krim. "Het verschil is dat ze nu echt ontplooid zijn, dus in feite zijn ze al een stap verder gegaan."

Middendorp sprak over een actieve en openlijke ondersteuning van de separatisten door het Russische leger, dat bezig is "dagelijks de grenzen op te rekken van hoe ver ze daarmee kunnen gaan''.

Strafrechtelijk onderzoek

Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) Dick Schoof, benadrukte dat de missie gestaakt is, maar niet gestopt is. "We gaan door", zei Schoof.

Dat de repatriëringsmissie gestaakt is, betekent niet dat het kabinet ook het onafhankelijk onderzoek naar de toedracht van de vliegramp en opsporing en vervolging van de daders uit het oog verliest.

Ongeveer 200 politiemensen en zeven officieren van justitie zijn bezig met het strafrechtelijk onderzoek naar de ramp met vlucht MH17. Dat onderzoek is vanaf dag één opgepakt, ook al lag de prioriteit bij het terughalen van de stoffelijke overschotten en bezittingen van de slachtoffers. 

De onderzoekers kunnen het rampgebied niet in, maar zullen dat later zeker nog doen zodra het mogelijk is, aldus Schoof. Nu doen ze het onderzoek naar de schuldvraag op andere manieren, zoals op basis van forensisch, technisch en digitaal onderzoek.

Het feitelijk onderzoek naar de toedracht van het neerstorten van het vliegtuig is in handen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV), die ook de coördinatie heeft over andere onderzoeken hiernaar. Eind augustus of begin september verwacht de OVV de eerste bevindingen bekend te maken, aldus Schoof.

Lokale bevolking

Nederland hoopt nu dat de plaatselijke bevolking in het rampgebied menselijke resten en spullen die zij vinden van de slachtoffers inlevert.

Zij kunnen hun vondsten ook melden bij verschillende telefonische meldpunten die aan de inwoners bekend zijn gemaakt via media, flyers en andere kanalen.

Geerts noemde de mogelijkheden om contact te leggen met de bevolking beperkt. Er zijn veel risico's in het gebied dat wordt beheerst door separatisten en ook voor een deel is verlaten.

Politiebaas Gerard Bouman meldde dat de identificatie van de slachtoffers relatief snel verloopt. Het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) verwacht dat op 20 augustus DNA-profielen zijn vastgesteld van al het menselijk materiaal dat is gevonden in Oekraïne. Daarna kan het instituut verder met de matching van het DNA, zodat de identiteit van de personen van wie resten zijn gevonden duidelijk wordt.

Rol van Kiev

Regeringspartijen VVD en PvdA wilden weten wat de rol van de Oekraïense regering is geweest in de staking van de missie. Mede doordat Kiev doorging met de gevechten met de rebellen bleek de situatie te onveilig om onderzoek te verrichten op de rampplek.

SP-Kamerlid Harry van Bommel merkt op dat Kiev de crash misbruikt heeft om terrein te winnen op de separatisten.

Commandant der Strijdkrachten Middendorp verzekerde dat Kiev zich aan de regels heeft gehouden die het met Timmermans is overeengekomen.