De Tweede Kamer heeft tijdens het debat over de nasleep van de vliegramp de aanval geopend op de Oekraïense regering, die ook dinsdag het staakt-het-vuren rond het rampgebied naast zich neer lijkt te hebben gelegd.

"Wat zijn de garanties van president Porosjenko waard?", vraagt PvdA'er Michiel Servaes aan het kabinet.

Tijdens het debat over de nasleep van de vliegramp in Oekraïne toont de Kamer zich kritisch over de houding van Kiev.

Doordat de Oekraïense regeringstroepen en de separatisten de afgelopen dagen keer op keer de gevechten in oost-Oekraïne hervatten, verloopt de Nederlandse repatriëringsmissie uiterst moeizaam. Ook dinsdag is het voor de forensisch experts en waarnemers te onveilig om naar de rampplek af te reizen.

Goodwill

De PvdA wil weten of minister Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken) en premier Mark Rutte Oekraïne duidelijk hebben gemaakt dat het land de wereldwijde "goodwill" dreigt te verliezen als het staakt-het-vuren niet wordt geaccepteerd.

VVD'er Han ten Broeke wil weten wat voor afspraken over een staakt-het-vuren er maandag tussen Timmermans en de Oekraïense regering zijn gemaakt. "Wat verwacht het kabinet van Kiev?" 

Van de president mogen nu niet alleen woorden, maar ook daden worden verwacht, aldus Ten Broeke.

Volgens Timmermans "lijkt het erop" dat Oekraïne zich houdt aan het staakt het vuren. Kiev heeft zich volgens de bewindsman verplicht in een radius van 20 kilometer om de crashsite "geen gevechtshandelingen" uit te voeren.

Onveilig

De separatisten houden echter vast aan een radius van 10 kilometer. "Dat is het eerste probleem", aldus Timmermans. De weg naar de rampplek blijft hierdoor onveilig.

De inzet van Timmermans blijft om de komende drie weken "zoveel mogelijk met zoveel mogelijk mensen" in het gebied te zijn waar het vliegtuig van Malaysia Airlines neerstorrte. Daarvoor moeten echter geen onverantwoorde risico's worden genomen.

Timmermans: "Als staakt het vuren betekent dat de site onbereikbaar is, dan is dat niet voldoende". Zowel Kiev als de separatisten moeten er alles aan doen om toegang mogelijk te maken. Hij wil niet zover gaan om de Oekraïense regering als "bad guy" neer te zetten. "Daar is de gevechtssituatie te fluïde en te complex voor."

Timmermans: "Hun doel wringt met ons doel. Zij kunnen een militair strategisch doel hebben, maar er ligt wel een VN-resolutie die hun dwingt om mee te werken aan het onderzoek."

Sancties

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt en D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma drongen tijdens het debat aan op stevige sancties tegen Rusland. Het steekt de partijen vooral dat de EU praat over sancties, maar dat Frankrijk een kostbare defensiedeal over twee helikopterdekschepen aan Rusland doorzet.

Volgens Timmermans zijn harde sancties voor Rusland op zijn plaats. "Ik had heel even de hoop dat deze tragedie de ogen zou openen van Poetin." Het tegendeel lijkt waar. "Dan kan de VS niet anders dan met ons harder optreden tegen Rusland."

Ook als zou betekenen dat door harde sancties Rusland niet zou meewerken aan het onderzoek, moet Europa nu optreden, meent Timmermans. 

Tijdens het debat werd bekend dat de Europese Unie het dinsdagmiddag eens is geworden over het instellen van economische sancties tegen Moskou. Het is de eerste keer dat dergelijke sancties worden ingesteld.

D66 is blij dat de zogenoemde derde fase van sancties tegenover Rusland zijn ingezet, maar ziet ook dat de voorwaarden voor het wapenembargo "zo zwak als pudding lijken", aldus Sjoerdsma.

De nieuwe sancties houden echter geen verband met de ramp van MH17, maar met het gedrag van Rusland in de afgelopen zeven maanden. Timmermans zegt dat de schuldvraag op dit moment nog niet aan de orde is.

Steun

Hoewel de Kamer de aanwezige bewindslieden kritisch aan de tand voelt, staan de fracties bijna unaniem achter de werkwijze en inzet van het kabinet. 

Alleen Kamerlid Louis Bontes (VNL) steunt de repatriëringsmissie niet. Hij twijfelt niet aan de goede intenties van het kabinet, maar ziet wel dat het handelen "too litte, too late" is.

"'Too little" omdat geen ongewapende marechaussees, maar gewapende special forces hadden moeten worden gestuurd. "Too late" omdat direct actie had moeten worden ondernomen."

Bekijk de reactie van Kamerlid Bontes:

Volgens minister Jeanine Hennis-Plasscheart (Defensie) is dat niet het geval. Het kabinet heeft alle opties, ook militair, tegen elkaar afgewogen en heeft zich daarbij steeds de vraag gesteld: "Hoe kunnen wij zo zorgvuldig mogelijk de belangen van de nabestaanden dienen. Dat heeft niets te maken met niet willen of niet kunnen en niets met 'too little too late'", aldus Hennis.

Dodental opgelopen

Voor de beantwoording van de vragen van de Kamer meldde minister Timmermans dat het dodental van de vliegramp is bijgesteld tot 195. Het gaat om een meisje van bijna twee jaar met Indonesische en Nederlandse nationaliteit.

Minister Ivo Opstelten (Veiligheid en Justitie) zei tijdens het debat dat er wordt nagedacht over een nationale herdenkingsdag.

Bekijk beelden van het debat:

Fractievoorzitters

Voor aanvang van het debat zijn de fractievoorzitters achter gesloten deuren bijgepraat over de stand van zaken rond de vliegramp. 

Wat er is gewisseld in de Commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten, blijft geheim. In de zogeheten commissie-stiekem zitten alleen fractievoorzitters. Vanwege de vakantie waren ze niet allemaal aanwezig.

Dit weten we over de vliegramp | Chronologie vliegramp

Sancties moeten Poetin op knieën dwingen | Het conflict in Oost-Oekraïne