Pro-Russische separatisten hebben vermoedelijk op 29 juni beslag gelegd op een BUK luchtdoel-raketsysteem, toen ze de controle kregen over een Oekraïense basis.

Met een dergelijk systeem is vlucht MH17 van Malaysia Airlines vermoedelijk uit de lucht geschoten.

Het gaat om een luchtverdedigingssysteem uit de Sovjet-tijd, dat zowel door de Russen als de Oekraïners wordt gebruikt. 

"Als je achter het radarscherm van zo'n installatie zit, heb je geen idee wat je ziet vliegen", zegt militair analist Raymond Finch, van het Amerikaanse Foreign Military Studies Office tegen New Republic. "Je kunt vriend of vijand niet uit elkaar halen. Je schiet gewoon."

Verwarring

Volgens Finch zouden pro-Russische separatisten sowieso schieten als ze meldingen krijgen dat Oekraïense toestellen boven 'hun' grondgebied vliegen. "Het gaat daarbij waarschijnlijk niet om getrainde mensen." 

Het zou daarom goed mogelijk zijn dat een verkeersvliegtuig wordt verward voor een Oekraïens Iljoesjin Il-76-transporttoestel. Op 14 juni schoten separatisten al een dergelijk toestel neer, waarbij alle 49 inzittenden omkwamen. Afgelopen maandag werd een ander transportvliegtuig van het Oekraïense leger uit de lucht geschoten.

Opmerkelijk

Het is opmerkelijk dat de passagiersvlucht van Malaysia Airlines donderdag over Oekraïne vloog. Dat zei luchtvaartjournalist Arnold Burlage op Radio 1. "Je moet de nodige voorzichtigheid betrachten. Omvliegen is het voorzichtigste wat je kunt doen."

Volgens Burlage kost omvliegen niet veel extra mijlen. "Maar de luchtvaart is nogal economisch bezig en neemt de kortste lijn van A naar B. Eerder deze week is in het gebied al op militaire toestellen geschoten."

Arthur van den Hudding van de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers stelt op Radio 1 dat 'altijd goed wordt gekeken wat veilig is'. "De KLM heeft bijvoorbeeld een speciale afdeling die de veiligheid nauwlettend in de gaten houdt. De inschatting was dat dit gebied veilig genoeg is." Volgens Van den Hudding wordt de veiligheidssituatie 'op regelmatige basis' bekeken. "Maar dagelijks is wel heel veel."

Hoger

Van den Hudding stelt dat burgerluchtvaart boven conflictgebieden veilig kan zijn, omdat passagierstoestellen hoger vliegen dan militaire toestellen. "Een burgertoestel vliegt op twaalf, dertien kilometer hoogte. Militaire toestellen vliegen veel lager, dat is echt een groot verschil. Je verwacht niet dat een vliegtuig op die hoogte wordt neergeschoten."

Het luchtruim boven het gebied waar de vlucht van Malaysia Airlines vloog, is gesloten. "Er is onmiddelijk ingegrepen door de verkeersleiding en de luchtvaartmaatschappijen. Achter het toestel zat een KLM-vlucht naar Delhi, die is direct omgeleid."

Van den Hudding kan zich voorstellen dat luchtvaartmaatschappijen niet blij zijn met het gesloten luchtruim. "Omvliegen kost meer brandstof. Maar in dit geval weegt de veiligheid zwaarder."