NU.nl praat je wekelijks bij over de Amerikaanse presidentsverkiezingen op 5 november. Deze week: kun je Donald Trump een fascist noemen? Trumps oud-stafchef John Kelly vindt van wel, net als Kamala Harris. En vroeg stemmen lijkt aan populariteit te winnen.
In deze wekelijkse update krijg je een overzicht van het grote nieuws. Ook behandelen we minder in het oog springende ontwikkelingen en 'zijpaden'. We delen interessante bronnen en korte analyses om je meer context te bieden.
Kelly deed zijn uitspraak in gesprek met The New York Times. De voormalige stafchef voelde zich geroepen te waarschuwen voor een nieuwe termijn van Trump als president. Kelly vindt dat Trump vooral met zijn uitspraken over "binnenlandse vijanden" te ver is gegaan.
Vorige week sprak Trump over mogelijke ongeregeldheden op de verkiezingsdag. "Linkse gekken" zouden voor onrust kunnen zorgen, zei Trump, die het label "binnenlandse vijanden" gebruikte. De Nationale Garde of desnoods het leger zou in zo'n geval tegen de eigen bevolking ingezet moeten worden, ging de oud-president verder. Later zei Trump dat hij ook mensen als Nancy Pelosi, de oud-voorzitter van het Amerikaanse lagerhuis, tot de binnenlandse vijanden rekent.
"Het idee dat je het leger wil inzetten tegen de eigen bevolking, ook al is het 'maar' verkiezingspraat, is heel, heel slecht", zei Kelly. Het is volgens de gepensioneerde generaal het zoveelste signaal dat Trump autoritaire trekjes heeft.
Kelly was anderhalf jaar lang de stafchef van Trump. In die periode moest hij Trump naar eigen zeggen duidelijk maken dat de president het niet altijd voor het zeggen heeft. En dat generaals trouw zijn aan de grondwet, en niet aan de president. "Dat kwam voor hem als een verrassing", stelde Kelly.
Volgens de oud-generaal heeft Trump een manier van regeren voor ogen die fascistische kanten heeft. Het campagneteam van Trump reageerde door te stellen dat Kelly zich als een clown presenteert met zijn uitspraken. Trump zelf noemde zijn voormalige stafchef een "zwak onderkruipsel".
Deze definitie van fascisme hanteert Kelly
Kelly las in gesprek met The New York Times de gangbare definitie van fascisme op:
"Een extreemrechtse en ultranationalistische politieke ideologie en beweging die gekenmerkt wordt door een dictatoriale leider, autoritair centraal gezag, militarisme en onderdrukking van andersdenkenden."
Deze definitie lijkt afkomstig van Wikipedia. De omschrijving van fascisme daar is een samenvatting van verschillende definities van de term. Deze zijn onder meer afkomstig uit de International Encyclopedia of Political Science en van de bekende geschiedkundigen Ernst Nolte, Robert O. Paxton en Henry Ashby Turner, jr.
Trump en Kelly in betere tijden. | Beeld: Getty Images
'Stop met bashen van Trump'
De Amerikaanse president Joe Biden deelt de zienswijze van Kelly, liet een woordvoerder van het Witte Huis deze week weten. "De oud-president (Trump, red.) heeft zelf gezegd dat hij op dag één een dictator wil zijn. Dat mogen we niet vergeten. Net zoals we 6 januari niet mogen vergeten", zei hij, doelend op de Capitool-bestorming van januari 2021.
Kamala Harris werd woensdag tijdens een gesprek met kiezers op CNN ook gevraagd naar de stelling van Kelly. Ze was het met hem eens, vooral omdat Kelly als voormalige stafchef Trump heel goed kent. "We weten wat Trump wil: grenzeloze macht", zei Harris.
Vervolgens omschreef ze de oud-president als "wraakzuchtig, labiel en ongeschikt". Dat is inmiddels een bekende aanvalsstrategie. Maar die viel niet bij iedereen in de smaak. "Stop met het bashen van Trump", zei iemand uit het publiek. "Daar geven we niets om en hebben we niks aan. Richt je op wat er voor de kiezer toe doet."
Harris beantwoordt vragen van kiezers tijdens het zogenoemde Town Hall-evenement van CNN deze week in de staat Pennsylvania. | Beeld: Getty Images
Trump lijkt vrede te hebben met vervroegd stemmen
Trump was deze week onder meer op campagne in de swingstaat Georgia. Daar riep hij zijn aanhangers op vooral te gaan stemmen. "Op welke manier dan ook", voegde Trump toe. Daarmee lijkt de oud-president het voortijdig stemmen te hebben omarmd. Vier jaar geleden vergeleek Trump het vervroegd stemmen nog met verkiezingsfraude.
De positieve aandacht van Trump voor het voortijdig stemmen lijkt effect te hebben. In de cruciale swingstaten zijn al fors meer vroege stemmen uitgebracht dan vier jaar geleden, meldt persbureau AP. In Georgia en North Carolina werden op de eerste dag zelfs opkomstrecords gebroken.
In Arizona en Nevada zijn veel kiezers die geregistreerd staan als Republikeinen al naar de stembus geweest. In Pennsylvania en North Carolina hebben juist veel kiezers die als Democraten zijn geregistreerd hun stem al uitgebracht.
Dat personen als Republikein of Democraat geregistreerd staan, wil overigens niet zeggen dat deze mensen ook op de kandidaat van hun partij stemmen.
Een Amerikaan die zogenoemde deepfakevideo's over de campagne van Harris maakt, werkt samen met de Russische militaire inlichtingendienst. Dat blijkt volgens The Washington Post uit Russische documenten die in handen zijn van de krant. Het gaat om John Mark Dougan, een voormalige hulpsheriff en marinier die in 2016 naar Moskou vluchtte. Dougan wordt al jaren beschuldigd van het verspreiden van zaken als nepvideo's en complottheorieën.
Trump heeft een nieuwe bijnaam: 'Dad', oftewel 'Pa'. Dat heeft hij te danken aan televisiepersoonlijkheid Tucker Carlson. Die vergeleek een eventuele tweede termijn van Trump met de terugkeer van een strenge vader in het huishouden. Dat is iemand die van zijn kinderen houdt, maar ook iemand die - als hij teleurgesteld is in hen - er niet voor terugdeinst om ze een flink pak rammel te geven. Blijkbaar viel die omschrijving in de smaak, want de kreet "pa is thuis" klonk door de zaal in de swingstaat Georgia. Ook waren er al snel T-shirts van Trump als 'papa' te koop.
Bedankt voor je aandacht en tot volgende week! Heb jij vragen over de Amerikaanse presidentsrace, een voorstel voor een onderwerp of andere opmerkingen? Stuur een mail naar nick@nu.nl.
Trump en Kelly in betere tijden. | Beeld: Getty Images
Harris beantwoordt vragen van kiezers tijdens het zogenoemde Town Hall-evenement van CNN deze week in de staat Pennsylvania. | Beeld: Getty Images
