D66-leider Sigrid Kaag botste zondagavond tijdens het RTL-verkiezingsdebat hard met Geert Wilders (PVV) over diversiteit. "U voert bewust een discriminerende politiek. We moeten het hebben over racisme en uitsluiting, en u doet daar keihard aan mee", zei Kaag tegen de PVV-leider.

De lijsttrekkers debatteerden over diversiteit in de politiek. 2,4 miljoen Nederlanders hebben een migratieachtergrond, maar dat is niet terug te zien in het kabinet. De stelling was daarom: Heeft ten minste een op de tien bewindslieden in een volgend kabinet een niet-westerse achtergrond?

Wilders eiste meteen een hoofdrol op in het debat door te zeggen dat hij niet "houdt van zulke stellingen". "De eerste persoon van kleur die ik zou willen verdedigen is Zwarte Piet", zei de PVV-leider. Dit leidde tot ergernis bij Kaag, die Wilders ervan verweet "plezier te hebben in kwetsen".

Mark Rutte (VVD) benadrukte dat hij geen voorstander is van zo'n quotum, omdat hij bang is dat bewindslieden zich dan zullen afvragen of ze er vanwege hun kwaliteiten of afkomst zitten. Ook Wopke Hoekstra (CDA) vindt dat er beter achteraf in plaats van vooraf gekozen kan worden voor kwaliteit en diversiteit. Kaag, Jesse Klaver (GroenLinks) en Lilian Marijnissen (SP) stemden wel voor de stelling.

Rutte legt verantwoording af aan slachtoffer toeslagenaffaire

Tussen de debatten door kregen de zes leiders allemaal een vraag van een burger. Rutte stond oog in oog met een slachtoffer van de toeslagenaffaire. "U heeft mij in de steek gelaten", zei Kristie Rongen. Ze wilde van Rutte weten waarom hij niet is opgestapt terwijl hij eindverantwoordelijke was.

"Ik heb mij die vraag natuurlijk ook gesteld, kan ik doorgaan? Ik heb er ook over nagedacht. Dit is zo'n schandvlek, dit is zo'n debacle. Maar ik heb afgewogen dat er ook heel veel dingen wel goed zijn gegaan de afgelopen tien jaar, waar ik trots op ben. En ik heb per saldo besloten om door te gaan", antwoordde Rutte.

Rongen benadrukte dat ze als "ratten in de val zaten" en wilde van Rutte weten of hij wel zijn verantwoording neemt als de problemen over een jaar nog niet opgelost zijn. "We zijn nu bezig om het snot voor de ogen te werken", antwoordde Rutte. "We willen het echt oplossen."

Klaver beschuldigt Rutte en Hoekstra van liegen over klimaatplannen

De lijsttrekkers kregen ook een stelling voorgelegd over de bouw van kerncentrales. Opnieuw stonden Kaag, Klaver en Marijnissen tegenover Rutte, Hoekstra en Wilders.

Zowel Hoekstra als Rutte stelden dat Nederland met de bouw van nieuwe kerncentrales de klimaatdoelen kan halen. Klaver en Marijnissen waren fel tegen. Volgens de twee linkse lijsttrekkers is het niet te betalen en zal het tientallen jaren duren voordat de centrales klaar voor gebruik zijn. Zij pleiten, net als Kaag, voor zonne-, windenergie en waterstof.

Klaver ging vervolgens in de aanval en zei dat er "glashard" wordt gelogen door Rutte en Hoekstra. "U beweert dat een kerncentrale bijdraagt aan het halen van de doelen binnen tien jaar." Volgens de GroenLinks-leider is dit niet waar en hij noemde de plannen van de partijen een "fata morgana". "We hebben nog maar tien jaar om klimaatverandering aan te pakken", aldus Klaver. Rutte antwoordde dat er ook klimaatdoelen voor 2050 zijn die gehaald moeten worden.

Geert Wilders en Mark Rutte voorafgaand aan het RTL-verkiezingsdebat.

Geert Wilders en Mark Rutte voorafgaand aan het RTL-verkiezingsdebat.
Geert Wilders en Mark Rutte voorafgaand aan het RTL-verkiezingsdebat.
Foto: ANP