Hoi Arend Jan,

Okee, even geen Irak meer, al blijft het in mijn hoofd rondzingen, en legt het een enorme schaduw over de Amerikaanse verkiezingen. Ik heb een beetje de campagnes daar gevolgd, nou, dan zijn wij hier een stelletje bekvechtende kleuters.

Wat gaat het er daar verschrikkelijk aan toe. Het heet democratie, maar komt vaak neer op je tegenstander zo zwart mogelijk maken, en hem of haar in de verdediging drukken. Dan worden we hier al boos als we elkaar betichten van "draaien" en "Niet eerlijk zijn."

Europa

Het referendum van vorig jaar heeft ons maar één ding duidelijk gemaakt, hoe het niet moet. En dat zal bij een nieuw referendum niet anders zijn. Iedereen zal er mee aan de haal gaan.

Ik ben op zich niet tegen referenda, hoewel je je moet afvragen of het niet ondermijnend is voor het systeem van de parlementaire democratie dat wij hebben, maar over zoiets complex als de Europese Grondwet, die niet eens een grondwet is, kan je geen referendum houden.

Arrogante zak

Ik betoogde dat vorig jaar. Het leverde mail op als: "U misgunt het volk zijn mening. U bent een elitaire, arrogante zak. Wij hebben het volste recht om tegen te zijn." Ja, natuurlijk, maar waar tegen. Wisten ze waar ze tegen waren?

Iedereen schaamde zich dood, na 1 juni, daar kwam het op neer. Een referendum over Europa Light is dan ook wat mij betreft bij voorbaat gedoemd tot een herhaling van dat vreselijke gekakel van vorig jaar.

Bang

Mensen zijn er zo bang voor, voor dat Europa, omdat ze niet weten wat het is, wat het inhoudt, wat het regelt. Het is ver weg, het is anoniem, het kost geld, heel belangrijk, en het is bedreigend, waarvoor, dat weten ze niet precies, maar voor Nederland, dat in ieder geval.

Dat beeld, dat moet veranderen. Politici hebben Europa noot goed aan de burgers verkocht. Dat mogen we ze aanrekenen.

Referendum

Laten we nou eerst na 22 november eens een referendum gaan organiseren met als vraag: Moeten we over de aangepaste Europese grondwet een referendum organiseren? Ja/nee

Nee, dan de democratie in Athene, waar iedereen op gezette tijden zo hard mogelijk mocht schreeuwen. Het auditief darwinisme, soms lijkt het wel alsof we daar weer naar op weg zijn.

Rietje

Politiek is, denk ik soms, kijken naar de wereld door een rietje. Je ziet alleen maar dat kleine stukje wat je wilt zien. Een heel klein deel van de waarheid wordt de waarheid. Politiek bestaat uit zachte woorden. Harde woorden zijn gevaarlijk, want die houden beloftes in, en die zijn misschien niet waar te maken, na de verkiezingen, omdat er dan compromissen moeten worden gesloten.

Demagoog?

Hee, maar als je Van Bommel een demagoog noemt, ben je het zelf dan niet ook als je schrijft: De linkse preoccupatie met directe democratie komt ons nog duur te staan. En ben ik een demagoog als ik schrijf: de voorstanders van Europa hebben het aan zichzelf te wijten dat de grondwet werd afgewezen?

Groet, tot gauw, Vincent.

Vincent Bijlo is cabaretier en schrijver. Hij staat op nummer 29 van de kandidatenlijst voor GroenLinks