Halsema roept om wedergeboorte groene politiek

AMSTERDAM - Femke Halsema heeft een onbeantwoorde liefde. De GroenLinks-lijsttrekker pleit vurig voor een links kabinet, maar PvdA-leider Bos houdt de deur naar het CDA wagenwijd open. Ondertussen is de partij aan het veranderen. Het groen blijft, maar Halsema wil een meer liberale partij. NU.nl sprak met haar over de kinderopvang van haar tweeling, de concurrentie van de Partij voor de Dieren en het ontslagrecht.

Bekijk videoboodschap

Waar is het Groen in GroenLinks?
Groene politiek is in opkomst, vooral de klimaatverandering staat volop in de belangstelling. We nemen veel initiatieven over groen en milieu, maar het wordt door de media niet altijd opgepakt. Dat komt mede doordat andere partijen het onderwerp negeren. Ik moet wel zeggen dat ik blij ben dat er eindelijk een VVD-leider is die het op de agenda heeft gezet, al zet hij daarbij wel de aanval in op de milieubeweging. Het lastige is dat als je een onderwerp wil agenderen er soms niemand is die het debat met je wil aangaan. Vorig jaar heb ik een debat belegd n.a.v. een VN-rapport over klimaatverandering. Ik was de enige fractievoorzitter die aanwezig was.

Het is de Partij voor de Dieren wel gelukt om dierenwelzijn te agenderen; we vinden het nu in veel programma's terug.
Ja, in campagnetijd, alleen om electorale redenen. Kijk, ik ben geen tegenstander van de dierenpartij. Als het hen lukt om het dierenwelzijn echt te agenderen, dan zou ik dat geweldig vinden. Maar er is een sterke boerenlobby in de Tweede Kamer die kosten wat kost de bio-industrie verdedigt. Dat is het grootste dierenwelzijnprobleem. Laat die partijen die dierenwelzijn in het programma hebben gezet daar iets aan doen. Laat ze ook eindelijk eens voor de wet stemmen die nertsfokkerijen verbiedt. Ik ben er somber over, ook met een zeteltje voor de dierenpartij.

Is de PvdD een concurrent?
Nee, daarom is het teleurstellend dat de dierenpartij zich richt op de grootste bondgenoot. Maar waarom zou ik ruzie maken met de partij die het volstrekt met me eens is. In andere tijden is Marianne Thieme ook gewoon een GroenLinks-stemmer. Ons dierenwelzijnprogramma is hetzelfde als dat van hen.


Femke Halsema omhelst PvdA-leider Wouter Bos. Naast hen SP-leider Jan Marijnissen. GroenLinks wil graag een links kabinet

Kinderopvang

GroenLinks wil gratis kinderopvang voor alle kinderen. Dus ook voor kinderen van ouders die niet werken?
We streven naar economische zelfstandigheid. Ook van vrouwen. Dat betekent dat iedereen moet werken. Niet per se fulltime, maar wel iedereen. Gratis kinderopvang moet daarbij helpen en is er dus voor mensen die werken of zich scholen om te kunnen gaan werken. Een groot maatschappelijk probleem is het hoge aantal moeders in de bijstand. Juist vanuit het perspectief van emancipatie van de vrouw is het belangrijk dat de kinderopvang ook voor hen gratis wordt. Zo kunnen ze gaan werken of scholing volgen. Bijstandsmoeders zijn vaak jonge vrouwen die hun opleiding hebben afgebroken. Hun arbeidsperspectief wordt nul. Daarbij moeten ze al in armoede leven, net als het kind. We weten dat armoede zich over generaties herhaald.

Veel economen zeggen dat vrouwen niet meer gaan werken als kinderopvang goedkoper wordt.
Er zijn ouders die stoppen met werken vanwege de verslechterde kinderopvang. Ik zie het in mijn eigen omgeving. Vriendinnen die weer terug naar huis gaan en mannen die harder gaan werken. Dat is zelden vrijwillig. Ik mag niet klagen want ik verdien meer dan genoeg, maar ik betaal 1600 euro kinderopvang voor een tweeling voor drie dagen in de week. Voor lagere inkomens wegen die kosten nog veel zwaarder dus dan kan je je voorstellen wat het effect is.

Kinderopvang wordt al een stuk goedkoper volgend jaar.
Ja, omdat de werkgevers eindelijk mee moeten gaan betalen. Het is volstrekt vanzelfsprekend dat kinderopvang gratis moet, zoals je dat in Scandinavië ook ziet. Het gaat niet alleen om economische redenen, maar ook om emancipatie en ontplooiing.

Wat zijn jullie plannen met het ontslagrecht?
We pleiten niet voor versoepeling, maar voor vereenvoudiging van het ontslagrecht. De jongeren en vooral kansarmen zitten allemaal op flexibele contracten. Mensen bouwen geen rechten op. In het moderne bedrijfsleven moeten werkgevers investeren in de toekomst voor hun medewerkers. Werkgevers mogen pas mensen ontslaan als ze kunnen aantonen dat ze hebben geïnvesteerd in scholing en werkalternatief, anders betaalt de werkgever een ontslagboete. Van die investering hebben de bedrijven ook profijt. Werkgevers willen immers dat de arbeidsmarkt flexibeler wordt. Dat kan alleen als het arbeidsperspectief van werknemers beter is en als de baanzekerheid plaats maakt voor werkzekerheid.


'Maak de namen van discriminerende bedrijven maar bekend'

GroenLinks wil het aantal vroegtijdige schoolverlaters binnen vier jaar halveren. Hoe?
We willen de aansluiting voor leerlingen op stages verbeteren. Daar vallen veel leerlingen uit. Vorig jaar hebben we zelf een onderzoek laten uitvoeren naar de kansen van Marokkaanse en Nederlandse stagiaires in de bouw en horeca. We hadden ervoor gezorgd dat de brieven identiek waren, maar de Marokkanen kwamen nergens binnen. Dan heb je je bewijs voor discriminatie. Het moet alleen een keer doorgezet worden. Ik ben voor 'shaming and blaming'. Maak de namen van discriminerende bedrijven maar bekend.
Ook moeten leerlingen het recht krijgen om te blijven zitten en willen we spijbelcontroleurs. We gaan ze in een vroeg stadium van spijbelen opsporen. Je kan daarbij de ouders verantwoordelijkheid geven.

Hoe voorkom je de vorming van 'witte' en 'zwarte' wijken?
Ik heb zelf in Amsterdam-West gewoond en die wijk stond als heel slecht bekend. Daar hebben ze splitsingen in woningen ongedaan gemaakt. Kleine woningen werden daardoor yuppenwoningen. Je zag de wijk in no time van kleur veranderen. Ik heb ook in Lombok gewoond begin jaren negentig. Die wijk was helemaal zwart. Daar kwamen woningen vrij die eerst corporatiebezit waren. Starters en studenten zorgden ervoor dat de wijk veranderde. Lombok is een voorbeeld van een geslaagde multiculturele wijk.

In uw boek Linkse Lente zegt u dat partijbelang ondergeschikt is aan het verwezenlijken van uw idealen, in dit geval een links kabinet. Dan kan de kiezer toch net zo goed SP stemmen?
Nee, omdat ons linkse kabinet een ideaal is. Wij willen niet regeren ten koste van alles. Daar hebben we het CDA en de PvdA voor. Dat zijn regenteske partijen. Daarbij zijn wij de enige echt groene partij. De SP is te behoudzuchtig. Als het om het sociale programma gaat dan zitten ze heel erg op verworven sociale rechten van werknemers, terwijl wij heel erg opkomen voor de emancipatie van outsiders.


Halsema toont een telraam tijdens de Algemene Beschouwingen. 'Het is juist rechts dat de overheidsfinanciën niet op orde heeft'

Rechts gruwelt van een linkse coalitie en verwacht grote financiële problemen.
Dat is een achterhaald verwijt. Het is juist rechts dat de overheidsfinanciën niet op orde heeft. In economisch slechte tijden wordt bezuinigd, waardoor het economisch herstel wordt afgeremd en in tijden van opleving gaan ze enorm uitgeven. Wij willen investeren in tijden van neergang en terughoudend zijn in periode van opgang.

Welke maatregelen van Balkenende wilt u terugdraaien?
We beginnen met de noclaim. Verhoging van het sociaal minimum. JSF draaien we meteen terug. De herkeuring van WAO-ers draaien we terug. De 1,5 miljard lagere winstbelasting voor grote bedrijven draaien we ook terug. Sorry voor het bedrijfsleven, maar ze krijgen er goedkope werknemers voor terug.

En de hypotheekrenteaftrek?
In een kabinet waar wij inzitten zal iets aan de hypotheekrenteaftrek worden gedaan, maar op termijn zal welk kabinet dan ook er aan moeten geloven. Europa gaat ons er toe dwingen. Alle economen zeggen dat het nodig is omdat het onbetaalbaar is en de huizenmarkt overspannen raakt. Het is niet goed dat de rijkste inkomens het meeste voordeel hebben van deze regeling.


Lucas Benschop | 'Er is geen crimineel die in het wetboek van strafrecht kijkt hoeveel jaar hij gaat krijgen'

Is het niet tijd om criminaliteit harder te straffen?
Nee, dat maakt geen bal uit. Er is geen crimineel die voordat hij een bank berooft in het wetboek van strafrecht kijkt hoeveel jaar hij gaat krijgen als hij gepakt wordt. Wat wel helpt is de vergroting van de pakkans. Politieagenten moeten veel meer achter hun bureau vandaan en de straat op. Een crimineel wordt namelijk wel gestopt als hij waarschijnlijk wordt gepakt.

Waarom bent u tegen kernenergie?
We hebben nog geen oplossing voor het afval. Kernafval belast ons milieu duizenden jaren. Het is ook geen duurzame oplossing, want uranium is als grondstof over niet al te lange tijd uitgeput. Je moet investeren in alternatieve vormen van energie en energiebesparing.

GroenLinks pleit voor een republiek.
We boffen met onze monarchie. Ik ben blij zoals het nu functioneert. De leden van het koningshuis vervullen hun taken buitengewoon integer. Maar erfopvolging hoort niet in een democratische rechtsstaat. Een staatshoofd moet gekozen worden en niet ontstaan door een toeval van biologie.

Nederland moet volgens het partijprogramma druk uitoefenen op de VS inzake het Internationaal Strafhof.
De EU maakt geen vuist. Nederland is wat dat betreft een saboteur in Europa. Nederland is, samen met Engeland, kritiekloos achter Bush aangelopen. Europa zou een sterke civiele macht moeten zijn naast de VS, om ervoor te zorgen dat er een gelijkwaardige onderhandeling kan plaatsvinden.

Wat vindt u van de commercialisering van de verkiezingscampagne?
Echt rampzalig. Zoals toentertijd met het debat in de Soundmixshow. Soms ontkom je er niet aan, omdat het de enige manier is om een bepaalde groep kiezers te bereiken. Zo ben ik gaan strandzeilen met BNN's Lijst 0. Dat was nog wel grappig. Maar je geneert je heel vaak. Ik kan je wel zeggen dat ik dat niet altijd met plezier doe.

/LINKS
Website GroenLinks
Biografie Halsema
Femke on tour

Tip de redactie