AMSTERDAM - De partij vierde onlangs haar veertigjarige bestaan, maar veel te juichen valt er voorlopig niet voor D66. Na ruim drie jaar regeringspartner van CDA en VVD te zijn geweest, trok D66 de stekker uit het kabinet. En een gouden regel in de politiek is: wie breekt, betaalt. Zodoende staat D66 er slecht voor in de peilingen. Aan lijsttrekker Alexander Pechtold de taak om de partij weer op de kaart te zetten.

Bekijk videoboodschap

D66 heeft ruim drie jaar geregeerd. Wat heeft u in die tijd concreet bereikt?
Geld voor onderwijs, geld voor milieu en hervormingen op sociaal economisch terrein.

Waar heeft u spijt van?
Wat ik jammer vind is de verharding, met name op het terrein van integratie. Dat gebeurt niet alleen door een minister of een kabinet, maar de hele politiek. Dinsdag (tijdens de plenaire vergadering -red.) is: ongenuanceerd gepraat over dingen rond integratie. Of dit nu een boerka is of een imam die het land uit moet of geen hand wil geven.

D66 heeft dit kabinet meer dan drie jaar gesteund.
We hebben dat lange tijd gedoogd en er veel kritiek op gehad. We hobbelden echter van incident naar incident. Dan is het altijd moeilijk te zeggen: 'dat was het moment'. Het is een opstapeling geweest. We hebben een minister die drie moties van wantrouwen heeft gekregen (Verdonk - red). De incidenten zijn niet meer op twee handen te tellen.

U heeft natuurlijk ook invloed gehad als minister.
In die 15 maanden dat ik er zat heb ik met Verdonk goed dingen kunnen afstemmen rond de Antillen. We hebben een stevig maar realistisch beleid gevoerd. Waar ik minder grip op had, was het beeld rond die 26.000 of de kwestie met Iraanse homo's. Dan heb je wel kritiek, maar iedere minister heeft toch zijn eigen verantwoordelijkheid.


Pechtold (r) met partijgenoot Lousewies van der Laan. 'Als je kritiek hebt, moet je ook laten zien wat je er vervolgens mee doet'

Lousewies van der Laan is erg kritisch geweest op D66 en gaf de partij een 4. Denkt u niet dat die zelfreflectie beter intern gehouden had kunnen worden? Een bakker zegt immers ook niet dat zijn eigen brood vies is.
Rond de lijsttrekkersverkiezing heb ik daar wat over gezegd. Ik vind dat als je kritiek hebt, je dat niet alleen moet benoemen, maar ook moet laten zien wat je er vervolgens mee doet. Lousewies heeft ervoor gekozen om dat op haar manier te doen. Ik doe dat anders. Uiteindelijk ben ik lijsttrekker geworden.

Hoe gaat u D66 beter maken?
In de lijsttrekkersverkiezing zei ik: "Ik wil de partij terug naar waar we voor stonden". Dat klonk niet flitsend. Ik wil dat D66 weer herkenbaar wordt als een partij die vrijzinnig is, een partij die zelfbeschikking, zelfontplooiing en de rechtsstaat voorop stelt. Als D66 die herkenbaarheid aan de kiezer kan tonen dan weet ik zeker dat dat stemmen gaat opleveren.

Zes zetels is uw streven. Wat als dat niet wordt gehaald?
Dan worden het er zeven.

En als het er minder worden?
Elk interview begint met peilingen. Als elk interview dat ook uitstraalt, dan wordt het een self fulfilling prophecy. Ik heb nog nooit iemand aan een sporter horen vragen 'wat als je geen goud wint?' Dan wordt het zilver. Ik ga voor goud. Ik ga voor zes zetels en ik denk dat dat realistisch is. D66 heeft nog nooit minder dan zes zetels gehaald. We bestaan veertig jaar en we hebben pieken en dalen gekend.
Waarom? Omdat we ook regeren. D66 wordt weliswaar niet bij de grote drie gerekend, maar SP en GroenLinks hebben nog nooit geregeerd. Die partijen kunnen heel veel beloven. D66 heeft de afgelopen periode een miljard voor natuur uitgetrokken, terwijl GroenLinks er nog nooit de handen aan vuil heeft hoeven te maken.

U bent nog steeds voorstander van de Europese Grondwet. Waarom houdt u hier, ondanks het nee van de kiezer, aan vast?
We zijn niet per se voor díe grondwet. De fout bij het referendum was dat we in drie maanden tijd probeerden recht te breien wat in dertig jaar niet gebeurd was, namelijk mensen meenemen in: wat is Europa wel en wat is Europa niet.
Ik hou vast aan een einddoel, namelijk dat de landen onderling beter gaan samenwerken. Europa komt vaak slecht in het daglicht als het gaat om gatenkaas of haring of de kwaliteit van zwembaden. Dat zijn excessen die geen recht doen aan de grote voordelen. Denk maar niet dat de economische groei bereikt was als we er alleen voor stonden.
Buitenlands beleid en andere zaken moeten beter verankerd worden in Europa. Ook zaken als vluchtelingenbeleid moeten daaronder vallen. Als er in Spanje boten met vluchtelingen aankomen uit Noord-Afrika moeten we niet denken dat dat een probleem van Spanje is. Met een bus zitten die mensen zo bij ons in de stad.


'Bush heeft zich geprofileerd als een politieagent die geïnteresseerd is in olie'

D66 is voorstander van een Europees leger.
Europa moet ingrijpen in de brandhaarden van deze wereld. Het doel is een tegengewicht te bieden tegen de regering van Bush. Hij heeft zich geprofileerd als een politieagent die geïnteresseerd is in olie, het tot in treurens toe najagen van terroristen en mensenrechten aan zijn laars lapt. Er is één antwoord vanuit Europa nodig.

Op den duur een verenigd Europa?
Ik zie een statenverbond. Dus niet de Verenigde Staten van Europa, maar een eigen identiteit met nauwe Europese samenwerking. Eigenlijk is die er al.

Er staat in het programma dat Nederland steeds meer een stadsstaat wordt binnen Europa. Dat willen mensen toch niet horen?
Kiezers vertrouwen me echt niet als ik alleen maar mooie verhalen vertel. Soms is een verkiezingsprogramma niet iets wat mensen willen horen, maar wel zien als rechtvaardig. Je zit niet alleen in de Tweede Kamer voor stemmen. Ik wil niet 40 procent van de kiezers aanspreken met een populair geluid.
Toen wij voorstelden dat we de pensioensleeftijd wilden verhogen naar 67 was hoongelach ons deel. Nu blijkt uit de rapportage van het CPB dat D66 de enige is die nog een beetje in de buurt komt van wat nodig is bij het oplossen van de vergrijzing.

Is de verhoging van de arbeidsparticipatie niet voldoende om de vergrijzing het hoofd te bieden?
De verhouding werkende/niet-werkende zal in twintig jaar tijd halveren. De kosten voor AOW zullen enorm toenemen, evenals de last op de zorg. We worden nu gelukkig ouder. Uit dat leven moet nu eenmaal ook de arbeid komen om ervoor te zorgen dat we het leven betaalbaar houden. Dus niet zoals veel andere partijen doen een probleem door te schuiven naar de volgende generatie.

D66 wil het ontslagrecht versoepelen. Dat geeft veel onzekerheid voor de werknemer.
Ik wil ook heel graag zekerheid, maar dat is niet realistisch.Als werkgever en werknemer het niet eens zijn, kunnen ze naar de rechter, maar als je het samen eens bent dat je uit elkaar gaat, dan moet dat heel makkelijk kunnen.

U wilt arbeidsmigratie bevorderen. Moeten we niet eerst de Nederlanders aan het werk helpen?
Natuurlijk moet je die aan het werk helpen. Maar je hebt een kaartenbak met mensen en een bak met banen en soms sluit dat niet aan. Of de banen gaan naar andere landen of je laat mensen uit andere Europese landen hier naartoe komen voor zaken die wij kennelijk niet willen doen.
Daarbij, over 20 jaar wordt er om de Polen gevochten. De vergrijzing zal doorzetten en we zullen de Polen moeten gaan hálen.


'Het lijkt wel of je boerenkool met worst moet eten en het Wilhelmus kunnen zingen'

D66 is tegen inburgeren onder dwang.
Inburgeren lijkt wel assimileren. Het lijkt wel of je boerenkool met worst moet eten en het Wilhelmus kunnen zingen. Aan onze wetten moet iedereen zich houden, maar we moeten ook niet doorslaan. Je moet positieve prikkels geven. Denk je werkelijk dat het een bal uitmaakt of je mensen daartoe verplicht? Kijk, mevrouw Verdonk denkt dat zaken in een overzichtelijk zwart/wit plaatsvinden, maar het meeste van de politiek is grijs.
Voor we spreken over verplichte taalcursussen, laten we eerst eens zorgen dat de wachtlijsten voor die cursussen worden weggewerkt. Ik heb als burgemeester (van Wageningen - red) hard moeten vechten dat we de taalcursussen überhaupt konden aanbieden.

Hoe moeten we de discriminatie op de arbeidsmarkt aanpakken?
Dat is meer een maatschappelijk probleem. Soms moet de politiek zijn tetter houden over bepaalde zaken, want dat versterkt alleen maar het wij/zij gevoel als het om integratie gaat. Den Haag moet wat meer de ruimte geven. Steden en wijken zijn daar vaak veel verder mee. Die hebben programma's waarbij gepensioneerde directeuren jonge Marokkanen onder hun hoede nemen en daarmee naar hun relaties gaan op zoek naar een baan of stageplek.

D66 wil de bedenktijd voor abortus afschaffen. Gaat dat niet te ver?
De staat moet zich hier niet mee bemoeien. Het gaat erom wie erover beslist. De vrouw of de overheid. Het is niet zo dat vrouwen dat doen tussen het winkelen door, dat is absurditeit. Het is een moeilijke afweging die vaak na jaren nog wat voor de vrouwen betekent. Het is aan de arts om de vrouw te adviseren bedenktijd te geven als die er nog over twijfelt.

/LINKS
Website D66
Biografie Pechtold
Weblog Pechtold