Bos loopt niet zomaar weg bij linkse vrienden

AMSTERDAM - Een paar maanden geleden leek niks of niemand Wouter Bos nog van een verkiezingsoverwinning af te kunnen halen. Inmiddels is het tij gekeerd en lijkt de campagne een tweestrijd te worden tussen Bos en Balkenende. NU.nl voelde de PvdA-voorman aan de tand over de standpunten die het verschil moeten maken tussen hem en zijn CDA-concurrent.

Bekijk videoboodschap

Een belangrijk punt voor de PvdA is de gratis kinderopvang. Wat is de redenering om ook gratis kinderopvang te verstrekken aan ouders die niet werken?
Een heleboel mensen die scholing krijgen kunnen daarom tijdelijk niet werken. Die kunnen ook gebruik blijven maken van de kinderopvang. Daarnaast gaan freelancers en zelfstandigen die op projectbasis werken baan in, baan uit. Het geeft enorm veel bureaucratie als je steeds weer een briefje moet inleveren om aan te geven dat je werkt en dus recht hebt op gratis kinderopvang.
Tot slot is het voor een heleboel kinderen goed om op heel jonge leeftijd al in contact te komen met andere kinderen. Met name in de Scandinavische landen zie je dat ook die functie van de kinderopvang in de praktijk heel goed werkt.

Dat kan overkomen als wantrouwen tegenover de ouders.
Dat zou zo zijn als je het verplichtend zou maken. CDA en VVD hebben gekozen voor een systeem waarbij je ouders straft als ze hun kinderen niet naar de kinderopvang brengen. In hun plan raken stelletjes hun belastingkorting kwijt als ze hun kind niet naar de kinderopvang brengen. Wij willen uiteindelijk geen financiële of kwalitatieve drempels om een kind naar de kinderopvang te sturen.

Maar volgens veel economen heeft de kinderopvang nauwelijks invloed op de participatie van vrouwen op de arbeidsmarkt.
Daar verschillen de meningen fors over en we moeten dus gewoon in de praktijk zien hoe het loopt. Het gaat ons ook niet alleen om de economische motieven. Wij hebben in onze plannen ook een impuls om de kwaliteit van de kinderopvang te verhogen.

Natuurlijk is gratis kinderopvang helemaal niet gratis, want uiteindelijk wordt het betaald uit de belastingpot. Is het niet oneerlijk dat niet-ouders moeten betalen voor de kinderopvang van ouders die in sommige gevallen niet eens zelf werken?
Als je geen auto rijdt, betaal je toch ook mee aan de aanleg van het wegennet. Er zijn nu eenmaal een aantal dingen waarvan we zeggen dat die voor iedereen belangrijk zijn en daar betalen we met zijn allen voor. Ook als je er geen gebruik van maakt. We vinden dat zoveel mogelijk mensen moeten werken in ieders belang. Dat maak je onder andere mogelijk met een goede kinderopvang en daar betaalt dus iedereen aan mee.

Coalitie

U heeft geen voorkeur voor een coalitie uitgesproken, de kiezer weet dus niet of u links of rechts gaat.
Met de SP en GroenLinks hebben we in de oppositie heel goed kunnen samenwerken en die partijen zie ik dan ook als bondgenoten. Daar loop ik dan ook niet zomaar bij weg. Of we een gezamenlijke meerderheid halen, weet ik niet.
Ik ben er heilig van overtuigd dat als de SP, GroenLinks en PvdA ieder zelfstandig de verkiezingen ingaan, ze meer zetels halen dan als ze zich nu aan elkaar verbinden. Dan gaat de PvdA op SP lijken en omgekeerd gaat de SP op de PvdA lijken. Dat kost ons allebei zetels.

Volgens Rutte bent u veel meer een Den Uyl dan een Wim Kok.
Ik begrijp dat Mark Rutte wanhopige pogingen doet om zichzelf te profileren. Het is best moeilijk voor de VVD om aandacht te krijgen.

Ziet u zichzelf meer als Kok of als Den Uyl?
Ik ben politiek bewust geworden in de tijd dat Den Uyl de leiding had van de PvdA, dus dat heeft mij gevormd. Den Uyl was een vechtjas. Je haatte hem of je hield van hem. Dat vond ik ook wel mooi. Fortuyn had dat ook zo en die passie is goed voor de politiek. Bestuurlijk ben ik echter veel meer als Kok. Hij was als minister van Financiën heel zuinig, hij gaf geen cent te veel uit. Dat hoort bij de Partij van de Arbeid altijd zo te blijven.


Johan Boerman | 'Eén ding is voor mij niet onderhandelbaar, namelijk het principe dat in goede en in slechte tijden de lasten altijd eerlijk verdeeld moeten worden'

Welke concessies zal u bij coalitieonderhandelingen nooit doen?
We hebben een heleboel belangrijke punten. Het generaal pardon voor asielzoekers die onder de oude vreemdelingenwet zijn binnengekomen, afstappen van de no-claim regeling. Maar ook onderzoek naar de politieke steun van de oorlog in Irak. Eén ding is voor mij niet onderhandelbaar, namelijk het principe dat in goede en in slechte tijden de lasten altijd eerlijk verdeeld moeten worden.

Fiscalisering AOW

Hoe gaat u de kiezer overtuigen dat fiscalisering van de AOW toch echt nodig is?
Iedereen kan rekenen en begrijpt dat je een betaalbaarheidsprobleem hebt als er meer ouderen komen en tegelijkertijd minder mensen werken. Iedereen begrijpt ook wel ongeveer wat de keuzes zijn. Je kunt verder gaan met bezuinigen, maar wij hebben het idee dat Nederland daar nu wel genoeg van heeft gehad. Ook kan de pensioenleeftijd omhoog, daar kiezen wij ook niet voor.
Wat blijft er over? Ik denk dat we het op een heel eerlijke manier doen door jongeren te vragen of ze wat langer doorwerken dan hun ouders. Daarbij vragen we mensen die straks AOW krijgen om er naar draagkracht aan bij te dragen. Dat is de eerlijkste manier om de kosten te dragen.

Is het verhogen van de arbeidsparticipatie niet genoeg?
Iedereen die dat heeft berekend zegt dat het verhogen van de participatie een bijdrage levert, maar het is nooit genoeg. CDA neemt maatregelen door te bezuinigen op de zorg. Wij vinden dat dat ouderen veel harder raakt dan ons plan om ze te laten meebetalen.

Overheid

De Rijksoverheid moet doelmatiger werken, staat in het programma van de PvdA. 60.000 ambtenaren moeten in vier jaar tijd worden ontslagen. Dit soort plannen zijn er vaker geweest, maar in de praktijk is er weinig van terecht gekomen.
Alle grote partijen hebben van het CPB te horen gekregen dat die ambities inderdaad niet kunnen, maar er kan wel wat. Dit kabinet heeft laten zien dat je best aantallen ambtenaren kunt terugbrengen. Het allerbelangrijkste is dat dan ook de politiek minder ambities heeft. Als de politiek blijft zeggen dat alles anders moet met onderwijs en met de sociale zekerheid, dan heb je daar ambtenaren voor nodig. Het is tijd om op te houden met steeds maar nieuwe dingen te verzinnen, laten we de bestaande regels goed met elkaar uitvoeren. Dan kun je met minder ambtenaren toe.

Ik kan niet geloven dat u straks niets gaat terugdraaien van wat de kabinetten-Balkenende hebben ingevoerd.
Nee, maar we kiezen er wel voor om het land niet in chaos te dompelen. Als je kijkt naar de ziektenkostenverzekering: we gaan niet drie jaar tijd verspelen om een nieuw zorgstelsel op te zetten, waardoor verzekeraars weer op een andere manier moeten werken. Moeten patiënten wéér aan een ander systeem wennen. We gaan dan liever binnen het bestaande systeem de boel eerlijker maken. Dus de no-claim eruit en inkomenafhankelijke premies.

Asiel en immigratie

Is een generaal pardon niet oneerlijk voor mensen die niet eindeloos hun asielprocedure rekten en weggingen? Paars was toch mede verantwoordelijk voor die trage procedures?
Paars heeft het ook laten liggen, net zoals Balkenende het de afgelopen jaren heeft laten liggen. We hebben nu de mogelijkheid om er iets aan te doen. Het draagvlak bij het volk om op een strenge manier met immigratie om te gaan, vergroot je door met bestaande gevallen op een fatsoenlijke manier om te gaan. Dat begrijpen mensen wel. Het is een pragmatische oplossing met een mate van rechtsongelijkheid, dat klopt. Maar zoals het nu gaat vind ik zoveel groter onrecht.

U bent voorstander van gemengde wijken. Zelf woont u in Amsterdam-Noord op een dijk met dure woningen en niet in een zwarte wijk. Dat is toch een keuze die je zelf maakt?
Zeker, en zo maken ontzaglijk veel mensen die keuze. Het enige wat je kunt doen is zorgen dat ook in de oudere wijken aantrekkelijke woningen staan, zodat daar ook mensen met een hoger inkomen willen wonen. Tegelijkertijd moeten er goedkopere woningen in duurdere buurten staan. Ik geloof niet dat je mensen mag dwingen. Je moet het aantrekkelijker maken.

De PvdA wil selectieve migratie. Waar is de solidariteit bij de sociaaldemocraten?
Ik geloof niet dat het solidair is om mensen die geen enkele kans van slagen maken in Nederland, toch in Nederland binnen te laten. Die raken waarschijnlijk van de regen in de drup. Ik vind dat je eisen mag stellen aan mensen die uit eigen vrije wil naar een land gaan, omdat hun geliefde daar zit, of omdat ze daar een baan willen vinden.

Europa

U filosofeert in uw boek over meer samenwerking op Benelux- of Schengen-niveau. Betekent dat dat Nederland nog meer soevereiniteit gaat afstaan?
Het betekent dat we niet moeten proberen alles in Europa met de totale groep op hetzelfde moment en met dezelfde snelheid moeten proberen te regelen. Ik kan me voorstellen dat dat met Nederland, België, Luxemburg en misschien Duitsland erbij, veel sneller kan. Dan hoeven wij niet te wachten tot al die andere landen het met ons eens zijn. We moeten iets meer ruimte voor elkaar laten. Ook omdat ik denk dat dat het draagvlak bij de bevolking vergroot.

De EU landbouwsubsidies inperken lijkt onmogelijk, vanwege de belangen van bijvoorbeeld Frankrijk. Hoe wilt u dat doen?
Dat is een zaak van lange adem. De afgelopen jaren zijn kleine stapjes vooruit gezet, daar moet ik Balkenende voor complimenteren. Misschien dat wisseling van leiderschap in Frankrijk daar ook nog een bijdrage aan gaat leveren. Ik heb geen illusies, dat wordt een heel langzaam proces.

/LINKS
Website PvdA
Biografie Bos
Bos op Hyves

Tip de redactie