DEN HAAG - De Tweede Kamer wil snel opheldering over berichten over martelingen of mishandeling van Iraakse gevangenen door Nederlandse officieren. Dit zou november 2003 zijn gebeurd in de Zuid-Iraakse provincie al-Muthanna.

De PvdA en GroenLinks dringen aan op een parlementair onderzoek. D66 wil maandag een spoeddebat. Minister-president Jan Peter Balkenende reageerde geschokt en wil snel duidelijkheid.

Basisfeiten

Minister Henk Kamp van Defensie wil pas in de loop van vrijdag reageren op het bericht dat Nederlandse militairen in 2003 Iraakse verdachten hebben mishandeld of zelfs gemarteld. "Ik kan nu geen antwoord geven, ik moet eerst beschikken over de basisfeiten", zei hij kort voor de wekelijkse vergadering van de ministerraad. "Dit kan natuurlijk niet. Men mag zich nooit verlagen tot dit soort praktijken", zei minister Bot (Buitenlandse Zaken).

De Volkskrant berichtte vrijdag over de misstanden bij de verhoren. Een woordvoerder van het ministerie van Defensie bevestigde dat leden van de Militaire Inlichtingen en Veiligheidsdienst (MIVD) bij verhoren in het najaar van 2003 de regels hebben overtreden bij het verhoor van verdachten in Irak.

Verbijsterd

De politiek wil zo snel mogelijk duidelijkheid over de mogelijke mishandelingen. GroenLinks is verbijsterd, zeker omdat de partij in mei 2004 in Kamervragen heeft verzocht na te gaan of er bij de Nederlandse commandanten of militairen iets bekend was over de mishandeling van gevangengenomen Irakezen in de provincie Al-Muthanna. Toen meldde de regering dat er "niets bekend" was over mishandeling van gevangenen door militairen.

Parlementair onderzoek

Fractieleider Femke Halsema dringt aan op een parlementair onderzoek en wil dat alle politieke partijen voor overleg terugkeren van verkiezingsreces. D66 vraagt om een spoeddebat maandag.

Doofpot

Ook de PvdA wil een parlementair onderzoek. "De geur van de doofpot stijgt hier op", stelde PvdA-leider Wouter Bos vast voor Radio 1. VVD en CDA willen eerst meer duidelijkheid van minister Henk Kamp van Defensie over de berichten over marteling of mishandeling, voordat de partijen aandringen op een parlementair onderzoek.

Henk Jan Ormel van het CDA vindt dat Kamp snel met feiten moet komen en roept hem op om zelf een onafhankelijk onderzoek in te stellen.

Rol

De militaire vakbond AFMP gaat er van uit dat het ministerie van Defensie al langer op de hoogte is geweest van mogelijke martelingen door Nederlandse militairen in Irak. "Dit kan niet hebben plaatsgevonden zonder dat leidinggevenden op de hoogte waren. We vragen ons af wat precies de rol geweest is van de Koninklijke Marechaussee, de politieke leiding en dan met name minister Henk Kamp van Defensie", aldus voorzitter Wim van den Burg.

Volgens de voorman was zijn bond tot donderdag niet op de hoogte gebracht van mogelijk wangedrag door Nederlandse officieren in Irak in 2003.