Donald Trump moet zich, als eerste president ooit, voor de tweede keer verantwoorden tijdens een politieke rechtszaak in de Senaat. Die begint komende dinsdag. Met deze stoomcursus ben je binnen een paar minuten bijgepraat.

Waarom het belangrijk is: Trump wordt beschuldigd van aanzetten tot rebellie en werd daar begin januari voor in staat van beschuldiging gesteld door het Huis van Afgevaardigden. De aanklacht draait om zijn rol bij de bestorming van het Capitool in Washington (het parlementsgebouw) door zijn aanhangers op 6 januari.

Het proces en alles eromheen biedt vooral inzicht in de politieke verhoudingen. Hoe zullen de Democraten en de Republikeinen de komende jaren met elkaar omgaan? Wat doen de Republikeinen met de nalatenschap van Trump, zowel landelijk als binnen hun eigen partij?

Om concrete uitkomsten gaat het eigenlijk niet, want de kans op een veroordeling is heel klein. Trump is bovendien al president-af. Zo'n voornamelijk symbolische rechtszaak zal waarschijnlijk weinig kiezers tot een partijoverstap bewegen, als de schandalen uit het recente verleden een leidraad zijn.

Achtergrond: Voor een veroordeling is twee derde (67) van de honderd senatoren in de jury nodig. De Democraten hebben de dunst mogelijke meerderheid van vijftig zetels (vicepresident Harris heeft de beslissende stem, maar alleen bij een gelijkstand). Dit betekent dat zeventien Republikeinen voor afzetting zouden moeten stemmen.

  • De Republikeinen hebben al geprobeerd de zaak af te blazen, omdat die ongrondwettig zou zijn. De motie sneuvelde in de Senaat, met 55-45 stemmen. Slechts vijf Republikeinen voegden zich bij de Democraten. Daaruit valt af te leiden dat de kans op veroordeling van Trump miniem is.

  • Je kunt iemand die geen president meer is niet afzetten, zeggen de meeste Republikeinen. Veel van hen kunnen het zich niet veroorloven Trumps achterban van zich te vervreemden. De oud-president is nog steeds mateloos populair onder Republikeinse kiezers.

  • De Democraten noemen het een principekwestie: het Congres mag een aanval op de democratische rechtsstaat niet laten passeren. Extra lokkertje: áls Trump wordt veroordeeld, kan hem worden verboden ooit nog een politiek ambt te bekleden. Hij kan dan dus niet opnieuw presidentskandidaat worden. Maar die kans is, zoals gezegd, miniem.

  • De negen impeachment managers (Democraten uit het Huis, die optreden als aanklagers) hebben Trump opgeroepen onder ede te komen getuigen. Die wees dat meteen van de hand. Het is nog niet duidelijk of de Democraten andere getuigen willen horen.

Het grote plaatje: Binnen de Republikeinse Partij woedt een interne strijd rond de nalatenschap van Trump en de toekomstige invloed van het 'trumpisme'.

  • Sommige Republikeinen uit de oude partijelite die Trump eerder blind steunden, zoals senator Mitch McConnell, rekenen de oud-president aan dat de partij binnen zijn enkele termijn zowel het Witte Huis als de meerderheid in beide kamers van het Congres heeft verloren. Het trumpisme spreekt een te nauwe groep kiezers aan, vinden zij, en dat biedt weinig kans op verkiezingssucces. Maar diezelfde groep vormt wel een overweldigende meerderheid van de huidige partijleden.

  • Andere politici, zoals senatoren Ted Cruz en Josh Hawley, zien zichzelf als de ideologische opvolgers van Trump. Zij zouden zijn trouwe achterban graag van hem overnemen. Het is echter zeer de vraag of de oud-president zijn invloed vrijwillig uit handen zal geven.

Als je verder alles vergeet, onthoud dan: Tenzij er gekke dingen gebeuren, komt Trump weer met de schrik vrij. Wat dat betreft is wat er straks in de wandelgangen gebeurt interessanter dan de politieke rechtszaak zelf.

We zijn benieuwd naar wat je van de vorm van dit artikel vindt. Geef hier je mening en help ons NU.nl te verbeteren.