Of je nou voor- of tegenstander van de vertrekkende president Donald Trump bent, niemand kan ontkennen dat zijn tumultueuze bewind geen vergelijk kent in de moderne Amerikaanse geschiedenis. NU.nl kijkt in drie delen terug op de laatste vier jaar. Wat is Trumps politieke en maatschappelijke nalatenschap? Deel 2: Wat kreeg Trump voor elkaar voor zijn aanhangers?

In dit deel kijken we naar de fans van de vertrekkende president. Wat zijn volgens hen de belangrijkste prestaties die Trump heeft geleverd tijdens zijn verblijf in het Witte Huis?

Rechtspraak

Veruit de belangrijkste nalatenschap van Trump voor veel zijn aanhangers, vooral die uit de klassiekere Republikeinse hoek, is zijn invloed op de federale rechtspraak.

Onder zijn regering werd de conservatieve meerderheid in het Hooggerechtshof uitgebouwd met de levenslange benoeming van drie nieuwe opperrechters.

Hij benoemde bovendien meer dan tweehonderd conservatieve rechters bij lagere federale rechtbanken - ook allemaal benoemingen voor het leven.

Heel belangrijk daarbij was de aanstelling van rechters bij de federale gerechtshoven, de op een na hoogste rechtbanken van het land. Trump benoemde binnen vier jaar 54 van hen - slechts één minder dan zijn voorganger Obama binnen acht jaar. Zij vormen een kwart van de huidige rechters.

Trump koos vaak voor relatief jonge kandidaten. Zij zullen nog tientallen jaren zorgen voor een sterk conservatief geluid binnen de Amerikaanse rechtspraak. Door politieke verlamming in het Congres worden veel politieke conflicten in de VS uiteindelijk door de rechter beslist, dus dat is zeer voordelig voor de Republikeinen.

Amy Coney Barrett werd in oktober 2020 de derde Trump-kandidaat die werd ingezworen als rechter in het Amerikaans Hooggerechtshof. (Foto: ANP)

Strafrechthervorming

Trump tekende eind 2018 een nieuwe wet, die breed werd gesteund door zowel de Republikeinen als de Democraten. De wet omvatte onder meer verlaging van minimumstraffen voor federale drugsmisdrijven en meer mogelijkheden voor vervroegde vrijlating en rehabilitatie. Het was de eerste omvangrijke hervorming van de Amerikaanse strafrechtketen in decennia.

De veranderingen in de nieuwe wet waren relatief bescheiden, maar veel activisten en belangengroepen die strijden tegen massadetentie en de gevangenisindustrie waren verheugd.

Conservatief sociaal beleid

De conservatieve invloed in de rechtspraak kan grote gevolgen hebben voor een aantal sociale dossiers die veel conservatieven nauw aan het hart gaan, zoals de strijd tegen abortus en lhbti-rechten.

Trumps regering verminderde de financiële steun voor abortusklinieken en organisaties die vrouwen doorverwijzen voor een abortus, zowel in binnen- als buitenland.

De president probeerde te bewerkstelligen dat lhbti-werknemers door hun werkgever mogen worden ontslagen op basis van hun geaardheid. Het Hooggerechtshof wees dat in juli 2020 van de hand.

Het Hooggerechtshof ging wel akkoord met een ander besluit van de regering-Trump: een verbod op transgender personen in de Amerikaanse strijdkrachten. Zijn regering liet ook de eis varen dat scholen die federaal geld ontvangen de rechten van transgender scholieren beschermen.

Binnenlandse economie

In Trumps eerste jaar als president werd de grootste belastinghervorming in drie decennia doorgevoerd, wat in de rest van zijn termijn zijn grootste prestatie op wetgevend gebied bleef. De belastingen voor het bedrijfsleven werden flink teruggeschroefd en werkende Amerikanen kregen tijdelijke verlagingen.

Daarnaast schrapte Trump veel regelgeving, zoals milieuregels, om hindernissen voor bedrijven weg te nemen.

Het is lastig om economische ontwikkelingen toe te schrijven aan de acties van een specifieke president. Die heeft maar een beperkte invloed heeft op het reilen en zeilen van de wereldeconomie. Veel economen zijn het er wel over eens dat het beleid van de regering-Trump bijdroeg aan de forse Amerikaanse economische groei voor de pandemie.

Internationale handel

Trump verwees het Noord-Amerikaanse vrijhandelsverdrag NAFTA met Canada en Mexico naar de prullenbak en heropende de onderhandelingen. Daar kwam een nieuw akkoord uit, dat volgens de meeste economen gunstiger is voor de VS.

Zijn aanpak van China, waarmee hij een handelsoorlog begon, is omstreden, maar de kritiek heeft vooral betrekking op de toon die Trump koos en zijn grillige benadering, niet zozeer op de inhoud van zijn klachten over de ongunstige positie van de VS in de handelsrelatie met de Aziatische reus. Dat China op economisch vlak moet worden aangepakt, wordt tegenwoordig zelfs aan Democratische zijde breed erkend.

Coronavaccins

Trumps optreden ten aanzien van de pandemie is zeer omstreden. Waar de meeste deskundigen het tot voor kort wel over eens waren: 'Operation Warp Speed' was een succes. De Amerikaanse regering ging onder die noemer partnerschappen aan met farmaceuten en stond voor hen garant, zodat zij zonder grote financiële risico's konden inzetten op de ontwikkeling van coronavaccins. Die kwamen er historisch snel.

Recent is de glans van Operation Warp Speed wat vervaagd, vanwege grote vertragingen bij de distributie van vaccins.

Israëlische fans van Trump rijden van Tel Aviv naar de Amerikaanse ambassade in Oost-Jeruzalem om hun steun aan hem te betuigen, oktober vorig jaar. (Foto: ANP)

Buitenlandbeleid

Trump brak met decennia van Amerikaans beleid door Jeruzalem te erkennen als de hoofdstad van Israël, wat aan conservatieve zijde met vreugde werd ontvangen.

Een omvangrijk vredesplan voor het Israël-Palestina-conflict bleek vooral een verlanglijstje van de rechtse Israëlische premier Benjamin Netanyahu en zal niet veel opleveren aan de onderhandelingstafel.

De regering-Trump bemiddelde bij de normalisatie van de relaties tussen Israël en verschillende Arabische staten, zoals Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten. Er zijn aanwijzingen dat er zelfs wordt gepraat tussen Israël en oud-aartsvijand Saoedi-Arabië.

Iran-haviken waren blij met Trumps afwijzing van het kernakkoord met Iran en zijn verdere harde opstelling naar dat land, maar voor veel van hen ging hij uiteindelijk niet ver genoeg.

Dat was juist reden tot vreugde bij een ander deel van zijn achterban. In tegenstelling tot voorgangers Barack Obama en George W. Bush begon Trump niet aan nieuwe militaire avonturen in het buitenland. Hij bouwde de Amerikaanse militaire aanwezigheid in Irak, Syrië en Afghanistan af (hoewel die terugtrekkingen met horten en stoten verliepen).

In het derde en laatste deel van deze serie lees je hoe de critici van Trump zijn presidentschap bekijken. Het eerste deel beschrijft hoe zijn opkomst de Amerikaanse politiek in beroering bracht.