De bestorming van het Amerikaanse Capitool door Trump-aanhangers op woensdag roept in de Verenigde Staten vragen op over de betrokkenheid van president Donald Trump. Hij trekt de legitimiteit van de verkiezingsuitslag in twijfel en zweepte de betogers op. Welke consequenties kan dat voor hem hebben?

President Trump sprak woensdag de duizenden aanhangers toe die zich verzameld hadden in het park aan de zuidkant van het Witte Huis en moedigde hen aan naar het Capitool te gaan. "We gaan onze dappere senatoren en afgevaardigden toejuichen," zei hij, "en waarschijnlijk gaan we niet zo hard juichen voor sommigen van hen, want jullie kunnen ons land nooit terugveroveren met zwakte!"

Na zijn speech, waarin hij zo'n zeventig minuten lang brieste over verkiezingsfraude en gestolen winst, keerde de president terug naar zijn ambtswoning. De Trump-aanhangers trokken de heuvel naar het parlementsgebouw op en ontketenden daar de complete chaos.

Volgens bronnen binnen het Witte Huis weigerde Trump de Nationale Garde op te roepen om de overspoelde politie in het Capitool te ontzetten en moest vicepresident Mike Pence dat uiteindelijk doen. In een videoboodschap riep de president zijn aanhangers later wel op naar huis te gaan, maar herhaalde hij in dezelfde adem zijn ongefundeerde claims.

"Dit is wat je krijgt als een heilige monsterzege in de verkiezingen zo zonder ceremonie en op wrede wijze wordt afgenomen van geweldige patriotten, die al zo lang zo slecht en oneerlijk behandeld zijn", schreef hij op Twitter.

Vervolging zit er niet in

Juridische consequenties voor de rol die de president speelde rond de bestorming zijn onwaarschijnlijk. Trump droeg zijn aanhangers niet letterlijk op het Capitool te bestormen, wat strafrechtelijke vervolging ingewikkeld maakt - de complicaties rond het vervolgen van een zittend staatshoofd nog buiten beschouwing gelaten.

De Democratische afgevaardigde Ilhan Omar uit Minnesota liet woensdagavond weten een afzettingsprocedure voor te bereiden, maar zo'n politieke rechtszaak zou op dezelfde juridische problemen stuiten. Bovendien is het onwaarschijnlijk dat de leiders van haar partij daar veel voor voelen: het zou de immense verdeeldheid in het land nog verder aanwakkeren, en over minder dan twee weken treedt Joe Biden al aan als Trumps opvolger.

Capitool-bestorming: dit zijn de mogelijke gevolgen voor Trump
283
Capitool-bestorming: dit zijn de mogelijke gevolgen voor Trump

Schok bij de Republikeinen

Democraten zijn niet de enigen die tot op het bot geschokt zijn door de gebeurtenissen die zich woensdag voltrokken. Trump-loyalisten in het Congres braken publiekelijk met de president en veroordeelden zijn optreden.

Verschillende medewerkers van het Witte Huis, onder wie adjunct-nationale veiligheidsadviseur Matthew Pottinger en adjunct-perschef Sarah Matthews kondigden hun vertrek aan. Bronnen voorspellen dat anderen hun voorbeeld zullen volgen.

De onvrede is ook doorgedrongen tot het kabinet. Amerikaanse media melden dat daar wordt gepraat over de tijdelijke afzetting, door het 25ste amendement van de grondwet aan te roepen en te verklaren dat Trump niet langer in staat is zijn functie uit te voeren. Die geruchten zijn nog niet erg concreet.

Wel staat vast dat de instemming van vicepresident Pence en een meerderheid van de ministers noodzakelijk zou zijn. Dat is een hoge drempel.

Trump roept ene na andere storm op

De bestorming van het Capitool, een politiek heiligdom voor veel Amerikanen, en de rol die Trump daarbij speelde zijn historisch. Op veel fronten zal hij kunnen blijven vasthouden aan zijn imago als de man die de ene na de andere storm oproept en wonderwel ongedeerd blijft tussen het rondvliegende puin.

De vraag is vooral in hoeverre het chaotische en gewelddadige einde van zijn presidentschap invloed zal hebben op zijn macht over en nalatenschap binnen de Republikeinse Partij.