Het tweede verkiezingsdebat tussen de Amerikaanse president Donald Trump en zijn Democratische rivaal Joe Biden in de nacht van donderdag op vrijdag was een stuk inhoudelijker en minder chaotisch dan het eerste. Of het veel kiezers over de streep zal trekken, valt te bezien.

De president was kalmer en liet Biden vaker uitpraten. De moderator, Witte Huis-correspondent Kristen Welker van NBC News, kon mede daardoor meer controle over het debat houden dan haar Fox News-collega Chris Wallace.

Welker trad soms resoluut op om de kandidaten weer op schema te krijgen. Hoewel Trump haar onpartijdigheid afgelopen dagen openlijk in twijfel trok, bleven grote botsingen tussen de twee uit.

Voor beide kandidaten was het debat de laatste gelegenheid om zich te presenteren aan een breed publiek van tientallen miljoenen Amerikanen.

Zo verliep het laatste debat tussen Trump en Biden
260
Zo verliep het laatste debat tussen Trump en Biden

'We staan op het punt een duistere winter in te gaan'

De pandemie was het onderwerp van de openingsvraag: als u president wordt, hoe zal uw regering de coronacrisis te lijf gaan? Deskundigen stellen dat de VS inmiddels te maken heeft met een derde golf.

Trump prees de experimentele medicatie die hij ontving na zijn eigen coronadiagnose en stelde dat twee farmaceuten "binnen enkele weken" hun ontwikkeling van een vaccin zullen afronden. "Het virus zal gewoon verdwijnen", zei hij meermaals. "We zijn er bijna uit."

Biden zei dat Trump een te rooskleurig beeld schetst en zijn regering "bijna niks" heeft gedaan om de uitbraak te stoppen.

Hij waarschuwde dat deskundigen nog 200.000 Amerikaanse doden voorspellen voor het einde van het jaar. "We staan op het punt een duistere winter in te gaan, een duistere winter, en hij heeft geen duidelijk plan." Over zijn eigen gedroomde beleid zei hij dat hij alle Amerikanen zal aansporen mondkapjes te dragen en landelijk voor meer testcapaciteit zal zorgen.

Trump en Biden tijdens het debat, moderator Welker op de achtergrond. (Foto: ANP)

Plannen voor de zorg

Daarna kwam de zorg ter sprake - traditioneel een van de belangrijkste verkiezingsthema's en dit jaar vanzelfsprekend extra acuut.

"Wat ik graag wil doen, is een veel betere gezondheidszorg", zei Trump, zonder uit te leggen hoe dat eruit moet komen te zien. De Republikeinen beloven al sinds het begin van zijn presidentschap dat ze een alternatief voor 'Obamacare' zullen presenteren. Dat is tot op heden niet gebeurd.

Biden gaf meer details. Hij wees de beschuldiging dat hij vijandig staat tegenover de particuliere verzekeringssector van de hand en zei dat hij Amerikanen wil laten kiezen tussen private en publieke zorgverzekering.

Meer persoonlijke aanvallen

In de tweede helft van het debat nam het aantal persoonlijke aanvallen toe. Trump zette in op een vooralsnog onbewezen claim dat Biden zich via zijn zoon liet betalen door buitenlandse overheden.

"Ik heb in mijn leven nog geen cent van een buitenlandse bron ontvangen", reageerde Biden. Als tegenaanval verwees hij naar de onthulling van The New York Times dat Trump een Chinese bankrekening heeft en drong hij erop aan dat de president zijn belastingaangiftes openbaar maakt.

De president had geen effectief antwoord op een vraag over ruim vijfhonderd migrantenkinderen die van hun families werden gescheiden en van wie de ouders nu spoorloos zijn. Biden dook daar onmiddellijk bovenop.

Sterkere momenten voor Trump kwamen tijdens de discussie over een misdaadwet uit de jaren negentig, waarvan toenmalig senator Biden destijds uitgesproken voorstander was. De wet leidde tot massadetentie voor kleine drugsvergrijpen. Minderheidsgroepen werden onevenredig hard getroffen.

Na het debat werden de kandidaten begroet door hun echtgenoten. (Foto: ANP)

Trump probeert gematigde kiezers aan te spreken

President Trump deed duidelijk zijn best weifelende kiezers buiten de harde kern van zijn achterban aan te spreken, die zijn beleid in grote lijnen goedkeuren, maar worden afgeschrikt door zijn ongepolijste en confronterende benadering. Op die koerswijziging hadden zijn adviseurs aangedrongen. De president loopt in de peilingen al zes maanden achter op zijn rivaal.

Een herhaald anti-Biden-argument dat op dat front effectief kan blijken, is dat de oud-vicepresident een lange politieke loopbaan achter de rug heeft en acht jaar in het Witte Huis zat. Biden had volgens Trump genoeg tijd en ruimte om zijn doelen te bereiken, maar slaagde daar niet in.

Biden presenteerde de verkiezingen op zijn beurt als een referendum over het presidentschap van Trump en kon, meer dan tijdens het vorige debat, zijn beleidsplannen bespreken.

Zowel Trump als Biden maakte zich schuldig aan de nodige overdrijvingen, misleidende opmerkingen en onwaarheden. De president deed dat wel aanzienlijk vaker dan zijn rivaal.

Het is zeer de vraag of de kandidaten nog veel kiezers over de streep wisten te trekken. Een overduidelijke winnaar kwam niet naar voren, en de invloed van debatten op de einduitslag is doorgaans beperkt.

Bovendien zijn er minder dan twee weken te gaan tot de verkiezingsdag en hebben tientallen miljoenen Amerikanen hun stem al uitgebracht.