Op 3 november gaan de Amerikanen naar de stembus. Blijft Donald Trump president of neemt zijn Democratische uitdager Joe Biden het stokje over? Donderdag organiseerde NU.nl een live vragensessie over de Amerikaanse verkiezingen. Op reactieplatform NUjij en onze socialemediakanalen kregen we veel vragen binnen die we met buitenlandverslaggever Matthijs le Loux hebben beantwoord. De belangrijkste en meest gestelde vragen lees je terug in dit overzicht.

Welke kandidaat staat er momenteel het best voor en wat is het verschil met de peilingen van vier jaar geleden?

"Biden staat er het best voor op dit moment: al maandenlang gaat hij aan de leiding in de peilingen. Meestal wordt zo'n verschil richting de verkiezingsdag kleiner, maar dat lijkt nu niet het geval. Het is afwachten wat er de komende drie weken gebeurt."

"Het lijkt op de situatie van de vorige verkiezingen. Vier jaar geleden was de kans heel groot dat Hillary Clinton de verkiezingen zou winnen. Maar de situatie is nu natuurlijk heel anders. Neem bijvoorbeeld de coronapandemie en de Black Lives Matter-protesten. Die hebben geen positieve invloed op de campagne van Trump. Daarnaast was Clinton als politicus en persoon minder populair dan Biden."

"Bovendien zat er vier jaar geleden een grote fout in de peilingen. Witte mannen met een praktische opleiding werden structureel te weinig meegenomen in de peilingen. Die verschenen wel op verkiezingsdag en zo kon Trump een ommekeer teweegbrengen."

Hoe je president van de VS wordt met minder stemmen dan je concurrent
445
Hoe je president van de VS wordt met minder stemmen dan je concurrent

Vanwege de coronacrisis wordt er meer gestemd per post en dat zorgt voor de nodige ophef. Hoe werkt dit precies en is dit betrouwbaar?

"Stemmen per post kan op twee verschillende manieren. Je kunt zelf een stembiljet aanvragen, en in sommige staten krijg je standaard een stembiljet thuisgestuurd."

"Het is vooral Trump die daar twijfel over zaait. Hij zegt dat er makkelijk fraude gepleegd kan worden bij het automatisch toesturen van stembiljetten. Wetenschappelijke onderzoeken spreken tegen dat er veel verkiezingsfraude wordt gepleegd in de VS, het gaat om duizendsten van een procent. Stemmen per post is daarnaast niet nieuw: er zijn vijf staten waar al een aantal jaar enkel een stem per post kan worden uitgebracht."

"Dit jaar verlopen de verkiezingen wel wat chaotischer door de coronacrisis. Een aantal staten heeft de mogelijkheden om te stemmen uitgebreid. Dat zal eerder leiden tot vertragingen of het afkeuren van stembiljetten omdat er geen handtekening op staat of een vakje niet goed is ingevuld. Het is niet per se fraudegevoeliger."

Hoe groot is het percentage zwevende kiezers en welke swingstaten zijn deze verkiezingen belangrijk?

"De aantallen van zwevende kiezers vallen een beetje tegen. Slechts 4 tot 6 procent weet nog niet wat ze gaat doen. De meeste Amerikanen hebben al besloten op wie ze gaan stemmen."

"De debatten tussen Trump en Biden en tussen de running mates Mike Pence en Kamela Harris hebben ook niet zo veel effect op de einduitslag. De kandidaten krijgen hier en daar wel een boost, maar dat wordt later in de peilingen weer gladgestreken."

Debat Trump en Biden: 'De kiezer is de grootste verliezer'
214
Debat Trump en Biden: 'De kiezer is de grootste verliezer'

"Voor president Trump is Florida een heel belangrijke swingstaat. Als hij die verliest, wordt het voor hem heel moeilijk om in het Witte Huis te blijven. Hij moet dan andere swingstaten gaan winnen, zoals de swingstaten die hij in 2016 won - dat zijn Michigan, Pennsylvania en Wisconsin - maar ook nog een swingstaat die hij verloor, bijvoorbeeld Minnesota."

Op 3 november is het verkiezingsdag. Is de uitslag op 4 november ook direct bekend?

"Normaal gesproken wel, maar dat zou dit jaar weleens anders kunnen zijn. Door het coronavirus gaan veel mensen op afstand stemmen, vervroegd en/of per post. Dat heeft gevolgen voor het tellen van de stemmen."

"In sommige staten mag je een vervroegde stem alvast tellen. In Florida is dat veertig dagen voor 3 november. In andere staten mag dat pas op 3 november. Dan krijgen de tellers het dus extra druk, omdat ze naast de reguliere stemmen ook nog de stemmen per post moeten verwerken."

"Als we de huidige situatie in de peilingen als uitgangspunt nemen, en Biden pakt de overwinning in Florida en later ook in een paar andere swingstaten, dan hoeft de uitslag niet lang op zich te laten wachten. Bij 270 gedelegeerden (kiesmannen, red.) is het namelijk klaar."

"Anderzijds kan het ook heel close worden. Mogelijk wordt er een juridische strijd gevoerd in een aantal swingstaten. Dan kan het dagen of weken duren voordat de uitslag vaststaat."

Wat kan Trump doen als hij de uitslag niet accepteert?

"Tijdens het debat tussen de presidentskandidaten heeft Trump gezegd: 'Als ik verlies, is er fraude gepleegd. Ik moet wel winnen, anders hebben de Democraten valsgespeeld.' Dat leidde in de Verenigde Staten wel een beetje tot paniek."

"Trump houdt het allemaal suggestief en wanneer de uitslag dicht bij elkaar ligt, kan het spannend gaan worden. Dan zou het Hooggerechtshof hier zich mogelijk over moeten uitspreken. Als de overwinning van Biden groot genoeg is, dan heeft Trump geen poot om op te staan."

Correctie: In een eerdere versie van dit artikel stond dat Trump in 2016 Arizona verloor. Dat moest Minnesota zijn. Het artikel is aangepast.

Bedankt voor al jullie vragen. Lees voor verkiezingsnieuws iedere werkdag de update van Matthijs le Loux en houdt ook onze socialemediakanalen in de gaten voor meer vragen over de Amerikaanse verkiezingen.