De conservatieve Amerikaanse kandidaat-opperrechter Amy Coney Barrett wordt maandag gehoord door de Senaat. De Democraten zien dat knarsetandend aan. Zij kunnen haar benoeming niet voorkomen, maar zullen proberen de Amerikaanse kiezers op hun hand te krijgen.

Volg dit verhaal Ontvang meldingen bij belangrijke ontwikkelingen

De openingsverklaring die de 48-jarige Barrett tijdens de eerste zitting - in feite haar sollicitatiegesprek voor de baan - zal houden werd maandag openbaar gemaakt.

Barrett zal haar juridische filosofie uitleggen en beargumenteren waarom zij geschikt is voor de benoeming in het negen rechters tellende hof, die voor het leven is.

Wat betreft dat eerste, verwijst ze naar haar mentor, wijlen opperrechter Antonin Scalia. "Zijn filosofie was simpel: een rechter moet wetten toepassen zoals ze geschreven zijn, niet zoals de rechter wil dat ze zijn." Ze voegt toe dat ze "vastbesloten is datzelfde perspectief aan te houden" in haar eigen carrière.

Dat is de gedachte waarmee Barrett zal proberen senatoren die twijfels hebben over haar uiterst conservatieve persoonlijke en politieke standpunten gerust te stellen. "In elke zaak heb ik de argumenten die werden gepresenteerd door de partijen overwogen, de kwesties met collega's van het gerechtshof besproken en mijn uiterste best gedaan het resultaat te bereiken dat door de wet wordt vereist, wat mijn eigen voorkeuren ook waren", schreef ze.

Wie is Amy Coney Barrett: Trumps kandidaat-opperrechter?
194
Wie is Amy Coney Barrett: Trumps kandidaat-opperrechter?

Angst voor conservatieve meerderheid

Bij progressieve Amerikanen heerst angst voor de stevige conservatieve meerderheid die in het Hooggerechtshof zal ontstaan door de benoeming van Barrett. Voor veel conservatieven is een hoofdprijs in zicht: het omverwerpen van de uitspraak in de zaak Roe versus Wade, die in 1973 het recht op abortus garandeerde door het te verbinden aan het recht op privacy in de Amerikaanse grondwet.

Voor recentere uitspraken, zoals over lhbti-rechten, wordt gevreesd, en Barrett's uitspraken over de Affordable Care Act ('Obamacare') in het verleden, doen vermoeden dat zij zich aan de zijde van de president zal scharen in diens strijd die af te schaffen.

Barretts overtuigingen zijn vaker ter sprake gekomen. Ze is een diepgelovige katholiek, die tot de strenge geloofsgemeenschap People of Praise behoort. Tijdens haar verhoor in de Senaat bij haar benoeming tot rechter aan het Hof van Beroep, haar huidige functie, werd ze daarover ondervraagd door de Democratische senator Dianne Feinstein. "Het dogma leeft sterk in u", merkte die op over Barrett. Dat leidde tot een flinke politieke rel over geloofsvrijheid, die Barretts reputatie aan conservatieve zijde veel goed deed.

Vanuit het Witte Huis is veel druk uitgeoefend op de Republikeinen in de Senaat om Barrett nog voor de verkiezingen op 3 november aan te stellen. Het campagneteam van president Trump kan zijn conservatieve achterban daarmee motiveren. Daarnaast zou haar toetreding Trump mogelijk tot voordeel kunnen strekken, mocht de verkiezingsuitslag voor de rechter belanden.

Aanvallen, maar niet te persoonlijk

De Democraten zitten in een lastig parket. Aan de ene kant zijn ze woedend over de hypocrisie van de Republikeinen in de Senaat, die in 2016 stelden dat Barack Obama volgens een (niet eerder gehoorde) regel geen nieuwe opperrechter mocht voordragen in een verkiezingsjaar. Die regel blijkt zich vier jaar later niet uit te strekken tot een Republikeinse nominatie. Aan de andere kant, kunnen ze weinig beginnen tegen de benoeming van Barrett. De Republikeinen hebben een meerderheid in de Senaat en lijken de 51 benodigde stemmen te hebben veiliggesteld.

Wat overblijft, is een appèl op de kiezer. Uit peilingen blijkt steevast dat een grote meerderheid van de Amerikanen tegen het verbieden van abortus of afschaffing van het homohuwelijk is. Als Joe Biden de verkiezingen wint en de Democraten erin slagen een meerderheid in de Senaat te veroveren, zouden ze in theorie het aantal rechters in het Hooggerechtshof kunnen uitbreiden om de balans te herstellen. Dat zou een controversiële strategie zijn - Biden en running mate Kamala Harris ontweken tijdens recente debatten de vraag of zij die zouden voorstaan.

De Democratische senatoren die Barrett maandag ondervragen zullen een balans proberen te zoeken: ze moeten hun onvrede uiten over de wijze waarop haar nominatie tot stand kwam en de gevolgen die haar benoeming kan hebben, zonder daarbij de indruk te wekken dat ze haar geloofsovertuiging aanvallen. Dat zou gematigde stemmers van de partij kunnen vervreemden, drie weken voor verkiezingsdag.