Welkom bij deze wekelijkse update in de aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen op 3 november. Met deze week: Donald Trump zaait verwarring over de verkiezingsuitslag en zit Joe Biden niet te veel thuis?

Het verkiezingsnieuws liep deze week vooral vooruit op een nederlaag van Donald Trump. En dan niet zozeer op die nederlaag zelf, maar wel op wat er vervolgens kan gaan gebeuren.

Trump is meermaals gevraagd of hij bij verkiezingsverlies simpelweg de macht overdraagt aan Joe Biden. Een vrij simpele vraag, waar nooit een simpel antwoord op komt. De zittende president zaait voornamelijk twijfel over stemmen per post, wat dit jaar - mede vanwege de coronacrisis - meer dan ooit zal gebeuren. Niet dat Trump ook daadwerkelijk bewijs levert dat er veel wordt gefraudeerd met stemmen via de postbus, maar de twijfel zaaien is genoeg. Het lijkt een aanstaande pijl op zijn boog om een betwistbare uitslag zijn kant op te trekken.

Maar de twijfels gaan over meer dan alleen de post. Magazine The Atlantic besprak deze week uitvoerig wat Trump en de Republikeinse partij allemaal kunnen doen om de verkiezingen te beïnvloeden, en bovendien wat Trump kan doen als hij verliest en dat niet wil accepteren. Dan gaat het vooral over 'voter suppression' (het moeilijk maken voor zwarte en arme Amerikanen om te stemmen) een reeks aan rechtszaken na de verkiezingen en als dat tot niets leidt: chaos op de straten.

Het scenario dat de verkiezingen op 3 november en de nasleep daarvan chaotisch gaan verlopen wordt voor veel commentatoren steeds realistischer. En Trump doet er weinig aan om de angel uit deze angstbeelden te halen. Hij voedt ze eerder.

Prominente Republikeinen doen weinig geruststellende toezegging

De Republikeinse senaatsvoorzitter Mitch McConnell haastte zich dan ook om te zeggen dat de overdracht van het Witte Huis, in het geval van een overwinning van Biden, geweldloos zal verlopen. De Republikeinse senator Lindsey Graham sloot zich daarbij aan. De vraag is hoe geruststellend deze toezeggingen zijn: McConnell, maar vooral Graham, tonen zich als puntje bij paaltje komt steeds volstrekt loyaal aan Trump.

Dat werd bijvoorbeeld aangetoond in de kwestie rond de opvolging van Ruth Bader Ginsburg in het Hooggerechtshof. Voorafgaand aan de verkiezingen van 2016 en ook daarna maakten Republikeinen er een punt van dat een president in een verkiezingsjaar geen rechter meer mag voordragen. Maar nu kan Trump dat door het overlijden van Ginsburg nog doen voor 3 november en draaiden diverse Republikeinen als een blad aan een boom. Ook Graham, die zeer bedreven is geworden in het vinden van argumenten om vooral niet uit de pas te lopen met Trump.

De echte strijd moet nog worden geleverd in de Battleground States

Maar terug naar Trump en wat er gaat gebeuren als hij de verkiezingen verliest: staat hij er zo slecht voor in de peilingen dan?

Volgens Fivethirtyeight, dat alle grote peilingen in de VS samenvoegt, gaat Biden nog altijd aan de leiding met 7.1 procentpunt voorsprong. Dat is ongeveer gelijk aan begin september, maar ten opzichte van de maanden ervoor heeft de Democraat wel iets ingeleverd. Al kun je ook stellen dat Trump het terrein wat hij won in de zomer weer is kwijtgeraakt. Begin juni stond Biden bijvoorbeeld 6.1 procentpunt voor.

Ook in de meeste Battleground States leidt Biden nog altijd. Twee voorbeelden, ook op basis van Fivethirtyeight: in Florida en Pennsylvania staat Biden voor, maar wel met een teruglopende marge. Daar moet de echte strijd worden geleverd. Biden kan aan Hillary Clinton vragen hoe het is om landelijk de meeste stemmen te krijgen en toch te verliezen door het Amerikaanse kiesmannenstysteem. Maar over het algemeen kan de Democraat voorzichtig glimlachen als hij een blik op de peilingen werpt.

Joe Biden krijgt vanuit zijn eigen partij kritiek dat hij te onzichtbaar is in campagnetijd (Foto: Getty Images)

'Biden is niet zichtbaar genoeg'

Dus kan Biden op zijn lauweren rusten? Niet bepaald. Uit het Democratische kamp komen steeds meer geluiden dat Biden niet zichtbaar genoeg is. De kritiek is vooral dat hij niet genoeg doet om bevolkingsgroepen als latino's aan zich te binden. Aan AP lieten medewerkers van zijn campagne weten dat hij bewust niet te veel op pad gaat om te laten zien dat de Democraten de coronacrisis wél serieus nemen. Trump komt met grote regelmaat in beeld zonder mondkapje voor een volle zaal met aanhangers. Het contrast is groot in een week waarin de VS de ontzagwekkende grens van 200.000 coronadoden passeerde.

AP becijferde dat Biden 'maar' elf keer zijn staat Delaware heeft verlaten sinds hij Kamala Harris op 11 augustus benoemde tot running mate. Trump maakte in diezelfde periode 24 trips, waarbij hij zeventien verschillende staten bezocht.

Zijn uitdager opereert vooral vanuit huis, waarin hij toch behoorlijk wat geld weet binnen te harken voor zijn campagne. Volgens Politico heeft Biden tot aan de verkiezingen 141 miljoen dollar meer te besteden dan de Trump-campagne. Geld dat bijvoorbeeld wordt gebruikt om te adverteren en zendtijd voor verkiezingsspotjes in te kopen.

Die spotjes gaan de ongetwijfeld nog hectische weken tot 3 november vullen. Een groter groeiend deel van de Amerikanen houdt het hart inmiddels vast voor de verkiezingen, en de weken die er op gaan volgen. Hoe ver de temperatuur in de verhitte strijd zal stijgen, lijkt momenteel vooral afhankelijk van de wispelturigheid van Trump.

Bedankt voor je aandacht en tot volgende week! Dit was de laatste week dat ik, Joost Nederpelt, de honneurs waarnam voor Matthijs Le Loux. Die is volgende week weer terug van vakantie. Heb jij vragen over de Amerikaanse presidentsrace, een voorstel voor een onderwerp of andere opmerkingen? Stuur een mail naar matthijs@nu.nl.