De Amerikaanse president Donald Trump brengt naar verwachting dinsdag een bezoek aan de stad Kenosha, een van de plekken waar demonstraties tegen politiegeweld in de afgelopen dagen werden verstoord door dodelijke schietpartijen. De sfeer rond de Black Lives Matter-demonstraties lijkt steeds grimmiger te worden. Wat is er aan de hand?

Kenosha werd het toneel van protesten na neerschieten Jacob Blake door agent

Blake, een 29-jarige zwarte inwoner van de stad in de staat Wisconsin, werd op zondag 23 augustus zeven keer in zijn rug geschoten, nadat agenten reageerden op een noodmelding. Hij raakte daarbij verlamd aan zijn onderlijf.

In de nasleep van dat incident trad al snel een bekend patroon in: vreedzame demonstraties overdag en gevallen van brandstichting, vandalisme en schermutselingen tussen betogers en politie in de nachtelijke uren. Volgens sheriff David Beth waren de meeste ongeregeldheden te wijten aan mensen die van elders naar Kenosha kwamen om te rellen.

Leden van rechtse milities kwamen ook naar Kenosha, naar eigen zeggen om de politie te helpen. Ze waren vaak zwaar bewapend; vuurwapens mogen in Wisconsin openlijk worden gedragen. Hun komst werd veroordeeld door onder anderen sheriff Beth, maar op beelden op sociale media was te zien dat agenten militieleden bedankten voor hun aanwezigheid.

Ook onder de BLM-demonstranten werden vuurwapens vaker zichtbaar.

Een van de mensen die dinsdag een oproep van de 'Kenosha Guard' beantwoordden, om "onze stad vannacht te beschermen tegen het boze tuig", was de zeventienjarige Kyle Rittenhouse uit buurstaat Illinois; een politiefan, vuurwapenliefhebber en Trump-aanhanger. Hij raakte rond middernacht in conflict met BLM-demonstranten, schoot twee mensen dood en verwondde een derde.

Rittenhouse werd de volgende dag gearresteerd in zijn woonplaats. Hij wordt beschuldigd van zes misdrijven, waaronder moord en poging tot moord.

Zeventienjarige jongen opgepakt voor dodelijke schietpartij Kenosha
72
Zeventienjarige jongen opgepakt voor dodelijke schietpartij Kenosha

Het kwam afgelopen weekend ook tot dodelijk geweld in Portland

Aanhangers van president Trump kwamen in een konvooi van honderden voertuigen naar de stad, waar ze BLM-demonstranten bestookten met verfballen en pepperspray en op hun beurt werden bekogeld met allerlei voorwerpen.

Een lid van de extreemrechtse groepering Patriot Prayer, de 39-jarige Aaron Danielson, werd zaterdagavond doodgeschoten op straat. De vermeende schutter, een 48-jarige man, zou zichzelf op sociale media omschrijven als "100 procent Antifa".

In de stad in de staat Oregon wordt al gedemonstreerd sinds de dood van George Floyd in Minneapolis in mei. Het merendeel van die demonstraties was vreedzaam, maar er vonden ook gewelddadige betogingen plaats. Demonstranten vernielden politievoertuigen en vandaliseerden de federale rechtbank in de stad. Er werden ook plunderingen gemeld.

De politie in Portland heeft hard opgetreden tegen de demonstranten, met arrestaties, traangas en "minder dodelijke munitie", zoals stungranaten en plastic kogels. Het Witte Huis stuurde federale troepen naar de stad, die fel werden bekritiseerd vanwege hun losse interpretatie van hun bevoegdheden en eind juli werden teruggetrokken.

Een agent zit bij het lichaam van een man die zaterdag werd doodgeschoten tijdens demonstraties in Portland. (Foto: Reuters)

President Trump wijt het geweld in Kenosha en Portland aan de Democraten

Voor Trump en de Republikeinen zijn de BLM-protesten het grootste aandachtspunt tijdens de verkiezingscampagne. De president voert aan dat een stem op zijn Democratische rivaal, Joe Biden, zal leiden tot "totale anarchie" in de Amerikaanse straten, omdat Biden een marionet van extreemlinks zou zijn.

"Dat was een interessante situatie", zei Trump maandag over de schietpartij in Kenosha en de zeventienjarige verdachte Rittenhouse. "Hij probeerde van hen weg te komen, hij viel, en zij vielen hem toen op zeer gewelddadige wijze aan. Dat is iets wat we nu bekijken, het wordt onderzocht. Ik meen dat hij diep in de penarie zat. Hij zou waarschijnlijk zijn gedood. Maar het wordt onderzocht."

Rittenhouse wordt door sommige conservatieve commentatoren op het schild gehesen als burgerbeschermer die schoot uit gerechtvaardigde zelfverdediging. Anderen zien hem als moordenaar. Als minderjarige had hij volgens de wet in Wisconsin geen geweer bij zich mogen dragen, zei sheriff David Beth.

Trump kreeg van journalisten ook de vraag of het wenselijk is dat burgers zich met vuurwapens naar demonstraties begeven. Hij antwoordde: "Ik vind dat de politie alles moet regelen. Maar we moeten onze agenten en de politie hun waardigheid teruggeven."

De president verdedigde ook zijn aanhangers, die afgelopen weekend Portland in trokken met paintballgeweren en pepperspray. "Ik zal u vertellen waartegen zij demonstreren. Ze zien een stad als Chicago, waar 78 mensen zijn neergeschoten en er 13 stierven, of een stad als New York, waar de misdaadgolf de pan uit is gerezen", zei hij. "Of een stad als Portland, waar de stad de hele tijd in de hens staat."

Trump noemde de tegendemonstranten "vreedzaam" en weigerde hun acties te veroordelen. "Verf is geen kogels."

De president kondigde aan dinsdag naar Kenosha te willen afreizen om met politiemensen te spreken en bedrijven te bezoeken die schade opliepen bij de rellen, ondanks de protesten van plaatselijke autoriteiten. Trump vindt dat die te zwak hebben opgetreden.

Trump over zeventienjarige schutter: ‘Hij was anders vermoord’
86
Trump over zeventienjarige schutter: ‘Hij was anders vermoord’

Joe Biden lanceerde een felle tegenaanval op de president

De Democratische kandidaat hield maandag een toespraak waarin hij "geweld onder welke politieke vlag dan ook" veroordeelde. "Relschoppen is geen demonstreren. Brandstichten is geen demonstreren. Niets van dat alles is demonstreren. Het is wetteloosheid, puur en simpel. En zij die zich daaraan schuldig maken, moeten worden vervolgd."

Biden reageerde ook op de bewering van Trump dat hij het land in wanorde zou storten als president, door te stellen dat zijn Republikeinse rivaal de situatie zelf verergert door verdeeldheid te zaaien.

"Vraag uzelf: zie ik eruit als een radicale socialist die een zwakke plek voor relschoppers heeft?", zei hij. "Echt? Ik wil een veilig Amerika. Veilig voor het coronavirus, veilig voor misdaad en plunderingen, veilig voor geweld met een raciaal motief, veilig voor slechte politieagenten. Laat me kristalhelder zijn: veilig voor nog vier jaar Donald Trump."

"Hij blijft ons vertellen dat u zich veilig zou voelen als hij de president was", zei Biden over Trumps claim dat de Democraten verantwoordelijk zijn voor het geweld. "Nou, hij is de president, of hij dat zelf nou snapt of niet."