Welkom bij deze wekelijkse update in aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen op 3 november. Met deze week: Kamala Harris, Joe Bidens gewezen rivaal en nu running mate, staat weer even vol in de schijnwerpers.

Mijn naam is Matthijs le Loux. Ik schrijf voor NU.nl over buitenlands nieuws en doe sinds 2014 verslag van de Amerikaanse politiek. In deze update geef ik je een overzicht van het grote nieuws van de week, maar behandel ik vooral minder in het oog springende ontwikkelingen en 'zijpaden' en deel ik feiten, interessante bronnen en korte analyses om je meer context te bieden.

Deze week stond helemaal in het teken van de langverwachte aankondiging van Joe Biden. Deze Verkiezingsupdate sluit daarbij aan en is volledig gewijd aan Kamala Harris. Volgende week hervatten we de gebruikelijke programmering.

Want het hoge woord is eruit: Harris is de running mate van Biden

In dit profiel kun je lezen wie de senator uit Californië ook alweer is en welke rol ze speelde tijdens de voorverkiezingen en de recente Black Lives Matter-protesten. We hebben ook een video voor je.

Kamala Harris: Eerst rivaal van Biden, nu zij aan zij
190
Kamala Harris: Eerst rivaal van Biden, nu zij aan zij

De keuze voor een kandidaat-Veep was dit jaar extra beladen, schreef ik in een analyse voor NUweekend, die je hieronder kunt vinden. Biden is 77 jaar oud. Als hij de verkiezingen wint, is hij aan het einde van zijn eerste termijn 82. Dat plaatst zijn running mate in een uitgelezen positie om hem op te volgen. Biden heeft zichzelf meerdere keren omschreven als een overgangsfiguur.

Zijn keuze voor Harris geeft zijn campagne wat van de progressieve glans van Bidens eigen vicepresidentschap onder de eerste zwarte Amerikaanse president, Barack Obama. Maar het was vooral een koel berekende stap - net zoals zijn selectie door Obama in 2008. Kamala Harris was, bovenal, de veiligste keuze.

'Pitbull' Harris kon meteen aan de slag

Running mates dienen niet alleen om het verhaal dat presidentskandidaten de kiezer willen verkopen rond te maken. Tijdens de campagne treden ze vaak op als attack dog - pitbull. Die rol is Harris op het lijf geschreven: de voormalige aanklager verwierf als senator landelijke faam met haar scherpe ondervragingen van onder anderen toenmalig kandidaat-opperrechter Brett Kavanaugh, justitiemister William Barr en diens voorganger Jeff Sessions.

Meteen na de aankondiging van Biden schoot Harris dan ook met ontblote tanden uit het hondenluikje. Ze beschuldigde Trump van "waandenkbeelden" en zei dat hij de coronacrisis "vanaf het begin niet serieus nam".

"Hij erfde van Barack Obama en Joe Biden de langste periode van economische groei uit de geschiedenis", zei ze over de president. "En net zoals alle dingen die hij ooit heeft geërfd, richtte hij dat meteen te gronde."

Een tegenaanval van Republikeinse zijde kwam er natuurlijk ook. Die stuitte op een probleem dat in verband stond met een van Bidens belangrijkste selectiecriteria: het verleden van Harris is tijdens haar eigen presidentscampagne al uitgebreid doorgelicht door haar rivalen en de pers.

Trump en de Republikeinen lijken dan ook wat moeite te hebben haar goed op de korrel te nemen. De president noemde haar presidentscampagne een "grote mislukking" en omschreef haar als "nasty" (naar/smerig), vanwege haar scherpe ondervraging van toenmalig kandidaat-opperrechter Brett Kavanaugh in de Senaat. Dat is een belediging die hij vaker (en vrijwel exclusief) gebruikt tegen vrouwen - zoals Hillary Clinton of Meghan Markle.

Kamala Harris stelt een vraag tijdens een verhoor van justitieminister William Barr in de Senaat in mei 2019. (Foto: Reuters)

Harris versus Pence

De komende maanden zal Harris niet vaak in de spotlights staan, want de verkiezingsstrijd gaat natuurlijk in de eerste plaats tussen Biden en Trump. Maar op 7 oktober is dat even anders: dan staat ze tijdens een debat in Salt Lake City tegenover Trumps running mate, vicepresident Mike Pence.

Pence liet op Fox News weten zich te verheugen op die krachtmeting. Maar de vicepresident is een wat starre man, die niet bekendstaat als begenadigd spreker of debater. Zijn kansen tegen oud-aanklager Harris worden door de meeste commentatoren niet bijzonder groot geacht.

Harris' geslepen aanvalsinstinct was een belangrijke overweging voor Biden. Zelf maakte hij in 2008 en 2012 als running mate korte metten met, respectievelijk, Sarah Palin en Paul Ryan, de kandidaat-vicepresidenten van John McCain en Mitt Romney.

Vicepresident Mike Pence zei tegen Fox-presentator Sean Hannity dat hij uitkijkt naar het debat met Kamala Harris. (Foto: ProShots)

Trump vraagt: komt Harris eigenlijk wel in aanmerking?

De president haalde ook een tactiek van stal in die hij in het verleden gebruikte tegen zijn voorganger, Barack Obama. Hij greep een ingezonden stuk van hoogleraar rechten John Eastman van Chapman University in Newsweek aan om het staatsburgerschap van Harris in twijfel te trekken: komt zij als dochter van een Jamaicaan en een Indiase wel in aanmerking voor het vicepresidentschap? "Ik heb vandaag gehoord dat ze niet voldoet aan de eisen", zei Trump. "Ik heb geen idee of dat klopt. Ik zou toch hebben gedacht dat de Democraten daar wel naar gekeken hebben."

Trumps was jarenlang een prominente stem voor de samenzweringstheorie birtherism, die ten onrechte in twijfel trok of Obama wel een geboren Amerikaan was.

Andere juridische deskundigen waren bepaald niet te spreken over de beweringen van Eastman. Dat iemand die in de VS wordt geboren automatisch staatsburger is, wordt breed geaccepteerd. Immigratiedeskundige Stephen Legomsky van de Washington University School of Law noemde Eastman onderdeel van een "randgroep juristen" en zijn collega Laurence Tribe van Harvard omschreef zijn claim dat Harris ongeschikt is als "idioot".

Opvallend genoeg schreef Eastman in 2016 in The National Review over de geschiktheid van een toenmalige presidentskandidaat, de Republikein Ted Cruz, die in Canada werd geboren uit een Amerikaanse moeder. Hij noemde de theorie dat Cruz daardoor niet meer in aanmerking zou komen toen "ronduit dwaas".

Verder meldde NU.nl deze week...

  • De Verenigde Staten passeerden afgelopen zondag de grens van vijf miljoen besmettingen met het coronavirus. Dat bleek uit gegevens van Johns Hopkins University.
  • Agenten van de Amerikaanse geheime dienst hebben president Donald Trump maandag weggevoerd bij een persconferentie, nadat er werd geschoten in de buurt van het Witte Huis. Trump keerde na een paar minuten terug en vertelde dat de verdachte was neergeschoten door de geheime dienst.
  • Het aantal aanvragen voor een werkloosheidsuitkering in de Verenigde Staten is vorige week voor het eerst sinds halverwege maart onder een miljoen uitgekomen. Het aantal aanvragen lag op 963.000, meldde het Amerikaanse ministerie van Arbeid donderdag.

En dan nog dit

Kamaa-laa, Kamuh-la, Kaa-mala - hoe spreek je dat eigenlijk uit? Die vraag krijgt Harris vaker, getuige een campagnevideo uit 2016. Het antwoord: Comma-la, zoals onze komma op z'n Engels (dus met een minder uitgesproken 'o').

Bedankt voor je aandacht en tot volgende week! Heb jij vragen over de Amerikaanse presidentsrace, een voorstel voor een onderwerp of andere opmerkingen? Stuur een mail naar matthijs@nu.nl.