De Amerikaanse president Donald Trump ruziet deze week op Twitter niet alleen met politieke rivalen, maar ook met het platform zelf. Hij probeert uit alle macht de aandacht af te leiden van de enorme tol van de coronacrisis in de VS, zegt Amerika-kenner Victor Vlam.

"De door Trump voorspelde bovengrens van 100.000 doden is gekomen. Dat betekent dat het coronavirus toch wel heel veel levens gaat eisen in de VS, want het einde is nog niet in zicht", zegt Victor Vlam, die samen met Maarten Kolsloot het boek Donald Trump is niet gek over de Amerikaanse verkiezingen schreef. "Trump wil in de komende zes maanden zorgen dat hij herkozen wordt, maar de coronacrisis is natuurlijk groot in het nieuws. Daar wil hij de aandacht van afleiden."

De president twijfelde lang tussen het beperken van de gezondheidscrisis of het redden van de economie en koos uiteindelijk voor het laatste. "De economie bepaalt of een president herkozen wordt of niet, maar die staat nog steeds voor een groot deel stil en de werkloosheid is historisch hoog."

Trump probeert vooral de verantwoordelijkheid voor de coronacrisis bij anderen te leggen, zegt de Amerika-kenner. "Hij geeft constant China de schuld, de WHO, hij zegt dat de staten eigenlijk verantwoordelijk zijn en je hem er niet op kunt afrekenen. Dat laatste doet hij bijvoorbeeld als het gaat over het testbeleid, waar hij veel kritiek op heeft gekregen. 'Dat hadden de gouverneurs zelf moeten regelen', zegt hij daar nu over."

President slaat wild om zich heen op Twitter

Dat de Amerikaanse leider momenteel in een strijdlustige bui verkeert, valt moeilijk te ontkennen na een blik op zijn recente tweets. Hij maakte het deze week zelfs zo bont, dat Twitter twee daarvan aanmerkte als misleidend.

Trumps ongestaafde bewering dat stemmen per post zal zorgen voor grootschalige verkiezingsfraude door zijn tegenstanders bleek de druppel voor zijn favoriete medium. Dat is opvallend, want Twitter hield zich jarenlang angstvallig op de vlakte over zijn schokkendste berichten.

"Komt het voor dat er fraude is met het stemmen per post? Jazeker, dat komt voor. Komt het voor op de enorme schaal waarop de president dat impliceert? Nee, daar is geen enkel bewijs voor", zei journalist Laila Frank woensdag over de gewraakte tweets in de NU.nl-podcast Dit wordt het nieuws.

De president viel in de afgelopen dagen niet alleen stemmen per post, de Democraten, zijn voorganger Barack Obama, kritische gouverneurs en China aan, hij opende ook een bizar offensief tegen MSNBC-presentator Joe Scarborough: die beschuldigde hij van een nooit gepleegde moord.

'Trump heeft geleerd dingen te roepen die absurd zijn'

'Psycho Joe' of 'Coldcase Joe', zoals Trump de MSNBC-presentator noemt, zou betrokken zijn geweest bij de dood van een 28-jarige medewerkster in 2001, suggereerde de president. Lori Klasutis viel op kantoor flauw vanwege een niet gediagnosticeerde hartaandoening en liep een fatale hoofdwond op. Scarborough zat op dat moment 1.000 kilometer verderop, en de patholoog-anatoom die het lichaam van Klasutis bekeek vond geen aanwijzingen voor een misdrijf.

“Hij zoekt naar een manier om de boel in de hens te zetten, want dan gaat het niet meer over de coronadoden en de economie”
Victor Vlam, Amerika-kenner

Vlam noemt Trumps aantijging aan het adres van Scarborough een "dwarsstraat" en denkt niet dat de president daar een specifiek doel mee voor ogen heeft. "Bij Trump is het allemaal niet vreselijk doordacht. Hij heeft geleerd dingen te roepen die absurd zijn, uitspraken waartoe niemand anders zich zou laten verleiden. Hij weet dat dit effect heeft, dat de media er meteen bovenop springen."

Dat Trump bewust uit is op reuring in de pers, was volgens de Amerika-kenner vorige week goed te zien. Tijdens een persconferentie meldde de president dat hij een door artsen afgeraden malariamiddel slikt als preventie tegen het coronavirus. Vlam: "Trump zei het zelf, tegen de aanwezige journalisten. 'Ik zag al jullie ogen oplichten toen ik over hydroxychloroquine begon!' Hij zoekt naar een manier om de boel in de hens te zetten, want dan gaat het niet meer over de coronadoden en de economie."

Trump neemt omstreden middel in: 'Het zal me niet schaden'
101
Trump neemt omstreden middel in: 'Het zal me niet schaden'

Oudere kiezers worden steeds zenuwachtiger over Trump

In de meeste landelijke peilingen staat Trump op dit moment achter op zijn Democratische tegenstander, Joe Biden. Nog zorgelijker voor de president zijn de peilingen in zes swingstaten, waar de race in november zal worden beslist. Trump loopt in vijf van de zes achter op Biden en gaat in de laatste, North Carolina, gelijk op met zijn rivaal.

Bij sommige kiezersgroepen zit Trump gebeiteld: witte protestanten uit evangelische hoek en witte mannen zonder wo-opleiding lijken ferm achter hem te blijven staan. Maar anderen die hem in 2016 steunden, zijn mogelijk minder trouw.

"Je ziet dat bij een heel belangrijke groep echt wat zenuwen beginnen te ontstaan: mensen boven de 65", zegt Victor Vlam. "Die hebben in 2016 in grote mate op Trump gestemd, maar veel van hen geven nu aan dat ze voor Biden gaan. Ze maken zich zorgen over het coronavirus en over het beleid van de president. Dat kan cruciaal zijn, bijvoorbeeld in de belangrijkse swingstaat Florida, waar veel ouderen wonen. Als Biden die wint, is het klaar voor Trump."