Welkom bij deze eerste wekelijkse update in aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen op 3 november. Tenminste, als die dan nog plaatsvinden.

Dit was de week waarin ook in de VS de eerste ingrijpende maatregelen tegen het coronavirus werden getroffen en het land zich schrap zette voor een langdurige verstoring van het dagelijks leven.

Dat bracht ook de vraag of de verkiezingen wel kunnen worden gehouden tijdens een noodtoestand. Sommige Democraten vrezen bovendien dat president Donald Trump zal proberen om langer aan de macht te blijven. Kan hij de verkiezingen opschorten?

Uitstel zou kunnen, maar afstel niet

Kiesjurist Hans von Spakovsky van de conservatieve denktank Heritage Foundation was er duidelijk over tegen BuzzFeed News: "De president heeft niet de bevoegdheid om de datum van een federale verkiezing te wijzigen." Dat is voorbehouden aan het Congres, dat wettelijk heeft vastgelegd dat presidentsverkiezingen eens in de vier jaar dienen plaats te vinden 'op de dinsdag na de eerste maandag in november'.

Het Congres kan die wet wijzigen, maar dat is een ingewikkelde klus. Hetzelfde moet dan worden gedaan met de regels voor de gedelegeerden (kiesmannen), die in december bij elkaar komen. De presidentsverkiezingen kunnen niet langer dan een paar maanden worden uitgesteld zonder wijziging van de grondwet. Die schrijft voor dat een president niet langer dan vier jaar mag regeren.

Hoe waarschijnlijk is het dat de verkiezingen worden uitgesteld? "Ik kan beloven dat het Congres dat niet zal doen", zei Justin Levitt, hoofd kieszaken van het ministerie van Justitie onder Barack Obama. "Als de angst voor het virus in november zo erg is dat je op veel plekken geen verkiezingen kunt houden, dan zal die op 31 december nog net zo erg zijn."

Een kiezer overhandigt een stembiljet aan een medewerker van een kieslokaal in Miami, Florida. (Foto: Reuters)

Staten stellen voorverkiezingen uit

Je zou het bijna vergeten, maar de Democratische voorverkiezingen zijn nog niet voorbij. Bepaalden die drie weken geleden nog de meeste headlines, inmiddels zijn ze ondergeschikt aan het COVID-19-virus.

Het virus houdt ook huis op het electorale front: de staten Louisiana, Georgia, Kentucky, Maryland en Ohio besloten hun voorverkiezingen uit te stellen uit angst voor verspreiding van het virus.

Biden wint in drie staten

Illinois, Florida en Arizona gingen afgelopen dinsdag wel naar de stembus. Vervroegd of per post stemmen werd aangemoedigd, om de drukte bij de kieslokalen te beperken. De opkomst was in de laatste twee staten zelfs hoger dan in 2016.

Joe Biden ging er in alle drie staten makkelijk met de winst vandoor en bouwde zijn voorsprong op Bernie Sanders uit tot bijna onoverkomelijk. De kiezers in Florida schonken hem zelfs een voorsprong van ruim 39 procentpunten op Sanders. In Illinois waren dat er 23 en in Arizona ruim 11.

De gematigde Biden werd in het kiesmannenrijke Florida geholpen door de demografie: 25 procent van de Democratische kiezers in de staat is zwart en 70 procent is ouder dan 45 jaar. Dat zijn twee groepen bij wie de oud-vicepresident het bijzonder goed doet.

In een peiling van Associated Press zeiden zeven van de tien ondervraagde Floridianen dat ze Biden het meest vertrouwen om een grote crisis het hoofd te bieden. Laat zich nu net een ongeëvenaarde crisis hebben aangediend, in de vorm van het coronavirus.

Bernie Sanders is landelijk populair bij kiezers van Latijns-Amerikaanse komaf, maar hij vervreemde zich van de omvangrijke Cubaanse gemeenschap in Florida door te weigeren zijn uitspraken van bewondering voor aspecten van het communistische regime op Cuba terug te nemen. Zijn kritiek op Israël had hetzelfde effect bij de vele Joodse gepensioneerden die in Florida wonen.

Debat zonder publiek en Biden goes presidential

Ondanks de coronacrisis gingen de zeventigers Biden en Sanders afgelopen zondag toch met elkaar in debat. Dat gebeurde in een lege televisiestudio. De twee kandidaten begroetten elkaar met een elleboogtikje en ze stonden een eind bij elkaar vandaan. Biden zorgde voor een verrassing (die eigenlijk al in de lijn der verwachting lag): hij wil een vrouw als vicepresident.

Uiteraard was het coronavirus het belangrijkste onderwerp van het debat en ook in de dagen daarna kwamen Biden en Sanders met plannen om de crisis het hoofd te bieden.

De manier waarop Biden zich uitliet over de coronacrisis was opvallend. Of eigenlijk vooral hoe hij dat niet deed. In het openbaar hield de oud-vicepresident zich aanvankelijk tamelijk op de vlakte, maar in de luwte verzamelde hij een team van prominente artsen en oud-regeringsfunctionarissen om hem te adviseren. Zoals een president het doet, merkten veel commentatoren op, en dat zal ongetwijfeld de boodschap zijn die Bidens campagneteam wil uitdragen.

Bye-bye Tulsi

Tulsi Gabbard deed ook tot deze week nog mee. Het kan je zijn ontgaan, want de afgevaardigde uit Hawaï wist niet veel steun te winnen of aandacht te krijgen. Tot nu toe had ze twee gedelegeerden gewonnen, beide uit Amerikaans-Samoa, haar geboorteplek.

Gabbard maakte donderdag een einde aan haar campagne en sprak haar steun uit voor Biden. "Hoewel ik het niet op elk front met de vicepresident eens ben, weet ik dat hij een goed hart heeft en wordt gemotiveerd door zijn liefde voor ons land en het Amerikaanse volk", schreef ze in een verklaring.

Wat gaat Bernie doen?

Zijn pad naar de partijnominatie is inmiddels zo smal, dat Bernie Sanders woensdag aankondigde dat hij en zijn belangrijkste adviseur (echtgenote Jane) zich in de komende weken "zullen beraden over zijn campagne".

Uiteraard maakte die aankondiging veel speculatie los. Gaat Sanders uit de race stappen of probeert hij zijn steun onder jonge Democraten te gebruiken om Biden verder naar links te duwen? Nieuwswebsite Axios verergerde de onzekerheid door per ongeluk te berichten dat Sanders zich had teruggetrokken.

Sanders zelf liet op karakteristiek mopperige wijze weten niet gediend te zijn van de speculaties, maar zich nu vooral bezig te houden met het coronavirus. Hij beet een journalist die hem vroeg wanneer hij een besluit zal nemen toe: "Je moet hiermee stoppen. Ik heb te maken met een fucking wereldwijde crisis, begrijp je?"

Dit was je verkiezingsupdate voor deze week. Heb jij vragen over de Amerikaanse presidentsrace, voorstellen voor onderwerpen of andere opmerkingen? Stuur een mail naar matthijs@nu.nl.