De campagne voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen in 2016 is in volle gang, met donderdag het eerste grote tv-debat bij de Republikeinen. Buitenstaanders Donald Trump en Bernie Sanders hebben daarin een opvallende boodschap: ze stellen corruptie aan de kaak.

Donderdag stonden de Republikeinse presidentskandidaten tegenover elkaar in het eerste televisiedebat in aanloop naar de Republikeinse voorverkiezingen. Alle waren zijn gericht op de markante miljardair Donald Trump (69), die leidt in de peilingen.

Ondanks zijn harde en voor Amerikaanse begrippen ongewone toon, staat een groot deel van de Amerikaanse kiezers achter Trump.

Beledigingen aan het adres van zijn Republikeinse tegenkandidaten lijken de miljardair niet te deren. Zelfs de opmerking dat senator John McCain, die tijdens de Vietnamoorlog vijf jaar gevangen zat in Hanoi, geen oorlogsheld is heeft geen negatief effect op de peilingen.

Andere presidentskandidaten op het podium verklaarden het politiek succes van Trump aan het feit dat hij een "gevoelige snaar" raakt bij een deel van de Amerikaanse bevolking. "Mensen zijn gefrustreerd, zijn het zat", zei kandidaat John Kasich. Ze hebben het gevoel dat de overheid er niet is voor hen, Trump wel.

Stinkend rijk

Trump dankt zijn succes in de peiling aan een ongewone boodschap: hij is geen politicus, hij is stinkend rijk, niet om te kopen en kan dus echt zeggen wat hij vindt, aldus Trump. In zijn campagne legt de multimiljardair een open zenuw bloot in het Amerikaanse democratische systeem: de ondemocratisch grote invloed van miljardairs en lobbyisten op het politieke proces.

Hij kan het weten, omdat hij het zelf gedoneerd heeft. Trump stortte niet alleen geld in de kas van de Republikeinen, maar ook van de Democraten en Hillary Clinton. "Natuurlijk, ik was een zakenman. Als ik iets wil, dan geef ik. Dat is het probleem met ons systeem", zei Trump onlangs tijdens een campagnebijeenkomst. 

Trump trekt openlijk de integriteit van het politieke establishment en zijn Republikeinse tegenstanders in twijfel. Omdat politici voor hun verkiezingscampagnes afhankelijk zijn van donaties, zijn zij afhankelijk van rijke geldschieters en invloedrijke lobbyisten.

“"Als ik iets wil, dan geef ik. Dat is het probleem met ons systeem."”
Donald Trump

Citizens United

Sinds de Citizens United-uitspraak van het Amerikaans Hooggerechtshof in 2010 heeft het grote geld nog meer dan tevoren zijn intrede gedaan in de Amerikaanse politiek. De uitspraak heeft de regels van campagnefinancieringen herschreven en houdt in dat contributies aan campagnes door bedrijven en vakbonden vallen onder de vrijheid van meningsuiting, zolang de partij of kandidaat daar los van staat.

Het idee daarachter is dat zolang de kandidaat los staat van de campagne, er geen gevaar voor corruptie is. Directe contributies aan de politieke kandidaten zijn gemaximeerd op 2.700 dollar.

Donoren kunnen hun dollars vervolgens ongelimiteerd pompen in zogenoemde super PAC's, politieke actiegroepen die campagne voeren voor hun kandidaat. Dat mag, zolang de kandidaat maar los staat van de super PAC.

Het gevolg is dat de campagnebijdragen zijn verdubbeld, zo becijferde het Centre of Responsive Politics, een Amerikaanse organisatie die campagnefinanciering monitort, onlangs.

'Legale omkoperij'

Ook Democratisch presidentskandidaat Bernie Sanders doet het goed met dezelfde boodschap als Trump: "Het Amerikaans democratisch systeem is corrupt."

De onafhankelijke senator van Vermont die onder de vlag van de Democratische Partij meedoet aan de presidentsverkiezingen, waarschuwt voor wat hij ziet als de teloorgang van de democratie door de intrede van ongelimiteerde geldstromen in de Amerikaanse politiek.

Sanders: "De huidige manier van campagnefinanciering is corrupt. Het leidt tot gelegaliseerde omkoperij."

Sanders constateert dat er meer geld door de super PAC's in verkiezingscampagnes worden gestoken, dan de kandidaten zelf doen. Volgens de senator kan het zijn dat geldschieters een miljoen dollar doneren uit vrijgevigheid, maar hij vindt het waarschijnlijker dat zij daar iets voor terugwillen.

Miljardairs

Hij vreest niet alleen dat de grote bedrijven invloed kopen, maar waarschuwt ook voor miljardairsfamilies zoals de gebroeders Koch.

Het vermogen van de gebroeders Koch wordt geschat op 86 miljard dollar. De broers Charles (80) en David (75) hebben aangekondigd 900 miljoen dollar te investeren in de aankomende presidentsverkiezingen. Onder de nieuwe regels hoeven de Koch's niet bekend te maken waar dat geld vandaan komt en wie er gedoneerd hebben.

Zij organiseerden onlangs een fondsenwerving waarbij de Republikeinse presidentskandidaten de mogelijkheid hadden om in contact te komen met ongeveer 450 van de rijkste geldschieters. Alleen Donald Trump was niet uitgenodigd.

Trump mag volgens politico.com ook geen gebruik maken van het geavanceerde data-analysesysteem van de gebroeders Koch.

Het lijkt Trump allemaal niet zo veel uit te maken. Op Twitter maakte hij zijn tegenkandidaten die wel naar de fondsenwerving gingen uit voor "pionnen" die bij de donoren kwamen "bedelen" om geld.

Agenda

De hervorming van de campagnefinanciering na Citizins United staat wel op de politieke agenda. Ook de Democratische presidentskandidaat Hillary Clinton onderstreepte het belang van het stoppen van ongelimiteerde donaties. Tegelijkertijd vraagt ze de geldschieters wel om gul te doneren aan de super PAC die haar steunt.

Ook Donald Trump en Bernie Sanders hebben een super PAC die achter hun staat. Alleen kennen ze de leiders van de PAC's niet en willen ze er niets mee te maken hebben. Een super PAC die onafhankelijk opereert van de kandidaten. Het kan dus wel.